واژگان پرندگان
Terminology of birds
گردآوری و پژوهش: ابوالقاسم خالقی زاده
By: Abolghasem Khaleghizadeh
تازه ترین به روزرسانی: 23 خرداد 1405
Updated: 13 June 2026
واژگان فارسی English word(s)
شکم Abdomen
ناهنجاری پوشش رنگی Aberration of plumage colouration
ناهنجاری Abnormality
فراوان Abundant
آشیانۀ پویا (فعال)Active nest
بالغ Adult
بالغان، بالغ هاAdults
سال (سن) Age
کیسه هوایی Air sac
زالی Albinism
گونۀ بیگانه Alien species
مهاجر (کوچنده) ارتفاعی Altitudinal migrant
جوجه دیررس Altricial nestling
بالچه (شست بال) Alula
مچ پا Ankle
مورچهمالی Anting
پوست پرنازا (بدون رویش پر) Apteria
بازو Arm
زیربغل Armpit
از راه رسیدن Arrival
لکه گوشگاه Auricular patch
گوشگاه Auricular
پرهای زیربغلAxillaries
پشت (و کمر) Back
نوار (نوار عرضی) Band
نواربندی (الگوی نواردار) Banding
حلقه گذاری (نوارگذاری) Banding
ریشه پر Barb
ریشک پر Barbule
نواری Barred
چینش نوارهای عرضی Barring
نیمه پسین (نیمه عقبی) Basal half
پایه {برای نوک و پرها} Base
پوشش پایهای Basic plumage
هرزبال، شست بال (بالچه) Bastard wing
نوک (منقار) Beak
ریش Beard
شکم Belly
کج Bent
پیشبند {در گنجشک} Bib
نوک (منقار) Bill
ناخن نوک Bill nail (in geese)
تُک منقار (سر نوک)Bill tip
نوکمالی Billing (nebbing)
دونامی Binomial
سایۀ پرندگان Bird shadow
پرندهباز(ان) Birder(s)
پرندهنگرها (پرندهنگران) Birdwatcher(s)
پرندهنگری (تماشای پرندگان) Birdwatching
بیرونزدگی استخوانی بالای چشم (ستیغ ابرویی) Bony projection over the eyes
بند شانهای Brace
شاخهروی Branching
سینه Breast
زادآور (جوجهآور) Breeder
پهنۀ جوجهآوری Breeding arena
دورۀ جوجهآوری Breeding period
پوشش (پروبال) جوجهآوری Breeding plumage
موسم جوجهآوری Breeding season
موفقیت (پیروزی) جوجهآوری Breeding success
پل پیشانی Bridge forehead (from supercilium)
لکۀ کرچی (لکۀ جوجهآوری) Brood patch
روشن (در رنگها) Bright
آبسۀ پا Bumblefoot
ندا (صدا) Call
کلاه (بالای سر) Cap
نوار مچی Carpal bar
مفصل (بندگاه) مچی Carpal joint
لکه مچی Carpal patch
چرخش پنجهای Cart-wheeling
نرمۀ بینی {در پرندگان شکاری} Cere
گونهها Cheeks
سینه Chest
جوجه Chick
چانه Chin
اسکنهمانند (نوک) Chisel-like
رده Class
پنجه (چنگال) Claw
تمیزکردن Cleaning
بالا رفتن Climbing
پارگین (مخرج) Cloaca
بوسۀ پارگین (بوسۀ مخرجی) Cloacal kiss
دستهتخم Clutch
طوق (یقه) Collar
ریخت (گرایش) رنگی Colour morph
فارنگگامه Colour phase
تاج {در ماکیان} Comb
رایج Common
مخروطی Cone-shaped
پرهای پوششی (ریشهای، اصلی) Contour feather
جفتگیری کردن Copulate
جفتگیری Copulation
نمایش جفتخواهی (نمایش خواستگاری) Courtship display
پوشپرها Coverts
کاکل Crest
پوشپرهای تهیگاهی Crisum
چینهدان Crop
نوکقیچی Crossbill
تارک، تاج Crown
ستیغ نوک Culmen (upper ridge)
خنجرمانند Dagger-like
تیره Dark
پررنگ Dark
خمیده به پایین Decurved
رهسپارشدن Departure
پخشیده {در رنگ} Diffused {in colour}
کمرنگ (رقیق) Diluted
دوریختی (جنسی) Dimorphism (Sexual)
شیرجه رفتن Dive
اهلی، دامی (رام) Domestic
گونۀ چیره (غالب) Dominant species
پشتی Dorsal
کرک پر Down
کرکی Downy
مات Dull
خاکمالی (حمام خاک) Dust bathing
گوشپر، پوشپرهای گوش Ear coverts
خال گوش Ear spot
جقهپر گوش Ear tuft
گوشآویزه Earlobe
تولک موسمی (بین فصلی) Eclipse
لبۀ پرهاEdge of feathers
شکل تخم Egg shape
دندان نوک Egg tooth
خم بیرونی (در لبه شاهپرها) Emargination
برونکوچی Emigration
بومزاد Endemic
سرخگرایی Erythrism
خط چشمی Eye line
حلقۀ چشمی، پوستحلقۀ چشمی Eye ring
نوار چشمی Eye stripe
نقاب چشمی Eye-mask
ابرو Eyebrow
چشمها Eyes
آشیانۀ عقاب Eyrie
رخ، صورت Face
دیس رخی {در جغدها} Facial disc (in owls)
نقاب چهره Facial mask
پوست رخی {در قرقاول} Facial skin
رنگپریده (رنگ ورو رفته) Faded
فضلهای Faecal
کیسۀ فضله Faecal sac
فضله Faeces
رنگرفته (ناپیدا) Faint
به نسبت معمول Fairly common
چشمان دروغین False-eyes
چهرۀ دروغین False-face
پاکسازی نوک Feaking
پرها Feathers
پرهای شانهمانند (در جغدها) Feather comb
مسیر رویش پر Feather tract
دانخوری Feeder
انگشتان پا Feet
بیرونزدگی پا از دم Feet projection
ران Femur
هلال نوک Festoon
رشتهپر Filoplume
انگشت پر Finger
پهلوها Flanks
بال زدن Flapping
دورۀ جوجۀ پردار Fledging period
مرحلۀ (گامه) جوجۀ پردار Fledging stage
جوجه پردار Fledgling
پرندگان بیپرواز Flightless
گله Flock
پفی، پفکرده Fluffy
جهیدن Flush
دایرۀ ترس Flush distance
بالبالزنی Fluttering
گذرگاه پروازی Flyway
پیش بازو Forearm
لکه پیش بازو Forearm patch
پیشانی Forehead
پیش گردن Foreneck
دم دوشاخه Forked tail
تازه Fresh
لبه Fringe
نوار پیشانی Frontal bar
سپر پیشانی Frontal shield
استخوان آرزو Furcula (Wishbone)
چاک دهان Gape
چاک دهان (در جوجه) Gape flange
لکۀ چاک دهان Gape-patch
گل چاک دهان Gape Rosette
گونه Gena
سرده Genus
سنگدان Gizzard
بالبازروی Glide, Gliding
درخشان (براق) Glossy
برجستگی فرونوک Gonys
خال برجستگی فرونوک Gonys spot
زاویۀ برجستگی فرونوک Gonydeal angle
گلوپوش (گلوبند) Gorget
پوشپرهای بزرگ (روی بال) Greater coverts
گروه Group
نوار گلویی {در بازها} Gular stripe
خو، خوی (عادت) Habit
خوگیری، خوگرفتن (عادت کردن) Habituation
پرهای یال Hackles
انگشت پشتی پا Hallux
دستپر (پرهای انگشتان دست) Hand
تخم جوجهشده (تفریخشده) Hatched egg
ازتخم درآمدن Hatching
جوجه ازتخم درآمده (جوجه نوپا) Hatchling
دل (قلب) Heart
پینۀ پاشنه Heel-pad
انگشت پشتی پا Hind toe
پشت گردن Hindneck
تهمایه (تهرنگ) Hint
محور توخالی Hollow shaft
کلاهدار Hooded
قلابدار Hooked
قلابک Hooklet
جستن، جهیدن Hopping
درجا بالزنی Hovering
بازویی Humeral
بازو Humerus
دورگه Hybrid
پهنه (زون) دورگهزایی Hybrid zone
دورگهزایی Hybridization
شناسایی Identification
روشنایی Illumination
انگارش (تصور، تجسم) Imagination
نابالغ Immature
درونکوچی Immigration
بخش درونی شاهپراولیها Inner primaries
انگشت درونی پا Inner toe
بخش درونی پر Inner web
بخش درونی بال Inner wing
رنگینکمانی Iridescence
عنبیه Iris
فوران Irruption
گمانه Jizz (or giss)
پایین گلو Jugulum
جوان، نوجوان Juvenile
جناغ سینه Keel
زانو Knee
برآمدگی پیشانی Knob
فرود آمدن Landing
بال پوستی Lappet
انباشتگاه غذا Larder
کناری Lateral
نوار کناری تارک Lateral crown stripe
نوار کنار گلو Lateral throat stripe
لبۀ پیشین بال Leading edge of wing
پاها Legs
پرهای پا Leg feathers
آوردگاه Lek
پهنه نبرد Lek arena
دسته {نرهای} هماوردان Lek size
قلمرو نبرد Lek territory
نبرد (نمایش) جفتیابی Lekking (=Lek mating)
گونۀ نبرد جفتیابی Lekking species
پوشپرهای کوچک (روی بال) Lesser coverts
سفیدگرایی Leucism
فهرست گونههای زندگی (برای پرنده نگر) Life list
گونهافزای زندگی (برای پرنده نگر)Lifer
روشن (کمرنگ) Light
انگشت پرهدار Lobbed
بالدراز (سیاهچشمان مانند شاهین) Longwings
چشم تا نوک Lore
خط چشم تا نوک Lore bar
نوار چشم تا نوک Lore stripe
نیمنوک پایین، فرونوک Lower mandible
جُبّه، قبا Mantle
پوش -mantled
نوار کنار چانه Malar stripe
آرواره Mandible
نقاب Mask
جفتیابی، جفتگیری Mating
پوشپرهای میانی (روی بال) Median coverts
نوار میانی تارک Median crown stripe
سیاهگرایی Melanism
انگشت میانی پا Middle toe
پنجرۀ میانی بال Midwing panel
مهاجر (کوچنده) Migrant
مهاجرت (کوچ) Migration
گذرگاه مهاجرت (کوچ) Migration flyway
مهاجر (کوچگر) Migrator
بیتابی پیش از کوچ (مهاجرت) Migratory restlessness
تقلید Mimicry
آینههای سر بال {در کاکایی} Mirror
تور پرندهگیری Mist net
آشوبگری Mobbing
پرریزی Molt, molting
گونۀ تکنماد Monotypic species
ریخت Morph
ریخت رنگی Morph
ریختشناسی Morphology
مرمری Mottled
نوار سبیل Moustachial stripe
فوج Murmuration
جهش Mutation
ناخن Nail
پس سر Nape
لکۀ پس سر Nape patch
سوراخ بینی Nares
شیار بینی Nasal groove
کرکپر نوزادی Natal down
بومی Native
سوزن مانند Needle-like
جعبۀ آشیانهای Nest box
آشیانهسازی Nest building
آشیانهسازی Nesting
جوجۀ آشیانهای Nestling
دوره جوجۀ آشیانهای Nestling period
بدون انگشت پشت پا No hind toe
نام گذاری Nomenclature
نازادآور Non-breeder
سوراخ (شکاف) بینی Nostril
تورفتگی درونی {در لبه شاهپرها} Notch
پوشش جفتیابی (همسریابی) Nuptial plumage
پرهای بلند پس سری Occipital plumes
چشم دروغین Ocellus
سفید چرکی Off-white
زمان آغاز Onset (The onset)
درپوش بینی Operculum
حلقه چشمی Orbital ring
پوست پیرامون چشم Orbital skin
راسته Order
بخش بیرونی شاهپراولیها Outer primaries
انگشت بیرونی پا Outer toe
بخش بیرونی پر Outer vane/web
بخش بیرونی بال (از خم بال تا سر بال) Outer wing
شاهپراولی شماره 1، 2، 3، … P 1,2,3, …
روشن/کم رنگ Pale
روشن/کم رنگ Pallid
انجمن Parliament
مهاجر (کوچنده) بخشی Partial migrant
بخشی از پا پردهدار Partial webbing
دسته Party
مهاجر عبوری (کوچنده گذری) Passage migrant
سازمان چیرگی نوکزنی Pecking order
نوار سینهای Pectoral band
ریمه Pellet
شاهپرPennaceous feather
نشیمنگاه (یا نشستگاه) Perch
نشستن پرندگان Perching
خانگی، دستآموز Pet
ابلق (پیسه) Pied
شیر کبوتر Pigeon milk
یکدست (ساده) Plain
پوشش (پروبال) Plumage
پرشناسی Plumology
شیرجه زدن Plunge
گونۀ چندنماد Polytypic species
کرکپر پودری Powder down feather
جوجه زودرس Precocial nestling
پرآرایی Preening
پیش شست Prehallux
شاهپراولیها Primaries
لکۀ پای شاهپراولیها Primary base patch
پوشپرهای شاهپراولیها Primary coverts
بیرونزدگی شاهپراولیها Primary projection
نوک شاهپراولیها Primary tip
پنجرۀ شاهپراولی ها Primary window
پوست پرزا Pteryla
جوجه Pullus (pulli)
مردمک Pupil
قلم (خامه) پر Quill
ساقۀ پر Rachis
نایاب Rare
پشت سر Rear
بازشناسی (تمییز دادن) Recognition
بهبود Recovery
پخش صدا Recall
ثبت کردن (فعل) Record (v.)
ثبت (رکورد) (اسم) Record (n.)
شاهپرهای دم Rectrices
خمیده به بالا Recurved
بالا آوردن Regurgitate
بالا آوردن Regurgitation
رهاسازی Release
پرهای پروازی Remiges
Including primaries, secondaries, tertials
یادآور Reminiscent
ماندگار (مقیم) Resident
کنار دهان Rictal
موپر کنار دهان Rictal bristle
خال کنار دهان Rictal spot
دور، کناره Rim
حلقه Ring
حلقهگذاری Ringing
بازیابی حلقه Ringing recovery
آیین Ritual
جایگاه استراحتگاه گروهی (جایگاه شبگذرانی و شبمانی) Roosting site
پر افراشته (پر سیخشده) Rouse
یال Ruff
دمگاه Rump
لکۀ دمگاه Rump patch
زنگاری Rusty
شاهپردومی شماره 1، 2، 3، … S1,2,3, …
زینچه Saddle
چینش پولکدار Scaling
پرندگان گریخته (فراری) از قفس Scaped birds
کمان شانهای Scapular crescent
پرهای شانهای Scapulars
کمیاب Scarce
لاشهخوار Scavenger
شاهپردومیها Secondaries
پنجرۀ شاهپردومیها Secondary panel
نیم پر Semiplume
جداسازی (تفکیک) Separation
جنس (نر، ماده و نابالغ) Sex
تعیین جنسیت {نر، ماده و نابالغ} Sexing
دوریختی جنسی Sexual dimorphism
سایهنگارۀ پرندگان (در طراحی پرندگان) Shadow bird image
محور پر (قلم (خامه) پر+ ساقه پر)Shaft
قلم پا (زانو تا مچ) Shank
درخشان Shining
کوتاه بالان Shortwings
شانه Shoulder
ضد نور (حالت یا نگاره در عکاسی) Silhouette
سیاهه، سایهنما Silhouette
لاغر {برای جثه}، نازک {برای نوک} Slim
نوک آویزه Snood
بالاوجگیری Soar, Soaring
آواز Song
کفچهای Spatulate (Spoon-shaped)
گونه Species
آیینۀ بالی Speculum
ابروی دوپاره Split supercilium
خالدار Spotted
چینش خالدار Spotting (on upperparts)
دم بازشده Spread tail
مهمیز، سیخک Spur
دم چهارگوش Square-tipped tail
اتراقگاه مهاجرتی Staging areas
شیرجه (در شاهینها) Stoop
ایستگاه مهاجرتی Stopover
چینش رگهها Streaking
رگهها Streaks
نوار طولی Stripe
نیمهبالغ Subadult
کممایه (در رنگ) Subdued
نوار زیرسبیل Submoustachial stripe
زیرگونه Subspecies
نوار زیرپایانی Subterminal band
کممایه (بیجان) Subdued
مهاجر (کوچنده) تابستانه Summer migrant
پوشش (پروبال) تابستانه Summer plumage
آفتابگیری (حمام آفتاب) Sun-bathing (Sunning)
آفتابگیری (حمام آفتاب) Sunning
نوار ابرو(یی) Supercilium
چکۀ نوارابرو Supercilium drop
لبۀ (ستیغ) فراچشم Supraorbital ridges
نواربالای چشم تا نوک Supraloral stripe
ماهیچۀ سوتک Syringal muscle
سوتک Syrinx
برچسب Tag
برچسبگذاری Tagging
دم Tail
نوار دمی Tail band
شکاف دم Tail-dipping
لبه دم Tail tip
پنجه درپنجه انداختن Talon-grappling
چنگال ها، پنجه Talons
سیخک پا Tarsal spur
ساقنما (تارسوس) Tarsus
پوشپر (پوشپرها) Tectrix (Tectrices)
نوار پایانی {در دم یا بال} Terminal band
قلمرو (گستره) Territory
شاهپرسومیها Tertials
ران Thigh
پلک سوم Third eyelid
گلو Throat
ساق پا Tibia
تیک دار (طرح پوشش) Ticking
تهرنگ (سایه رنگ) Tinge
تُک منقار (سر نوک) Tip of bill
گیسپر Tippet
انگشت پا Toe
لبۀ کناری منقار Tomium (Tomia)
سراسرپرده (پنجۀ تمامپرده) Totipalmate
نای Trachea
لبۀ پسین بال Trailing edge of wing
شلوار یا شلوارک Trousers
جقهپرهای دم Tuft tail feathers
جقهپرها Tufted feathers
جقهپرهای دمگاه Tufted rump feathers
پرندهجو Twitcher
نمادین (نمونهای)Typical
نارایج (نامعمول) Uncommon
زیرتنه، بخشهای زیرین بدن Underparts
زیردم Undertail
پوشپرهای زیردم Undertail coverts
زیربال Underwing
نیم نوک بالا، فرانوک Upper mandible
روتنه، بخشهای رویی بدن Upperparts
رودم، روی شاهپرهای دم Uppertail
پوشپرهای روی دم Uppertail coverts
روبال Upperwing
سرگردان Vagrant
پهنه پر Vane
زیردم Vent
شکمی Ventral
موپر Vibrissae
آواسازی Vocalization (including calls & songs)
آوای پرندگان Voice
رنگ شسته Washed
آبتنی (حمام آب) Water bathing
غبغبک (پوست رخ) Wattle
پرده انگشتان پا Web
پای پردهدار Webbed foot
لکۀ سفید شاهپراولیها White primary flash
نوار بالی Wing bar
فرمول بالی Wing formula
چینش خطدار بال (زیر بال) Wing lining
سر بال Wing tip
بال زدن Wingbeat
گستردگی بالها Wingspan
پوشش (پروبال) زمستانه Winter plumage
پوشش کهنه Worn plumage
مچ Wrist
ویرگول مچی Wrist comma
جوان Young
—
گوناگونی اردکها Types of ducks
مرغابیهای روآبچر، اردکهای شیرجهزن (غواص)، اردکهای نوکارهای (ماهیخوار) و اردکهای دریایی
Dabbling (Puddle) ducks, Diving ducks, Saw-billed ducks, Sea ducks
گوناگونی رنگ ها Types of colour
درخشان، تابان (براق)، رنگین کمانی، روشن، گرم، سرد، تیره (پُررنگ)، روشن (کمرنگ)، مات، مایل به رنگ …(…فام)، پَخشیده، کمرنگ (رقیق)، روشن/کم رنگ، کممایه (بیجان)، تهمایه، رنگپریده، رنگ شسته، تهرنگ (سایه رنگ)، رنگرفته، تازه و کهنه
Shining, Glossy, Iridecence, Bright, Warm, Cool, Dark, Light, Dull, Diluted, Pale/Pallid, Subdued, Hint, Faded, Washed, Tinge, Faint, Fresh, Worn
گوناگونی نوک در پرندگان Types of bill in birds
راست (مستقیم)، سوزنمانند، کلفت، خنجرمانند، خمیده به بالا، خمیده به پایین، کج، قلابدار، مخروطی، اسکنهای، پهن، کفچهای و نوکقیچی
Straight, Needle, Stout, Dagger-shaped, Recurved, Decurved, Bent, Hooked, Cone-shaped, Chisel-like, Flat, Spatulate (Spoon-shaped) & Crossbill
گوناگونی انگشتآرایی پا Types of toe arrangement
انگشتچرخشی (آزادانگشتی)، جداانگشتی، چسبیدهانگشتی، جورجفت انگشتی (1 و2 در پشت پا) و ناجورجفتانگشتی (1و4 در پشت پا)
Pamprodactyl, Anisodactyl, Syndactyl, Zygodactyl & Heterodactyl
گوناگونی پردۀ بین انگشتی پا Types of interdigit webbing
پنجۀ پردهدار، پنجۀ تمامپرده (سراسرپرده)، پنجۀ نیمپرده، انگشت پرهای
Palmate, Totipalmate, Semipalmate, Lobbed
گوناگونی شکل دم Types of tail shape
دمکوتاه، چهارگوش، بادبزنی، گوهای، دمدراز، لوزی (پلکانی)، شکافدار، دوشاخه (چنگالی)، دمتیز، دمسوزنی، دممنگولهای
Stub-tailed, Square-tailed, Fan-tailed, Wedge-tailed, Long-tailed, Elongated tail, Emarginated, Fork-tailed, Pointed tail, Pin-tailed, Sptuletail
حواس پنجگانه Five senses
بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی و بساوایی (لامسه)
Sight, Hearing, Taste, Smell & Touch
گوناگونی شکل آشیانه Types of nest form
بیآشیان، خراشی، کپهای، تاقچهای، سوراخ/ شکاف، گودالی (کاویده)، دالانی، شناور، گلی، پهن، بشقابی، فنجانی، گنبدی، گویسان و آویزان
No nest, Scrape, Mound, Ledge, Hole, Cavity, Burrow, Floating, Mud, Platform, Plate, Cup, Dome, Sphere & Pendant
گوناگونی بهرهبرداری آشیانه Types of nest using
پویا (فعال)، ناپویا (غیرفعال)، ساختهشده، بازسازیشده، جاگرفته (اشغالشده)، رهاشده، خالی و کهنه
Active, Inactive, Built, Reused, Occupied, Unused, Empty & Old
گوناگونی شکل تخم Types of egg shape
بیضی، نیمبیضی، تخم مرغی، گلابیشکل، کروی، دوسویه
Elliptical, Subelliptical, Oval, Pyriform, Spherical & Biconical
گوناگونی جوجه Types of chicks
نوپا (ازتخم درآمده)، کرکی، آشیانهای، پردار، نوجوان، جوان، نابالغ
Hatched, Downy, Nestling, Fledgling, Juvenile, Young, Immature
گوناگونی گروه شدن در پرندگان Types of bird groupings
گله، دسته، گروه، فوج، انجمن، کلونی
flock, party, group/company, murmuration, parliament, colony
گوناگونی فراوانی Types of Abundance
فراوان، رایج (معمول)، نیم رایج (به نسبت معمول)، کم رایج (گهگاهی)، کمیاب (نارایج)، نایاب
Abundant, Common, Fairly common (Frequent), Ocasional, Scarce (uncommon), rare
گوناگونی وضعیت Types of Status
بومزاد، بومی، ماندگار (مقیم)، زادآور (جوجهآور)، تابستانگذران، زمستانگذران، گذری (عبوری) {در بهار یا پاییز}، سرگردان
endemic, native, resident, breeder, non-breeder, passage, wintering, vagrant
ردهبندی فهرست سرخ جهانی Categories of IUCN Redlist
ارزیابینشده، کمبود داده، کمترین نگرانی، نزدیک تهدید، آسیبپذیر، در خطر انقراض، در بحران انقراض، منقرضشده در طبیعت، منقرضشده
Not Evaluated, Data Deficient, Least Concern, Near Threatened, Vulnerable, Endangered, Critically Endangered, Extinct in the Wild and Extinct
*****

