یکی از گونه‌های خروس‌کُلی ایران، Northern Lapwing است که آن را با نام فارسی “خروس کُلی معمولی” می شناختیم. نام فارسی آن تا سال 1400 اغلب با نام «خروس‌کُلی» (اسکات و همکاران 1354، فیروز 1379، ادهمی 1384، اسکات و ادهمی 2006، منصوری 1379، 1387، 1392، کابلی و همکاران 1395) و گاهی با نام «خروس‌کُلی معمولی» (مبصر 1395، خالقی‌زاده و همکاران 2017) بود.

با توجه به کاربرد زیاد واژۀ «معمولی» در میان نام‌های پرندگان ایران و افزایش توجه بیشتر به دیدگاه‌های حفاظتی گونه‌ها، به نظر می‌رسید که برای این گونه، بتوان نام معمولی را با نام دیگری جایگزین کرد.

برای جایگزینی واژه معمولی، دو گزینه پیشنهاد شد. با توجه به رنگ سبز و جلای آن در پشت بدن و بال‌های این گونه، یک گزینه «خروس کُلی سبز» بود. همچنین برای هماهنگی با نام انگلیسی این گونه، نام «خروس‌کُلی شمالی» هم پیشنهاد شد که پراکنش جهانی این گونه در نیمکرۀ شمالی کرۀ زمین است و مناطق جوجه‌آوری این گونه در ایران نیز در نیمۀ شمالی کشور هستند.

نیاز به یادآوری است که در جهان، گونه دیگری از خروس‌کُلی‌ها به نام Southern Lapwing با نام لاتین Vanellus chilensis نیز وجود دارد و در آمریکای جنوبی زیست می‌کند. این دو نام شمالی و جنوبی، در برابر همدیگر، کاربرد مناسبی در تعیین پراکنش جغرافیایی این دو گونه دارند (خروس‌کلی شمالی در نیم‌کرۀ شمالی و اوراسیا و خروس‌کُلی جنوبی در نیم‌کرۀ جنوبی و قارۀ آمریکای جنوبی).

در رای‌گیری خرداد 1400، نام «خروس‌کُلی شمالی» برگزیده شد. اکنون پس از گذشت پنج سال از اولویت قرار گرفتن نام فارسی «خروس‌کُلی شمالی» و رواج نسبی این نام در برخی از فهرست‌های پرندگان ایران، نام فارسی پیشین آن یعنی «خروس‌کُلی معمولی» از درون پرانتز حذف و نام برگزیدۀ آن، یعنی «خروس‌کُلی شمالی» به‌تنهایی در فهرست‌های پرندگان ایران خواهد آمد.

«خروس‌کُلی شمالی»

Northern Lapwing

Vanellus vanellus

*****

منابع

ادهمی، علی (۱۳۸۴). دانشنامه پرندگان. بنیاد دانشنامۀ بزرگ فارسی، ۲۲۹ ص.

اسکات، درک، علی ادهمی میرحسینی و حسین مروج همدانی (1354). پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 404 ص.

فیروز، اسکندر (۱۳۷۹). مهره‌داران ایران. مرکز نشر دانشگاهی، ۴۹۱ ص.

کابلی، محمد، منصور علی آبادیان، محمد توحیدی‌فر، علیرضا هاشمی، سید بابک موسوی و کیس رزلار (1395). اطلس پرندگان ایران. سازمان حفاظت محیط زیست، 620 ص.

مبصر، فرید (1395). راهنمای میدانی پرندگان ایران. انتشار شخصی، 255 ص.

منصوری، جمشید (1379). راهنمای پرندگان ایران. نشر ذهن‌آویز، 490 ص.

منصوری، جمشید (1387). راهنمای پرندگان ایران. نشر فرزانه، 513 ص.

منصوری، جمشید (1392). راهنمای پرندگان ایران. نشر فرزانه، 517 ص.

Khaleghizadeh A., Roselaar C., Scott D.A. Tohidifar M., Mlikovsky J., Blair M. & Kvartalnov P. (2017). Birds of Iran: Annotated checklist of the bird species and subspecies. Iran-Shenasi Publishing, 474 pp.

Scott, D. & Adhami A. (2006). An updated checklist of the Birds of Iran. Podoces, 1(1/2): 1-16

—–

ابوالقاسم خالقی‌زاده

27 خرداد 1405