پرنده‌شناسی ایران

فهرست پرندگان وحشی استان کهگیلویه و بویراحمد (نسخۀ 11، سال 1405)

Checklist of the wild birds of Kohgiluyeh va Boyer-Ahmad province (version 11, 2026)

گردآوری: آقای آریا شفائی‌پور

By: Arya Shafaeipour

تازه‌ترین به‌روزرسانی: 27 اردیبهشت 1405

Last updated: 17 May 2026

بر پایۀ کتاب اطلس پرندگان ایران (کابلی و همکاران 1395)، نخست 140 گونه ثبت شد. سپس یافته‌های بازدیدهای میدانی (آ. شفائی‌پور، داده‌های چاپ‌نشده) افزوده شد. در فهرست کنونی، نام 237 گونه از پرندگان استان کهگیلویه و بویراحمد آمده است.

The present list includes 237 species which were recorded or observed Kohgiluyeh & Boyer-Ahmad province.

1. Garganey Spatula querquedulaخوتکای ابروسفید
2. Eurasian Wigeon Anas penelope گیلار اوراسیایی
3. Mallard Anas platyrhynchos مرغابی سرسبز
4. Northern Shoveler Anas clypeataاردک نوک‌پهن شمالی
5. Eurasian Teal Anas creccaخوتکای جُرّه
6. Caspian Snowcock Tetraogallus caspiusکبک برفی دری
7. Chukar Partridge Alectoris chukarکبک کوهپایه
8. See-see Partridge Ammoperdix griseogularisتیهو
9. Black Francolin Francolinus francolinusدراج سیاه
10. Common Quail Coturnix coturnix بلدرچین (وَردیج)
11. European Nightjar Caprimulgus europaeusشبگرد اروپایی
12. Alpine Swift Tachymarptis melba بادخورک کوهی (شکم‌سفید)
13. Common Swift Apus apusبادخورک معمولی
14. Little Swift Apus affinisبادخورک کوچک
15. Asian Houbara Chlamydotis macqueeniiهوبرۀ آسیایی
16. Common Cuckoo Cuculus canorusکوکوی معمولی
17. Rock Dove Columba liviaکبوتر چاهی
18. Common Wood Pigeon Columba palumbusکبوتر جنگلی
19. European Turtle Dove Streptopelia turturقمری اروپایی
20. Eurasian Collared Dove Streptopelia decaoctoیاکریم اوراسیایی
21. Laughing Dove Spilopelia senegalensisقمری خانگی
22. Namaqua Dove Oena capensisقمری دم‌دراز
23. Water Rail Rallus aquaticusیلوه آبی
24. Spotted Crake Porzana porzanaیلوه خال‌دار
25. Common Moorhen Gallinula chloropusچنگر نوک‌سرخ
26. Eurasian Coot Fulica atraچنگر نوک‌سفید (معمولی)
27. Eurasian Stone-curlew Burhinus oedicnemusچاخ‌لق اوراسیایی
28. Black-winged Stilt Himantopus himantopus چوب‌پای بال‌سیاه
29. Northern Lapwing Vanellus vanellusخروس کُلی شمالی (معمولی)
30. Red-wattled Lapwing Vanellus indicusدیدومک
31. Common Ringed Plover Charadrius hiaticulaسلیم طوقی بزرگ
32. Little Ringed Plover Charadrius dubiusسلیم طوقی کوچک
33. Kentish Plover Charadrius alexandrinusسلیم پاسیاه (کوچک)
34. Eurasian Woodcock Scolopax rusticola ابیای اوراسیایی
35. Common Snipe Gallinago gallinagoپاشلک معمولی
36. Black-tailed Godwit Limosa limosaگیلانشاه دم‌سیاه
37. Eurasian Curlew Numenius arquataگیلانشاه بزرگ
38. Common Redshank Tringa totanusآبچلیک پاسرخ معمولی
39. Common Greenshank Tringa nebulariaآبچلیک پاسبز
40. Green Sandpiper Tringa ochropusآبچلیک سبز (تک‌زی)
41. Common Sandpiper Actitis hypoleucosآبچلیک آوازخوان
42. Slender-billed Gull Chroicocephalus geneiکاکایی صورتی
43. Black-headed Gull Chroicocephalus ridibundusکاکایی سرسیاه کوچک
44. Caspian Gull Larus cachinnansکاکایی کاسپی (خزری)
45. Little Grebe Tachybaptus ruficollisکشیم کوچک
46. Great Crested Grebe Podiceps cristatusکشیم کاکلی (بزرگ)
47. Black-necked Grebe Podiceps nigricollisکشیم گردن‌سیاه
48. Greater Flamingo Phoenicopterus roseusفلامینگوی (بال‌آتشی) بزرگ
49. Black Stork Ciconia nigraلک‌لک سیاه
50. White Stork Ciconia ciconiaلک‌لک سفید (حاجی لک‌لک)
51. Pygmy Cormorant Microcarbo pygmeusباکلان (قره‌قار) کوتوله (کوچک)
52. Great Cormorant Phalacrocorax carboباکلان (قره‌قار) بزرگ
53. Northern Bald Ibis Geronticus eremitaاکراس سرتاس شمالی

• Little Bittern Ixobrychus minutusبوتیمار کوچک
• Black-crowned Night Heron Nycticorax nycticorax حواصیل (وِکای) شب
• Squacco Heron Ardeola ralloides حواصیل (وِکای) زرد
• Western Cattle Egret Bubulcus ibis گاوچرانک غربی (معمولی)
• Grey Heron Ardea cinereaحواصیل (وِکای) خاکستری
• Purple Heron Ardea purpurea حواصیل (وِکای) ارغوانی
• Great Egret Ardea alba اگرت (قار) بزرگ
• Little Egret Egretta garzettaاگرت (قار) کوچک
• Dalmatian Pelican Pelecanus crispus پلیکان (لمبر) خاکستری
• Western Osprey Pandion haliaetusعقاب ماهی‌گیر
• Black-winged Kite Elanus caeruleusکورکور بال‌سیاه
• Bearded Vulture Gypaetus barbatusهما
• Egyptian Vulture Neophron percnopterusکرکس کوچک (مصری)
• Griffon Vulture Gyps fulvusدال قهوه‌ای
• Cinereous Vulture Aegypius monachusدال سیاه
• Short-toed Snake Eagle Circaetus gallicusعقاب مارخوار
• Greater Spotted Eagle Clanga clangaعقاب خال‌دار بزرگ (تالابی)
• Booted Eagle Hieraaetus pennatus عقاب پرپا
• Steppe Eagle Aquila nipalensisعقاب دشتی (صحرایی)
• Eastern Imperial Eagle Aquila heliacaعقاب شاهی
• Golden Eagle Aquila chrysaetosعقاب طلایی
• Bonelli’s Eagle Aquila fasciataعقاب دوبرادر
• Shikra Tachyspiza badiaپیغوی کوچک (شِکَره)
• Levant Sparrowhawk Tachyspiza brevipesپیغوی بزرگ
• Eurasian Sparrowhawk Accipiter nisus قرقی (باشه) اوراسیایی
• Eurasian Goshawk Astur gentilisطرلان (شهباز) اوراسیایی
• Western Marsh Harrier Circus aeruginosusسنقر تالابی غربی
• Northern Harrier Circus cyaneusسنقر خاکستری
• Pallid Harrier Circus macrourusسنقر سفید
• Montagu’s Harrier Circus pygargusسنقر گندمزار
• Black Kite Milvus migransکورکور سیاه
• White-tailed Eagle Haliaeetus albicillaعقاب دریایی دم‌سفید
• Long-legged Buzzard Buteo rufinusسارگپه پابلند
• Common Buzzard Buteo buteo سارگپه معمولی
• Western Barn Owl Tyto alba جغد انباری
• Eurasian Scops Owl Otus scopsمرغ حق اوراسیایی
• Eurasian Eagle-Owl Bubo buboشاه‌بوف اوراسیایی
• Brown Fish Owl Ketupa zeylonensisبوف ماهی‌خوار
• Tawny Owl Strix alucoجغد جنگلی
• Little Owl Athene noctuaجغد کوچک
• Spotted Owlet Athene bramaجغد خال‌دار جنوبی
• Long-eared Owl Asio otusجغد گوش‌دراز
• European Roller Coracias garrulusسبزقبای اروپایی
• White-throated Kingfisher Halcyon smyrnensisماهی‌خورک گلوسفید (سینه‌سفید)
• Common Kingfisher Alcedo atthisماهی‌خورک معمولی (کوچک)
• Pied Kingfisher Ceryle rudisماهی‌خورک ابلق
• Asian Green Bee-eater Merops orientalis زنبورخوار سبز آسیایی
• Persian (Blue-cheeked) Bee-eater Merops persicus زنبورخوار ایرانی (گلوخرمایی)
• European Bee-eater Merops apiasterزنبورخوار اروپایی
• Eurasian Hoopoe Upupa epopsهدهد (پوپَک) اوراسیایی
• Eurasian Wryneck Jynx torquillaدارکوب قهوه‌ای
• Lesser Spotted Woodpecker Dendrocopos minor دارکوب خال‌دار کوچک
• Middle Spotted Woodpecker Dendrocopos mediusدارکوب خال‌دار میانی (سرسرخ)
• Syrian Woodpecker Dendrocopos syriacusدارکوب باغی
• European Green Woodpecker Picus viridis دارکوب سبز اروپایی
• Lesser Kestrel Falco naumanniدلیجۀ کوچک
• Common Kestrel Falco tinnunculusدلیجۀ معمولی
• Eurasian Hobby Falco subbuteoلیل اوراسیایی
• Saker Falcon Falco cherrugبالابان (چَرغ)
• Peregrine Falcon Falco peregrinusشاهین (بَحری)
• Red-backed Shrike Lanius collurioسنگ‌چشم پشت‌سرخ
• Isabelline Shrike Lanius isabellinusسنگ‌چشم دم‌سرخ دشتی
• Turkestan (Red-tailed) Shrike Lanius phoenicuroidesسنگ‌چشم دم‌سرخ تورانی
• Lesser Grey Shrike Lanius minor سنگ‌چشم خاکستری کوچک
• Great Grey Shrike Lanius excubitor سنگ‌چشم خاکستری بزرگ
• Woodchat Shrike Lanius senator سنگ‌چشم سرحنایی
• Masked Shrike Lanius nubicusسنگ‌چشم پیشانی‌سفید
• Eurasian Golden Oriole Oriolus oriolusپری‌شاهرخ اوراسیایی
• Eurasian Jay Garrulus glandarius جی‌جاق (زاغ جنگلی) اوراسیایی
• Eurasian Magpie Pica picaزاغی اوراسیایی
• Red-billed Chough Pyrrhocorax pyrrhocorax زاغ کوهی نوک‌سرخ
• Alpine Chough Pyrrhocorax graculus زاغ کوهی نوک‌زرد
• Rook Corvus frugilegusکلاغ سیاه
• Hooded Crow Corvus cornixکلاغ ابلق
• Brown-necked Raven Corvus ruficollisغراب گردن‌قهوه‌ای
• Northern (Common) Raven Corvus coraxغراب سیاه (شمالی)
• Sombre Tit Poecile lugubrisچرخ‌ریسک سرسیاه
• Great Tit Parus major چرخ‌ریسک بزرگ
• Eurasian Blue Tit Cyanistes caeruleusچرخ‌ریسک سرآبی
• Eurasian Penduline Tit Remiz pendulinusچرخ‌ریسک بلوطی سرخاکستری
• Desert Lark Ammomanes desertiچکاوک بیابانی
• Woodlark Lullula arboreaچکاوک درختی
• Eurasian Skylark Alauda arvensisچکاوک آسمانی بزرگ
• Crested Lark Galerida cristataچکاوک کاکلی
• Horned Lark Eremophila alpestrisچکاوک شاخ‌دار
• Greater Short-toed Lark Calandrella brachydactylaچکاوک پنجه‌کوتاه بزرگ
• Bimaculated Lark Melanocorypha bimaculataچکاوک طوقی
• Calandra Lark Melanocorypha calandraچکاوک گندمزار (چکاوک طُرقه)
• Turkestan Short-toed Lark Alaudala heinei چکاوک پنجه‌کوتاه تورانی (کوچک)
• White-eared Bulbul Pycnonotus leucotisبلبل خرما
• Barn Swallow Hirundo rusticaپرستوی خانگی
• Eurasian Crag Martin Ptyonoprogne rupestrisچلچله کوهی
• Pale Crag Martin Ptyonoprogne obsoletaچلچله بیابانی
• Common House Martin Delichon urbicumچلچله دمگاه‌سفید
• Red-rumped Swallow Cecropis dauricaپرستوی دمگاه‌حنایی
• Scrub Warbler Scotocerca inquietaسسک جنبان
• Long-tailed Tit Aegithalos caudatusچرخ‌ریسک دم‌دراز
• Willow Warbler Phylloscopus trochilus سسک بیدی
• Common Chiffchaff Phylloscopus collybitaسسک چیف‌چاف معمولی
• Plain Leaf Warbler Phylloscopus neglectusسسک برگی کوچک
• Clamorous Reed Warbler Acrocephalus stentoreusسسک نیزار پرصدا
• Eastern Olivaceous Warbler Iduna pallida سسک درختی زیتونی
• Upcher’s Warbler Hippolais languidaسسک درختی بزرگ
• Zitting Cisticola Cisticola juncidisسسک دم‌چتری
• Delicate Prinia Prinia lepida سسک دلکش
• Eurasian Blackcap Sylvia atricapillaسسک سرسیاه
• Barred Warbler Sylvia nisoriaسسک سینه‌نواری (سینه‌راه‌راه)
• Lesser Whitethroat Sylvia curruca سسک گلوسفید کوچک
• Eastern Orphean Warbler Sylvia crassirostrisسسک چشم‌سفید شرقی
• Asian Desert Warbler Sylvia nana سسک بیابانی آسیایی
• Common Whitethroat Sylvia communisسسک گلوسفید بزرگ
• Goldcrest Regulus regulusسسک تاج‌طلایی
• Afghan Babbler Turdoides huttoniلیکوی افغان
• Eurasian Wren Troglodytes troglodytes الیکایی اوراسیایی
• Eurasian Nuthatch Sitta europaeaکمرکُلی جنگلی
• Western Rock Nuthatch Sitta neumayerکمرکُلی کوچک
• Eastern Rock Nuthatch Sitta tephronotaکمرکُلی بزرگ
• Wallcreeper Tichodroma murariaدیوارخزک
• Common Myna Acridotheres tristisمینای معمولی (هندی)
• Rosy Starling Pastor roseusسار صورتی
• Common Starling Sturnus vulgaris سار سیاه
• Common Blackbird Turdus merulaتوکای سیاه
• Black-throated Thrush Turdus atrogularisتوکای گلوسیاه
• Song Thrush Turdus philomelosتوکای باغی
• Mistle Thrush Turdus viscivorusتوکای بزرگ
• Rufous-tailed Scrub Robin Cercotrichas galactotes دم‌چتری حنایی
• European Robin Erithacus rubeculaسینه‌سرخ اروپایی
• Bluethroat Luscinia svecicaگلوآبی
• Common Nightingale Luscinia megarhynchosبلبل هزاردستان
• White-throated Robin Irania gutturalisسینه‌سرخ ایرانی
• Eversmann’s Redstart Phoenicurus erythronotusدم‌سرخ پشت‌بلوطی
• Black Redstart Phoenicurus ochrurosدم‌سرخ سیاه
• Common Redstart Phoenicurus phoenicurusدم‌سرخ معمولی
• Rufous-tailed Rock Thrush Monticola saxatilis طرقۀ کوهی حنایی
• Blue Rock Thrush Monticola solitarius طرقۀ کوهی کبود (بنفش)
• Whinchat Saxicola rubetraچک بوته‌ای
• European Stonechat Saxicola rubicolaچک اروپایی
• Siberian Stonechat Saxicola maurusچک سیبری
• Isabelline Wheatear Oenanthe isabellinaچکچک دشتی
• Northern Wheatear Oenanthe oenantheچکچک کوهی
• Persian (Red-tailed) Wheatear Oenanthe chrysopygia چکچک ایرانی (دم‌سرخ)
• Pied Wheatear Oenanthe pleschankaچکچک ابلق {معمولی}
• Eastern Black-eared Wheatear Oenanthe melanoleuca چکچک گوش‌سیاه شرقی
• Mourning Wheatear Oenanthe lugensچکچک ابلق جنوبی
• Finsch’s Wheatear Oenanthe finschiiچکچک پشت‌سفید
• Variable Wheatear Oenanthe picataچکچک ابلق خاوری
• Hume’s Wheatear Oenanthe albonigraچکچک سیاه شکم‌سفید
• White-throated Dipper Cinclus cinclusزیرآبروک گلوسفید
• Purple Sunbird Cinnyris asiaticusشهدخوار آسیایی
• House Sparrow Passer domesticusگنجشک خانگی
• Spanish Sparrow Passer hispaniolensisگنجشک سینه‌سیاه
• Pale Rockfinch Carpospiza brachydactylaگنجشک خاکی
• Rock Sparrow Petronia petronia گنجشک کوهی
• Yellow-throated Sparrow Gymnoris xanthocollisگنجشک گلوزرد
• White-winged Snowfinch Montifringilla nivalisگنجشک برفی
• Alpine Accentor Prunella collarisصعوه کوهی
• Radde’s Accentor Prunella ocularisصعوه ابروسفید
• Dunnock Prunella modularisصعوه جنگلی (باغی)
• Western Yellow Wagtail Motacilla flavaدم‌جنبانک شکم‌زرد
• Grey Wagtail Motacilla cinereaدم‌جنبانک خاکستری
• White Wagtail Motacilla alba دم‌جنبانک ابلق
• Tawny Pipit Anthus campestris پیپت (نازپای) خاکی
• Long-billed Pipit Anthus similis پیپت (نازپای) نوک‌دراز
• Red-throated Pipit Anthus cervinus پیپت (نازپای) گلوسرخ
• Water Pipit Anthus spinoletta پیپت (نازپای) تالابی
• Common Chaffinch Fringilla coelebsسهره جنگلی
• Hawfinch Coccothraustes coccothraustesسهره نوک‌بزرگ
• Eurasian Crimson-winged Finch Rhodopechys sanguineusسهره بال‌سرخ
• Trumpeter Finch Bucanetes githagineusسهره صورتی
• European Greenfinch Chloris chlorisسهره سبز
• Desert Finch Rhodospiza obsoletaسهره خاکی
• Common Linnet Linaria cannabinaسهره سینه‌سرخ
• European Goldfinch Carduelis carduelisسهره طلایی اروپایی
• Red-fronted Serin Serinus pusillusسهره پیشانی‌سرخ
• Eurasian Siskin Spinus spinusسهره زرد اوراسیایی
• Corn Bunting Emberiza calandraزردپره مزرعه
• Yellowhammer Emberiza citrinellaزردپره لیمویی
• Rock Bunting Emberiz aciaزردپره کوهی
• Grey-necked Bunting Emberiza buchananiزردپره سرخاکستری
• Cinereous Bunting Emberiza cineraceaزردپره رخ‌زرد
• Ortolan Bunting Emberiza hortulanaزردپره سرزیتونی
• Cretzschmar’s Bunting Emberiza caesiaزردپره سرآبی
• Black-headed Bunting Emberiza melanocephalaزردپره سرسیاه
• Common Reed Bunting Emberiza schoeniclusزردپره نیزار

چند زیرگونۀ مهم

• Steppe Buzzard Buteo buteo vulpinus سارگپه {معمولی} دشتی
• !!! Peregrine Falcon Falco peregrinus spp. شاهین بحری
• Red-naped Shaheen Falco peregrinus babylonicus شاهین آسیای میانه (پس‌سرسرخ)
• Ukraine (Homeyer’s) Grey Shrike Lanius excubitor homeyeri سنگ‌چشم خاکستری اوکراینی (هومیری)
• Steppe Grey Shrike Lanius excubitor pallidirostris سنگ‌چشم خاکستری دشتی
• Hume’s Whitethroat Sylvia althaeaسسک گلوسفید هیوم

—–

منابع

کابلی، محمد، منصور علی آبادیان، محمد توحیدی‌فر، علیرضا هاشمی، سید بابک موسوی و کیس رزلار (1395). اطلس پرندگان ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، 620 ص.

*****