.

اندیشۀ بنیان‌گذاری کمیتۀ ثبت پرندگان از سال‌ها پیش (ژانویه 2004) و پس از دیدار با دکتر اسکات در مورد تهیۀ اطلس پرندگان ایران به وجود آمد و پس از تهیۀ نخستین مقاله دربارۀ گسترش پراکنش برخی از گونه‌ها قوت گرفت و فرم‌های مربوط به این کمیته در کشورهایی از قبیل ایرلند و اردن برای راهنمایی مورد بررسی اولیه قرار گرفت. اما بحث دربارۀ اینکه این کمیته زیرنظر سازمان دولتی (واحد پرنده‌شناسی سازمان حفاظت محیط زیست) یا انجمن‌های غیردولتی باشد، منجر به توقف تفکر پیشین شد تا اینکه آقای یان هریسون پس از داوری مقالۀ کوتاهی دربارۀ کوکوی سیاه برای چاپ در مجله Podoces از وجود چنین کمیته‌ای پرس‌وجو نمودند. وی پس از توضیح پیشینۀ این تفکر، اظهار نمودند که در کشور عمان و سوریه با همکاری و راهنمایی وی چنین کمیته‌ای تشکیل شده و حاضر است برای چنین کاری به ایرانیان علاقه‌مند نیز کمک نمایند. به هر حال، ضمن تماس با برخی از افراد علاقه‌مند داخلی و خارجی، در تاریخ 26 می 2008 این کمیته بنیان‌گذاری شد.

پس از مشورت‌های لازم، آرم (لوگوی) این کمیته، تصویر سینه‌سرخ ایرانی که در نام علمی آن واژۀ ایران ذکر شده است تعیین شد. همچنین همۀ گونه‌های پرندگان ایران در دو فهرست جداگانۀ پرندگان کمیاب و پرندگان معمول تقسیم شد، و فرم مربوط به ثبت پرندگان کمیاب (یا جدید) برای ایران جهت اثبات مشاهده آن تهیه شد. بقیه پرندگان که در جدول پرندگان کمیاب از آن‌ها ذکر نشده بود، جزو پرندگان معمول به شمار رفتند و نیازی به توصیف کامل هر مشاهده نبود (اما دربارۀ گونه‌هایی که دارای چند زیرگونه در ایران هستند، اطلاعات بیشتری مورد نیاز است).

این کمیته متشکل از دو تیم داخلی و خارجی تاسیس شد. اعضای داخلی آن را عمدتا جوانان زیرنظر هدایت جناب آقای مهندس علی ادهمی تشکیل دادند و اعضای اصلی مشاوران خارجی، متشکل از جناب آقایان دکتر درک اسکات، یان هریسون و ریچارد پورتر هستند و در کنار آن‌ها آقایان رافائل آی و مگنوس اولمن دو تن از گردشگران خارجی که در سال‌های اخیر چندین سفر پرنده‌شناسی به ایران داشتند قرار دارند. اعضای داخلی اولیه این تیم متشکل از جناب آقایان مهندس احمد براتی، سید بابک موسوی، محمدابراهیم صحتی ثابت، محمد توحیدی‌فر و پرویز بختیاری بودند و سپس آقایان میثم قاسمی، علی خانی و عباس عاشوری نیز به این تیم اضافه شدند. آقای ابوالقاسم خالقی‌زاده نیز به عنوان هماهنگ‌کنندۀ این دو تیم و همچنین یکی از اعضای اصلی تیم داخلی مشغول فعالیت شدند.

در بازنگری سال 1394، تیم های مختلف در کمیته ثبت پرندگان تشکیل شدند و اعضای داخلی به عنوان اعضای اصلی این کمیته و اعضای خارجی به عنوان مشاوران این کمیته در نظر گرفته شدند. جنابان آقای علی سنگچولی و آقای علیرضا هاشمی  نیز به اعضای اصلی این کمیته اضافه شدند و جناب آقای محمد توحیدی‌فر در نقش معاون کمیته افزوده شدند. به علاوه، نام‌گذاری فارسی پرندگان در فصل زمستان 1394 مورد بررسی قرار گرفت و با تعیین معیارها، بازنگری اساسی لازم انجام شد. هستۀ اصلی تیم نام‌گذاری این کمیته، متشکل از آقایان علی ادهمی، ابوالقاسم خالقی‌زاده و محمد توحیدی‌فر بود اما برای بازنگری نام‌گذاری پرندگان در زمستان 1394، علاوه بر استفاده از منابع موجود، بر اساس نظرخواهی جمعی از بسیاری از افراد نسل قدیم و جدید، نام‌گذاریهای متعدد پیشین مورد بازنگری قرار گرفت و نام‌گذاری هماهنگ اصلاح‌شده معرفی شد.همچنین در بازنگری سال 1394، فهرست‌های پرندگان جوجه‌آور معمول، جوجه‌آور کمیاب و نازادآور تهیه شدند.

در سال 1395، تیم شناسایی پرندگان معرفی شدند. همچنین نمایندگان استانی کمیتۀ ثبت پرندگان معرفی شدند که شامل افراد زیر بود: محمدرضا مسعود، امیرمهدی ابراهیمی، اصغر محمدی نصرآبادی، مریم امیدی، محمدجواد پرستگاری، ابوالقاسم خالقی‌زاده، فرهاد حسینی طایفه، علی حاجی‌آبادی، مهدی نورمحمدی، پرویز بختیاری، علیرضا هاشمی، سیدبابک موسوی، اردشیر امینی، فرشاد اسکندری، اشرفعلی حسینی، لیلا جولایی، صادق خسروی، احمد بحری، رضا علی‌اصل، جعفر غلامی، محمد سفرنگ، سید ناصح حسینی، محمدابراهیم صحتی ثابت، آریا شفائی‌پور، رمضانعلی قائمی، محمود شکیبا، عباس عاشوری، محسن امیری، کوروس ربیعی، محمود کلنگری، میثم قاسمی، سیدعلی جبلی و امیر جعفری. تا پایان سال 1395، فهرست پرندگان برای همۀ استان‌ها گردآوری و برای بسیاری از آنها به‌روز شد. در اسفند 1395، جناب آقایان محمد سفرنگ، محمدجواد پرستگاری و علی سنگچولی هم به تیم شناسایی پرندگان اضافه شدند. همچنین تعداد نمایندگی استانی در اسفندماه 1395 افزایش یافت (شامل محمد پاپری زارعی، کوروش خلیلی، هوشنگ پورزال، حامد استواری، کاوه پیوندی، موسی مزینانیان، محمدجواد رستمی احمدوندی، فردین نظیری، ماندانا حضرتی فرید، محمدحسین اکرمی و مسلم اکبری).

در بهار 1396 آقایان احسان طالبی و بوریس نیکولف به تیم شناسایی اضافه شدند و فهرست گونه‌های جوجه‌آور کمیاب تهیه و اعلام و تا پایان تابستان 1396 تکمیل شد. همچنین در تابستان 1396 فهرست گونه‌های مهم تهیه و پیشنهاد شد. به علاوه گونه‌های خروس‌کُلی سینه‌سیاه، کلاغ هندی، سسک درختی زرد و سیمین‌نوک هندی از فهرست گونه‌های کمیاب حذف و به فهرست گونه‌های مهم منتقل شدند.

در زمستان 1397 آقایان محسن ملاح و حمید جباری به تیم شناسایی اضافه شدند. در تابستان 1398، اسکار کمپل، دیک فورسمن، پر آلستروم، فارس الخوری و عبدالرحمن السرحان به اعضای گروه شناسایی اضافه شدند. در مهر 1398، دکتر آرش حبیبی آزاد نیز به اعضای اصلی کمیته ثبت پرندگان اضافه شد.

————-