فهرست آرایه‌شناختی پرندگان آزاد ایران- پرندگان ناگنجشک‌سان: بخش یکم

Taxonomic checklist of the wild birds of Iran- Non-passerines- Part I

گردآوری و پژوهش: ابوالقاسم خالقی‌زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

تازه‌ترین به‌روزرسانی: 31 اردیبهشت 1405

Last updated: 21 May 2026

فهرست 326 گونه از 25 راسته و 47 تیره از پرندگان ناگنجشک‌سان ایران

Chacklist of 326 species from 25 orders and 47 families of Iranian non-passerine birds

—–

در رده‌بندی پرندگان و جانوران، برای نشان‌دادن هر طبقه از آرایه‌ها یک پسوند نشانۀ جمع ویژه به کار می‌رود که با دیدن آن پسوند، سطح یا طبقه آن شناخته می‌شود. برای نشانۀ جمع در رده‌بندی پرندگان، از پسوندهای زیر استفاده می‌شود:

برای بالاراسته از پسوند “مانان”،

برای راسته از “سانان”،

برای زیرراسته از “سانیان”،

برای فروراسته از پسوند “وارگان”،

برای خردراسته از “واریان”،

برای بالاتیره از “واران”،

برای تیره از “ان”،

برای زیرتیره از “یان”،

برای تبار از “تباران”،

برای زیرتبار از “تباریان”،

برای سرده (جنس) از “ها”

برای گروه زیرگونه‌ای از “ها”

برای گونه، زیرگونه و نژاد “بدون پسوند”.

تیره‌هایی که با علامت ستاره * نشانه‌گذاری شده‌اند، جایگاه رده‌بندی آن‌ها در بالاتیره‌ها به طور دقیق شناخته نشده است.

در زمان کاربرد پسوند نشانۀ جمع برای تیره‌های پرندگان ایران، بر پایۀ دستور زبان فارسی، برای تیره‌هایی که حرف پایانی آنها “ا” بود، نشانۀ جمع “ان” به “یان” تبدیل شده است (دربرگیرندۀ تیره‌های چوب‌پایان، سبزقبایان، بوچانگایان و توکایان) و برای تیره‌هایی که حرف پایانی آنها “ه” باشد، با حذف این حرف، نشانۀ جمع “ان” تبدیل به “گان” می‌شود مانند باقرقرگان، یلوگان، صعوگان، سهرگان و زردپرگان.

تیره‌هایی که حرف پایانی آن‌ها “و” باشد، نشانۀ جمع “ان” تبدیل به “یان” می‌شود مانند کوکویان و پرستویان (ولی در برخی نام‌ها به طور استثنا، همان پسوند “ان” به کار می‌رود مانند فلامینگوان).

—–

در این فهرست، تلاش شده است تا برای شیوه جدا/پیوسته‌نویسی نام‌ها از دستور فرهنگستان زبان و ادب فارسی پیروی شود.

• برای نام‌های دارای پسوند “زار” به شکل چسبیده و برای نام‌های دارای پسوند “خور” و “خوار” به شکل جدا به کار می‌روند. در مورد پسوند “گیر”، قاعده ثابتی وجود ندارد.
• برای نام‌هایی که دارای پسوند تک‌هجایی باشند و جنبه رسمی یا نیمه‌رسمی، اداری و سازمانی و صنفی یافته باشد، مانند استاندار، کتابدار و آشپز؛ فرهنگستان زبان فارسی به الزام پیوسته‌نویسی سفارش می‌کند. برخی از این قاعده چنین استنباط می‌کنند که دیگر واژه‌ها باید جدا نوشته شوند. بنابر این، در نام فارسی گونه‌هایی که دارای پسوند تک‌هجایی “دار” بودند با نیم‌فاصله نوشته شدند، مانند تاج‌دار، شاخ‌دار، خال‌دار، گوش‌دار و نقاب‌دار.
• برای نام‌های بسیط مانند شبگرد و پیپت، شیوۀ پیوسته‌نویسی به کار می‌رود.
• در کتاب فرهنگ املایی فرهنگستان سه نام آبچلیک، گیلانشاه و چَکچَک به طور جدا نوشته شده‌اند، اما در دانشنامه پرندگان ایران، این نام‌ها به شکل چسبیده آمده‌اند، چون این نام‌ها برای این پرندگان بسیط گونه هستند (آبچلیک نوعی پرنده است، گیلانشاه به معنی شاهِ گیلان نیست و چکَچَک به معنی چِک چِک باران نیست). بنابر این، در همۀ فهرست‌های پرندگان، به شکل پیوسته به کار می‌روند.
• دربارۀ نام‌های ترکیبی، واژه‌های یک نام ترکیبی که از دو/سه واژه ساخته شده‌اند، در کنارهم  نوشته می‌شوند (“کبوتردریایی”، “پرستودریایی” و “کمرکُلی”). اگر حرف پایانی واژه نخست چسبان باشد، باید با نیم‌فاصله (فاصلۀ مجازی) در کنار هم نوشته شوند، مانند “عروس‌غاز”، “غول‌حواصیل”، “میش‌مرغ”، “خروس‌کُلی”، “شاه‌بوف” و “سنگ‌چشم”.
• در مورد جایِ افزودن نشانه‌های جمع در نام‌های ترکیبی، چنانچه واژۀ نخست دارای کسره باشد، نشانۀ جمع در پایان واژۀ نخست می‌‌آید (مانند غازهای سیاه) و اگر حرف پایانی واژۀ نخست دارای سکون باشد، نشانۀ جمع در پایان واژۀ دوم می‌آید (مانند سیاه‌خروسیان).

—–

Kingdom ANIMALIA فرمانرو جانوران

Phylum CHORDATA شاخۀ مهره‌داران

Class AVES ردۀ پرندگان

Subclass PALAEOGNATHAE زیرردۀ دیرین‌آروارگان

• در ایران هیچ گونه‌ای ثبت نشده است.

Subclass NEORNITHES زیرردۀ نومرغان

Superorder NEOGNATHAE بالاراستۀ نوآروارگان

 or CARINATAE یا تیغه‌داران

Superorder GALLOANSERAE بالاراستۀ غازماکیان‌مانان

Order ANSERIFORMES راستۀ غازسانان

• نام فارسی رایج برای این راسته، «مرغابی‌سانان» بوده است اما برای هماهنگی نام فارسی و لاتین این راسته، نام «غازسانان» اولویت داده شد. نیاز با یادآوری است که نام خانوادۀ مرغابیان برای Anatidae به کار می‌رود.

Suborder ANSERES (True Anseriformes) زیرراستۀ غازسانیان (غازسانان راستین)

Superfamily ANATOIDEA بالاتیرۀ مرغابی‌واران

Family ANATIDAE تیرۀ مرغابیان

• برای نام فارسی این تیره، از واژه پارسی کهن “مرغابی” بهره‌گیری شد.

Subfamily DENDROCYGNINAE زیرتیرۀ اردکیان درختی

Lesser Whistling Duck Dendrocygna javanica اردک سوت‌زن هندی

Subfamily ANSERINAE (Swans & True Geese) زیرتیرۀ غازیان (قوها و غازهای راستین)

Branta (Black geese) سردۀ غازهای سیاه

Brent Goose Branta bernicla غاز گردن‌سیاه

• غاز گردن‌سیاه شکم‌سفیدLight-bellied Brent Goose Branta bernicla hrota (Müller, OF, 1776)

Barnacle Goose Branta leucopsis غاز گونه‌سفید

Red-breasted Goose Branta ruficollis عروس‌غاز

Anser (Grey & white geese) سردۀ غازهای خاکستری و سفید

Taiga Bean Goose Anser fabalis غاز پازرد

• The  nominate fabalis group گروه زیرگونه‌ای غازهای پازرد نمادین
• غاز پازرد غرب سیبری (جوهانسِن)West Siberian (or Johansen’s) Bean Goose Anser fabalis johanseni Delacour, 1951
• غاز پازرد شرق سیبری (میدِن‌دورف)East Siberian (or Middendorf’s) Bean Goose Anser fabalis middendorffii Severtzov, 1873

Greylag Goose Anser anser غاز خاکستری

• Western Greylag Goose Anser anser anser غاز خاکستری غربی Rare
• غاز خاکستری سیبری (شرقی)Siberian (or Eastern) Greylag Goose Anser anser rubrirostris Swinhoe, 1871

Greater White-fronted Goose Anser albifrons غاز پیشانی‌سفید بزرگ

• غاز پیشانی‌سفید بزرگ اوراسیاییEurasian Greater White-fronted Goose Anser albifrons albifrons (Scopoli, 1769)

Lesser White-fronted Goose Anser erythropus غاز پیشانی‌سفید کوچک

Cygnus (Swans) سردۀ قوها

Mute Swan Cygnus olor قوی گنگ

Tundra Swan Cygnus columbianus قوی کوچک

• قوی کوچک بِویکیBewick’s Swan Cygnus columbianus bewickii Yarrel, 1830

Whooper Swan Cygnus cygnus قوی فریادکش

Subfamily TADORNINAE زیرتیرۀ عروس‌مرغابیان

Tadorna (Shelducks) سردۀ عروس‌مرغابی‌ها

Common Shelduck Tadorna tadorna تنجه معمولی

Ruddy Shelduck Tadorna ferruginea آنقوت

Subfamily ANATINAE (Dabbling ducks) زیرتیرۀ مرغابیان روآبچر

Nettapus سردۀ خوتکاهای گردن‌سفید

Cotton Pygmy Goose Nettapus coromandelianus خوتکای گردن‌سفید

• خوتکای گردن‌سفید هندیIndian Cotton Pygmy Goose Nettapus coromandelianus coromandelianus (Gmelin, JF, 1789)

Tribe ANATINI (True Ducks) تبار مرغابی‌تباران راستین

Spatula سردۀ مرغابی‌های نوک‌پهن

• این پرندگان از سردۀ Anas به سردۀ Spatula منتقل شدند.

Northern Shoveler Spatula clypeata اردک (مرغابی) نوک‌پهن شمالی

Garganey Spatula querquedula خوتکای ابروسفید

Mareca سردۀ مرغابی‌های کوچک (گیلارها)

• این پرندگان از سردۀ Anas به سردۀ Mareca منتقل شدند.

Gadwall Mareca strepera اردک ارده‌ای

• اردک ارده‌ای اوراسیاییEurasian Gadwall Anas strepera strepera Linnaeus, 1758

Eurasian Wigeon Mareca penelope گیلار اوراسیایی

Anas سردۀ مرغابی‌ها

Mallard Anas platyrhynchos مرغابی (اردک) سرسبز

• مرغابی سرسبز معمولیCommon Mallard Anas platyrhynchos platyrhynchos Linnaeus, 1758

Northern Pintail Anas acuta فیلوش شمالی

Eurasian Teal Anas crecca خوتکای جُرّه (اوراسیایی)

• خوتکای جُرّه اوراسیاییEurasian Teal Anas crecca crecca Linnaeus, 1758

Subfamily AYTHYINAE (Diving ducks) زیرتیرۀ اردکیان شیرجه‌زن

Marmaronetta سردۀ اردک مرمری

Marbled Duck Marmaronetta angustirostris اردک مرمری

Netta سردۀ اردک‌های کم‌شیرجه

Red-crested Pochard Netta rufina اردک تاج‌دار

Aythya سردۀ اردک‌های شیرجه‌زن

Common Pochard Aythya ferina اردک سرحنایی

Ferruginous Duck Aythya nyroca اردک بلوطی

Tufted Duck Aythya fuligula اردک سیاه‌کاکل

Greater Scaup Aythya marila اردک سرسیاه

• اردک سرسیاه اوراسیاییEurasian Greater Scaup Aythya marila marila (Linnaeus, 1761)

Tribe MERGINI (Sea ducks) تبار اردک‌تباران دریایی

Melanitta (Scoters) سردۀ سیاه‌اردک‌ها

Velvet Scoter Melanitta fusca سیاه‌اردک (اسکوتر) مخملی

Common Scoter Melanitta nigra سیاه‌اردک (اسکوتر) معمولی

Clangula سردۀ اردک دم‌دراز

Long-tailed Duck Clangula hyemalis اردک دم‌دراز

Bucephala سردۀ اردک‌های سَرگُنده (چشم‌طلایی)

Common Goldeneye Bucephala clangula اردک چشم‌طلایی (گونه‌سفید)

• اردک چشم‌طلایی اوراسیاییEurasian Goldeneye Bucephala clangula clangula (Linnaeus, 1758)

• برای نام فارسی مرگوس‌ها از نام فارسی «اردک ماهی‌خوار» بهره‌گیری شد. برای مرگوس‌ها نام واژه انگلیسی Sawbills نیز به کار می‌رود که معادل “ارّه‌نوک یا نوک‌ارّ‌ای” است.

Mergellus سردۀ اردک‌های ماهی‌خوار کوچک

Smew Mergellus albellus اردک ماهی‌خوار (مِرگوس) سفید

Mergus (Mergansers) سردۀ اردک‌های ماهی‌خوار (مِرگوس‌های) بزرگ

Common Merganser Mergus merganser اردک ماهی‌خوار (مِرگوس) بزرگ

• اردک ماهی‌خوار (مِرگوس) بزرگ اوراسیاییEurasian Merganser Mergus merganser merganser Linnaeus, 1758

Red-breasted Merganser Mergus serrator اردک ماهی‌خوار (مِرگوس) کاکلی

Tribe OXYURINI (Stiff-tailed ducks) تبار اردک‌تباران افراشته‌دم

White-headed Duck Oxyura leucocephala اردک سرسفید

Order GALLIFORMES راستۀ ماکیان‌سانان

• «ماک»، واژۀ پارسی کهن به معنی مرغ است.

Family PHASIANIDAE تیرۀ قرقاولان

Subfamily TETRAONINAE زیرتیرۀ تَذَرویان (سیاه‌خروسیان)

Tribe TETRAONINI تبار تَذَروتباران (سیاه‌خروس‌تباران)

• برای نام فارسی این زیرتیره و تبار آن، از واژه پارسی کهن “تَذَرو” بهره‌گیری شد.

Caucasian Grouse Lyrurus mlokosiewiczi سیاه‌خروس قفقازی

Subfamily PERDICINAE زیرتیرۀ کبکیان

Tetraogallus سردۀ کبک‌های برفی

Caspian Snowcock Tetraogallus caspius کبک برفی دری

• کبک برفی هیرکانیCaspian Snowcock Tetraogallus caspius caspius (Gmelin, SG, 1784)
• کبک برفی زاگرسیZagros Snowcock Tetraogallus caspius semenowtianschanskii Zarudny, 1908

Alectoris سردۀ کبک‌های صخره‌ای

Chukar Partridge Alectoris chukar کبک کوهپایه

• کبک کوهپایه کردیKurdish Chukar Alectoris chukar kurdestanica Meinertzhagen, R,1923
• کبک کوهپایه زاگرسیZagros Chukar Alectoris chukar werae (Zarudny & Loudon, 1904)
• کبک کوهپایه شرق ایرانEastern Iran Chukar Alectoris chukar koroviakovi (Zarudny, 1914)

Ammoperdix سردۀ تیهوها

See-see Partridge Ammoperdix griseogularis تیهو

Francolinus سردۀ دراج‌ها

Black Francolin Francolinus francolinus درّاج سیاه

• دراج غرب آسیاWest Asian Black Francolin Francolinus francolinus francolinus (Linnaeus, 1766)
• دراج عربیArabian Black Francolin Francolinus francolinus arabistanicus Zarudny & Härms, 1913
• دراج جنوب ایرانSouthern Iran Black Francolin Francolinus francolinus bogdanovi Zarudny, 1906

Ortygornis سردۀ کمنزیل‌ها

Grey Francolin Ortygornis pondicerianus جیرفتی

• جیرفتی مَکران (بلوچستان)Makran (or Baluchistan) Grey Francolin Ortygornis pondicerianus mecranensis Zarudny & Härms, 1913

Perdix سردۀ کبک‌های چیل

Grey Partridge Perdix perdix کبک چیل

• کبک چیل قفقازیCaucasian Grey Partridge Perdix perdix canescens Buturlin, 1906

Coturnix سردۀ بلدرچین‌ها (وَردیج‌ها)

• برای نام فارسی این گروه، از واژۀ پارسی “وَردیج” نیز بهره‌گیری شد.

Common Quail Coturnix coturnix بلدرچین (وَردیج) معمولی

• بلدرچین (وَردیج) اوراسیاییEurasian Quail Coturnix coturnix coturnix (Linnaeus, 1758)

Subfamily PHASIANINAE زیرتیرۀ قرقاولیان (تورنگیان)

Tribe PHASIANINI تبار قرقاول‌تباران (تورنگ‌تباران)

• برای نام فارسی این زیرتیره و تبار آن، از واژه پارسی “تورنگ” نیز بهره‌گیری شد.

Common Pheasant Phasianus colchicus قرقاول (تورِنگ)

 معمولی

The nominate colchicus group گروه زیرگونه‌ای قرقاول‌های نمادین

• قرقاول جنوب قفقاز South Caucasian Pheasant Phasianus colchicus colchicus Linnaeus, 1758
• قرقاول تالشیTalysh Pheasant Phasianus colchicus talischensis Lorenz, T, 1889
• قرقاول ایرانیPersian Pheasant Phasianus colchicus persicus Severtzov, 1875
• The princilalis-chrysomeles group گروه زیرگونه‌ای قرقاول‌های خراسانی-بال‌نقره‌ای
• قرقاول خراسانیPrince of Wales’s Pheasant Phasianus colchicus principalis Sclater, PL, 1885

Superorder NEOAVES بالاراستۀ نوپرندگان

Order CAPRIMULGIFORMES راستۀ شبگردسانان

Family CAPRIMULGIDAE تیرۀ شبگردان

Subfamily CAPRIMULGINAE (Typical Nightjars) زیرتیرۀ شبگردیان نمادین

European Nightjar Caprimulgus europaeus شبگرد اروپایی

• شبگرد اروپایی شمالی Northern European Nightjar Caprimulgus europaeus europaeus Linnaeus, 1758
• شبگرد اروپایی جنوبی Southern European Nightjar Caprimulgus europaeus meridionalis Hartert, 1896
• شبگرد ایرانوتورانی Iran-Turan Nightjar Caprimulgus europaeus unwini Hume, 1871

Egyptian Nightjar Caprimulgus aegyptius شبگرد مصری

• شبگرد مصری Egyptian Nightjar Caprimulgus aegyptius aegyptius Lichtenstein, 1823

Sykes’s Nightjar Caprimulgus mahrattensis شبگرد بلوچی

Order APODIFORMES راستۀ بادخورک‌سانان

Family APODIDAE تیرۀ بادخورکان

Subfamily APODINAE زیرتیرۀ بادخورکیان

Tribe APODINI (Typical Swifts) تبار بادخورک‌تباران نمادین

Tachymarptis سردۀ بادخورک‌های کوهی

Alpine Swift Tachymarptis melba بادخورک کوهی (شکم‌سفید)

• بادخورک کوهی شمالی Northern Alpine Swift Tachymarptis melba melba (Linnaeus, 1758)
• بادخورک کوهی جنوبی Southern Alpine Swift Tachymarptis melba tuneti (Tschusi, 1904)

Apus سردۀ بادخورک‌ها

Common Swift Apus apus بادخورک معمولی

• بادخورک معمولی غربیWestern Common Swift Apus apus apus (Linnaeus, 1758)
• بادخورک معمولی شرقی Eastern Common Swift Apus apus pekinensis (Swinhoe, 1870)

Pallid Swift Apus pallidus بادخورک دودی (رنگ‌پریده)

• بادخورک دودی جنوبی Southern Pallid Swift Apus pallidus pallidus (Shelley, 1870)

Little Swift Apus affinis بادخورک کوچک

• بادخورک کوچک شمالی Northern Little Swift Apus affinis galilejensis (Antinori, 1855)

Order OTIDIFORMES راستۀ میش‌مرغ‌سانان

• معمولا برای نام این راسته، نام فارسی خاصی به کار نمی‌رفت و بیشتر با عنوان خانوادۀ هوبره‌ها شناخته می‌شد چون در راستۀ کلنگ‌سانان قرار می‌گرفت. به هر حال، نام رایج برای این تیره «هوبَره‌ها» بوده است. اکنون با توجه به مستقل بودن این راسته، برای هماهنگی نام فارسی و لاتین این راسته، واژۀ «میش‌مرغ‌سانان» برگزیده شد.

Family OTIDIDAE تیرۀ میش‌مرغان

Otis سردۀ میش‌مرغ‌ها

Great Bustard Otis tarda میش‌مرغ

• میش‌مرغ اوراسیاییEurasian Great Bustard Otis tarda tarda Linnaeus, 1758

Chlamydotis سردۀ هوبره‌ها

Asian Houbara Chlamydotis macqueenii هوبَرۀ آسیایی

Tetrax سردۀ زَنگوله‌بال‌ها

Little Bustard Tetrax tetrax زَنگوله‌بال

Order CUCULIFORMES راستۀ کوکوسانان

• نام «فاخته» در منابع قدیمی‌تر برای کوکو به کار می‌رفت، اما کاربرد این نام برای چند گونه از کبوترها در منابع جدیدتر و عربی بودن این واژه، ابهام‌های کاربرد این نام را بیشتر کرد. بنابر این، نام‌آوای این پرنده اولویت داده شد.

Family CUCULIDAE تیرۀ کوکویان

Subfamily CUCULINAE زیرتیرۀ کوکواییان نمادین (انگل جوجه‌آوری)

Clamator سردۀ کوکوهای تاج‌دار

Great Spotted Cuckoo Clamator glandarius کوکوی خال‌دار بزرگ

Jacobin Cuckoo Clamator jacobinus کوکوی ابلق

• کوکوی ابلق زاغی[Magpie (or Hemprich’s)] Jacobin Cuckoo Clamator jacobinus pica (Hemprich & Ehrenberg, 1833)

Eudynamys سردۀ کوکوسیاه‌ها

• نام فارسی این گروه از پرندگان همانند تک‌واژۀ واژه انگلیسی “Koel” به شکل یک واژۀ ترکیبی برای این سرده یعنی “کوکوسیاه” می‌آید.

Asian Koel Eudynamys scolopaceus کوکوسیاه آسیایی

• کوکوسیاه آسیایی Asian [Black] Koel Eudynamys scolopaceus scolopaceus (Linnaeus, 1758)

Cacomantis سردۀ کوکوهای ؟؟؟؟

Grey-bellied Cuckoo Cacomantis passerinus کوکوی شکم‌خاکستری

Hierococcyx سردۀ کوکو-بازها

Common Hawk-Cuckoo Hierococcyx varius کوکو-باز معمولی

• کوکو-باز معمولی Common Hawk-Cuckoo Hierococcyx varius varius (Vahl, 1797)

Cuculus سردۀ کوکوها

Oriental Cuckoo Cuculus optatus کوکوی خاوری

Common Cuckoo Cuculus canorus کوکوی معمولی

• کوکوی معمولی شمالی Northern Common Cuckoo Cuculus canorus canorus Linnaeus, 1758
• کوکوی معمولی جنوبی Southern Common Cuckoo Cuculus canorus subtelephonus Zarudny, 1914

Order PTEROCLIDIFORMES راستۀ باقرقره‌سانان

• برای نام فارسی این گروه و راسته، دو نام «باقرقره‌سانان» و «کوکَرسانان» رایج بوده است. بر پایۀ برررسی‌های انجام‌شده، کاربرد واژۀ کوکر دارای اشکال است و واژۀ باقرقره در اولویت است.

Family PTEROCLIDIDAE تیرۀ باقرقرگان

Syrrhaptes سردۀ باقرقره‌های پنجه‌چسبیده

Pallas’s Sandgrouse Syrrhaptes paradoxus باقرقرۀ (کوکَر) دم‌دراز

Pterocles سردۀ باقرقره‌های پنجه‌باز

Pin-tailed Sandgrouse Pterocles alchata باقرقرۀ (کوکَر) شکم‌سفید

• باقرقرۀ (کوکَر) شکم‌سفید جنوبی Southern Pin-tailed Sandgrouse Pterocles alchata caudacutus (Gmelin, SG, 1774)

Chestnut-bellied Sandgrouse Pterocles exustus باقرقرۀ (کوکَر) شکم‌بلوطی

• باقرقرۀ (کوکَر) شکم‌بلوطی هندی Hindu Chestnut-bellied Sandgrouse Pterocles exustus hindustan Meinertzhagen, R, 1923

Spotted Sandgrouse Pterocles senegallus باقرقرۀ (کوکَر) خال‌دار

Black-bellied Sandgrouse Pterocles orientalis باقرقرۀ (کوکَر) شکم‌سیاه

• باقرقرۀ (کوکَر) شکم‌سیاه غربی Western Black-bellied Sandgrouse Pterocles orientalis orientalis (Linnaeus, 1758)
• باقرقرۀ (کوکَر) شکم‌سیاه شرقیEastern Black-bellied Sandgrouse Pterocles orientalis arenarius (Pallas, 1775)

Crowned Sandgrouse Pterocles coronatus باقرقرۀ (کوکَر) گندمی

• باقرقرۀ (کوکَر) گندمی عربی Arabian Crowned Sandgrouse Pterocles coronatus atratus Hartert, 1902

Lichtenstein’s Sandgrouse Pterocles lichtensteinii باقرقرۀ (کوکَر) راه‌راه

• باقرقرۀ (کوکَر) راه‌راه عربیArabian (or Close-barred) Lichtenstein’s Sandgrouse Pterocles lichtensteinii arabicus Neumann, 1909

Order COLUMBIFORMES راستۀ کبوترسانان

Family COLUMBIDAE تیرۀ کبوتران

Tribe Columni تبار کبوترتباران

Columba سردۀ کبوترها

Rock Dove Columba livia کبوتر چاهی

• کبوتر چاهی ایرانوتورانی Irano-Turan Rock Dove Columba livia gaddi Zarudny & Loudon, 1906
• کبوتر چاهی جنوب آسیا South Asian Rock Dove Columba livia neglecta Hume, 1873

Stock Dove Columba oenas کبوتر کوهپایه

• کبوتر کوهپایۀ اوراسیایی Eurasian Stock Dove Columba oenas oenas Linnaeus, 1758

Yellow-eyed Pigeon Columba eversmanni کبوتر چشم‌زرد

Common Wood Pigeon Columba palumbus کبوتر جنگلی

• کبوتر جنگلی ایرانی Iranian Wood Pigeon Columba palumbus iranica (Zarudny, 1910)
• کبوتر جنگلی گردن‌دارچینی Cinnamon-necked Wood Pigeon Columba palumbus casiotis (Bonaparte, 1854)

Streptopelia سردۀ قُمری‌ها

European Turtle Dove Streptopelia turtur قُمری اروپایی

• قمری اروپایی شمالی Northern Turtle Dove Streptopelia turtur turtur (Linnaeus, 1758)
• قمری اروپایی جنوبی Southern Turtle Dove Streptopelia turtur arenicola (Hartert, 1894)

Oriental Turtle Dove Streptopelia orientalis قُمری خاوری

• قمری خاوری حنایی Rufous Turtle Dove Streptopelia orientalis meena (Sykes, 1832)

Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto یاکَریم اوراسیایی

• یاکریم اوراسیایی Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto decaocto (Frivaldszky, 1838)

Red Collared Dove Streptopelia tranquebarica یاکَریم سرخ

• یاکریم سرخ هندی Indian Red Collared Dove Streptopelia tranquebarica tranquebarica (Hermann, 1804)
• به تازگی، پراکنش زیرگونه‌های یاکریم سرخ اصلاح شده است.

Spilopelia سردۀ قُمری‌های خال‌دار

• نام سردۀ قمری خانگی از Streptopelia به Spilopelia تغییر کرده است.

Laughing Dove Spilopelia senegalensis قُمری خانگی

• The cambayensis group گروه زیرگونه‌ای قُمری‌های خانگی شرقی
• قمری خانگی جنوب آسیا South Asian Laughing Dove Spilopelia senegalensis cambayensis (Gmelin, JF, 1789)
• قمری خانگی آسیای میانه Central Asian Laughing Dove Spilopelia senegalensis ermanni (Bonaparte, 1856)

Tribe TURTURINI تبار قُمری‌تباران

Namaqua Dove Oena capensis قُمری دم‌دراز

• قمری دم‌دراز آفریقایی [African] (Namaqua) Dove Oena capensis capensis (Linnaeus, 1766)

Order GRUIFORMES راستۀ کُلنگ‌سانان (درناسانان)

• برای نام فارسی این راسته، از واژه کهن “کُلَنگ” که در منابع فارسی هم آمده بود، بهره‌گیری شد.

Family RALLIDAE تیرۀ یَلوگان

Rallus سردۀ یَلوه‌های نوک‌دراز

Water Rail Rallus aquaticus یَلوۀ آبی

• یلوۀ آبی غربیWestern Water Rail Rallus aquaticus aquaticus Linnaeus, 1758
• یلوۀ آبی شرقیEastern Water Rail Rallus aquaticus korejewi Zarudny, 1905

Crex سردۀ یَلوه‌های خشکی

Corn Crake Crex crex یَلوۀ حنایی

Porzana سردۀ یَلوه‌ها

Little Crake Porzana parva یَلوۀ کوچک

Baillon’s Crake Porzana pusilla یَلوۀ نوک‌سبز

• یلوۀ نوک‌سبز غربیWestern Baillon’s Crake Porzana pusilla intermedia (Hermann, 1804)
• یلوۀ نوک‌سبز شرقیEastern Baillon’s Crake Porzana pusilla pusilla (Pallas, 1776)

Spotted Crake Porzana porzana یَلوۀ خال‌دار

Gallinula سردۀ چَنگرهای نوک‌سرخ

Common Moorhen Gallinula chloropus چَنگر نوک‌سرخ

• چنگر نوک‌سرخ اوراسیاییEurasian Moorhen Gallinula chloropus chloropus (Linnaeus, 1758)

Fulica سردۀ چَنگرهای سیاه

Eurasian Coot Fulica atra چَنگر نوک‌سفید (معمولی)

• چنگر نوک‌سفید اوراسیاییEurasian Coot Fulica atra atra Linnaeus, 1758

Porphyrio سردۀ طاووسک‌ها

• در آرایه‌شناسی جدید، گونۀ پیشین طاووسک به 6 گونه تقسیم شد و گونۀ موجود در ایران Grey-headed Swamphen (Porphyrio policephalus) می‌باشد. با توجه به تغییرها در آرایه‌بندی زیرگونه‌های طاووسک، پراکنش زیرگونه‌های طاووسک هم تغییر کرده است.

Grey-headed Swamphen Porphyrio poliocephalus طاووسک سرخاکستری

• طاووسک سیستانیSistan Grey-headed Swamphen Porphyrio poliocephalus seistanicus Zarudny & Härms, 1911

Amaurornis سردۀ طاووسک‌های بوته‌ای

White-breasted Waterhen Amaurornis phoenicurus طاووسک سینه‌سفید

• طاووسک سینه‌سفید جنوب آسیاSouth Asian White-breasted Waterhen Amaurornis phoenicurus phoenicurus (Pennant, 1769)

Family GRUIDAE تیرۀ کُلنگان (درنایان)

Subfamily GRUINAE (Typical Cranes) زیرتیرۀ کُلنگیان نمادین

• برای نام فارسی این تیره و زیرتیره، از واژه کهن “کُلَنگ” که در منابع فارسی هم آمده بود، بهره‌گیری شد.

Leucogeranus سردۀ درناهای (کُلنگ‌های) سفید

Siberian Crane Leucogeranus leucogeranus درنای (کُلنگ) سیبری

Grus سردۀ درناها (کُلنگ‌ها)

Demoiselle Crane Grus virgo درنای (کُلنگ) طناز

Common Crane Grus grus درنای (کُلنگ) خاکستری

• درنای (کلنگ) خاکستری اروپایی* European Common Crane Grus grus grus (Linnaeus, 1758)
• درنای (کُلنگ) خاکستری آسیایی* Asian Common Crane Grus grus lilfordi Sharpe, 1894

Order PODICIPEDIFORMES راستۀ کِشیم‌سانان

Family PODICIPEDIDAE تیرۀ کِشیمان

Tachybaptus سردۀ کِشیم‌های کوچک

Little Grebe Tachybaptus ruficollis کِشیم کوچک

• کشیم کوچک هندیIndian Little Grebe Tachybaptus ruficollis albescens (Blanford, 1877)
• کشیم کوچک عراقیIraqi Little Grebe Tachybaptus ruficollis iraquensis (Ticehurst, 1923)

Podiceps سردۀ کِشیم‌ها

Red-necked Grebe Podiceps grisegena کِشیم گردن‌سرخ

• کشیم گردن‌سرخ اوراسیاییEurasian Red-necked Grebe Podiceps grisegena grisegena (Boddaert, 1783)

Great Crested Grebe Podiceps cristatus کِشیم کاکلی (بزرگ)

• کشیم کاکلی (بزرگ) اوراسیاییEurasian Great Crested Grebe Podiceps cristatus cristatus (Linnaeus, 1758)

Horned Grebe Podiceps auritus کِشیم گوش‌دار

• کشیم گوش‌دار اوراسیاییEurasian Horned Grebe Podiceps auritus auritus (Linnaeus, 1758)

Black-necked Grebe Podiceps nigricollis کِشیم گردن‌سیاه

• کشیم گردن‌سیاه اوراسیاییEurasian Black-necked Grebe Podiceps nigricollis nigricollis Brehm, CL, 1831

Order PHOENICOPTERIFORMES راستۀ بال‌آتشی‌سانان

برای نام فارسی این راسته، از واژۀ فارسی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی، یعنی «بال‌آتشی» بهره‌گیری شد.

Family PHOENICOPTERIDAE تیرۀ بال‌آتشیان

Phoenicopterus سردۀ بال‌آتشی‌های بزرگ

Greater Flamingo Phoenicopterus roseus فلامینگوی (بال‌آتشی) بزرگ

Phoeniconaias سردۀ بال‌آتشی‌های کوچک

Lesser Flamingo Phoeniconaias (Phoenicopterus) minor فلامینگوی (بال‌آتشی) کوچک

Order CHARADRIIFORMES راستۀ سَلیم‌سانان

نام فارسی رایج برای این راسته، «آبچلیک‌سانان» بوده است اما برای هماهنگی نام فارسی و لاتین این راسته، نام «سلیم‌سانان» اولویت داده شد.

Suborder TURNICI زیرراستۀ بلدرچین بوته‌ای‌سانیان

Family TURNICIDAE تیرۀ بلدرچین بوته‌ایان

Common Buttonquail Turnix sylvaticus بلدرچین بوته‌ای

• بلدرچین بوته‌ای میانماریMyanmar Common Buttonquail Turnix sylvaticus dussumier (Temminck, 1828)

Suborder CHIONIDI زیرراستۀ چاخ‌لق‌سانیان

Family BURHINIDAE تیرۀ چاخ‌لُقان

Eurasian Stone-curlew Burhinus oedicnemus چاخ‌لُق اوراسیایی

• چاخ‌لق اروپایی European Stone-curlew Burhinus oedicnemus oedicnemus (Linnaeus, 1758)
• چاخ‌لق آفریقاییAfrican Stone-curlew Burhinus oedicnemus saharae (Reichenow, 1894)
• چاخ‌لق آسیاییAsian Stone-curlew Burhinus oedicnemus harterti Vaurie, 1963

Great Stone-curlew Esacus recurvirostris چاخ‌لُق بزرگ

Suborder CHARADRII زیرراستۀ سَلیم‌سانیان

Family HAEMATOPODIDAE تیرۀ صدف‌خواران

Eurasian Oystercatcher Haematopus ostralegus صدف‌خوار اوراسیایی

• صدف‌خوار شرق اروپاEast European Oystercatcher Haematopus ostralegus longipes Buturlin, 1910

Family RECURVIROSTRIDAE تیرۀ چوب‌پایان (نوک‌خنجریان)

Black-winged Stilt Himantopus himantopus چوب‌پای بال‌سیاه

Pied Avocet Recurvirostra avosetta نوک‌خنجری (آووست) ابلق

Family CHARADRIIDAE تیرۀ سَلیمان

Subfamily VANELLINAE زیرتیرۀ خروس‌کُلیان

Northern Lapwing Vanellus vanellus خروس‌کُلی شمالی

Spur-winged Lapwing Vanellus spinosus خروس‌کُلی سینه‌سیاه

Grey-headed Lapwing Vanellus cinereus خروس‌کُلی سرخاکستری

Red-wattled Lapwing Vanellus indicus دیدومَک

• دیدومک غرب آسیاWest Asian Red-wattled Lapwing Vanellus indicus aigneri (Laubmann, 1913)

Sociable Lapwing Vanellus gregarius خروس‌کُلی اجتماعی (ابروسفید)

White-tailed Lapwing Vanellus leucurus خروس‌کُلی دم‌سفید

Subfamily CHARADRIINAE زیرتیرۀ سَلیمیان

Pluvialis سردۀ سَلیم‌های شکم‌سیاه

European Golden Plover Pluvialis apricaria سَلیم طلایی اروپایی

Pacific Golden Plover Pluvialis fulva سَلیم طلایی خاوری

Grey Plover Pluvialis squatarola سَلیم خاکستری

• سلیم خاکستری اوراسیاییEurasian Grey Plover Pluvialis squatarola squatarola (Linnaeus, 1758)

Charadrius سردۀ سَلیم‌های سینه‌نواری

Common Ringed Plover Charadrius hiaticula سَلیم طوقی بزرگ

• سلیم طوقی بزرگ توندرایی Tundra Common Ringed Plover Charadrius hiaticula tundrae (Lowe, 1915)

Anarhynchus سردۀ سَلیم‌های طوق‌دار

Little Ringed Plover Anarhynchus dubius سَلیم طوقی کوچک

• سلیم طوقی کوچک شمالیNorthern Little Ringed Plover Anarhynchus dubius curonicus Gmelin, JF, 1789
• سلیم طوقی کوچک هندیIndian Little Ringed Plover Anarhynchus dubius jerdoni (Legge, 1880)

Kentish Plover Anarhynchus alexandrinus سَلیم پاسیاه (کوچک)

• سلیم پاسیاه اوراسیاییEurasian Kentish Plover Anarhynchus alexandrinus alexandrinus Linnaeus, 1758

Tibetan Sand Plover Anarhynchus atrifrons سَلیم شنی تبتی (کوچک)

• سلیم شنی کوچک پامیریPamir Lesser Sand Plover Anarhynchus mongolus pamirensis (Richmond, 1896)

Greater Sand Plover Anarhynchus leschenaultii سَلیم شنی بزرگ

• سلیم شنی بزرگ غربیWestern Greater Sand Plover Anarhynchus leschenaultii columbinus Wagler, 1829
• سلیم شنی بزرگ گسترۀ میانی[Central] Greater Sand Plover Anarhynchus leschenaultii scythicus Carlos, Roselaar & Voisin, 2012
• سلیم شنی بزرگ شرقیEastern Greater Sand Plover Anarhynchus leschenaultii leschenaultii Lesson, 1826

Caspian Plover Anarhynchus asiaticus سَلیم سینه‌بلوطی

Eudromias سردۀ سَلیم کوهی

Eurasian Dotterel Eudromias morinellus سَلیم کوهی

Suborder THINOCORI زیرراستۀ پاشَلَک گرمسیری‌سانیان

Family ROSTRATULIDAE تیرۀ پاشَلَکان رنگین

Greater Painted Snipe Rostratula benghalensis پاشَلَک رنگین بزرگ

Family JACANIDAE تیرۀ روآبروکان

Pheasant-tiled Jacana Hydrophasianus chirurgus روآبروک دم‌قرقاولی

Suborder SCOLOPACI زیرراستۀ آبچلیک‌سانیان

Family SCOLOPACIDAE تیرۀ آبچلیکان

• در سال 2020، جایگاه سرده‌ها (جنس‌ها) و گونه‌ها در تیره آبچلیکان (Scolopacidae)، دگرگون شده است.

Numenius سردۀ گیلانشاه‌های نوک‌خمیده

• در مورد گونه گیلانشاه ابروسفید، با توجه به جداشدن زیرگونه Central Siberian Whimbrel Numenius phaeopus rogachevae Tomkovich 2008 در دهۀ گذشته، به عنوان زیرگونه جدید به جهان دانش افزوده شد، و به احتمال زیاد گیلانشاه­های ابروسفید ایران از این فرم هستند. بنابر این، این زیرگونه نیز به فهرست پرندگان ایران افزوده شد.

Whimbrel Numenius phaeopus گیلانشاه ابروسفید

• گیلانشاه ابروسفید اسکاندیناوی Scandinavian Whimbrel Numenius phaeopus phaeopus (Linnaeus, 1758)
• گیلانشاه ابروسفید آسیای میانهSteppe Whimbrel Numenius phaeopus alboaxillaris Lowe, 1921
• گیلانشاه ابروسفید مرکز سیبریCentral Siberian Whimbrel Numenius phaeopus rogachevae Tomkovich 2008

Slender-billed Curlew Numenius tenuirostris گیلانشاه خال‌دار Extinct

Eurasian Curlew Numenius arquata گیلانشاه بزرگ

• گیلانشاه بزرگ اروپایی European Curlew Numenius arquata arquata (Linnaeus, 1758)
• گیلانشاه بزرگ خاوری Eastern Curlew Numenius arquata orientalis Brehm, CL, 1831

Far Eastern Curlew Numenius madagascariensis گیلانشاه خاور دور

Limosa سردۀ گیلانشاه‌های نوک‌راست

Black-tailed Godwit Limosa limosa گیلانشاه دم‌سیاه

• گیلانشاه دم‌سیاه اروپاییEuropean Black-tailed Godwit Limosa limosa limosa (Linnaeus, 1758)

Bar-tailed Godwit Limosa lapponica گیلانشاه حنایی

• گیلانشاه حنایی سیبریSiberian Bar-tailed Godwit Limosa lapponica taymyrensis Engelmoer & Roselaar, 1998

Arenaria سردۀ سَنگ‌گَردان‌ها

Ruddy Turnstone Arenaria interpres سَنگ‌گَردان حنایی

• سنگ‌گردان حنایی اوراسیایی Eurasian Ruddy Turnstone Arenaria interpres interpres (Linnaeus, 1758)

Calidris سردۀ تَلیله‌ها

Great Knot Calidris tenuirostris تَلیلۀ بزرگ

Red (Grey) Knot Calidris canutus تَلیلۀ خاکستری

• تلیلۀ خاکستری سیبری Siberian Red (Grey) Knot Calidris canutus canutus (Linnaeus, 1758)

Broad-billed Sandpiper Calidris falcinellus تَلیلۀ نوک‌پهن

• تلیلۀ نوک‌پهن اروپایی European Broad-billed Sandpiper Calidris falcinellus falcinellus (Pontoppidan, 1763)

Ruff Calidris pugnax تَلیلۀ شَکیل

Curlew Sandpiper Calidris ferruginea تَلیلۀ بلوطی

Temminck’s Stint Calidris temminckii تَلیلۀ دم‌سفید

Red-necked Stint Calidris ruficollis تَلیلۀ گردن‌سرخ

Sanderling Calidris alba تَلیلۀ سفید

• تلیلۀ سفید اوراسیایی Eurasian Sanderling Calidris alba alba (Pallas, 1764)

Dunlin Calidris alpina تَلیلۀ شکم‌سیاه

• تلیلۀ شکم‌سیاه اسکاندیناوی Scandinavian Dunlin Calidris alpina alpina (Linnaeus, 1758)
• تلیلۀ شکم‌سیاه سیبری Siberian Dunlin Calidris alpina centralis (Buturlin, 1932)

Little Stint Calidris minuta تَلیلۀ کوچک

Pectoral Sandpiper Calidris melanotos تَلیلۀ سینه‌راه‌راه

Limnodromus سردۀ پاشلک‌های نوک‌دراز

Long-billed Dowitcher Limnodromus scolopaceus پاشلک نوک‌دراز

Scolopax سردۀ ابیاها

Eurasian Woodcock Scolopax rusticola ابیای اوراسیایی

Lymnocryptes سردۀ پاشلک‌های کوچک

Jack Snipe Lymnocryptes minimus پاشلک کوچک

Gallinago سردۀ پاشَلَک‌ها

Solitary Snipe Gallinago solitaria پاشَلَک تَک‌زی

• پاشلک تک‌زی آسیای میانه Central Asian Solitary Snipe Gallinago solitaria solitaria Hodgson, 1831

Pin-tailed Snipe Gallinago stenura پاشَلَک دم‌سوزنی

Great Snipe Gallinago media پاشَلَک بزرگ

Common Snipe Gallinago gallinago پاشَلَک معمولی

• پاشلک معمولی اوراسیاییEurasian Common Snipe Gallinago gallinago gallinago (Linnaeus, 1758)

Xenus سردۀ آبچلیک نوک‌سربالا

Terek Sandpiper Xenus cinereus آبچلیک نوک‌سربالا

Phalaropus سردۀ شناگرها (فالاروپ‌ها)

Red-necked Phalarope Phalaropus lobatus شناگر (فالاروپ) گردن‌سرخ

Red Phalarope Phalaropus fulicarius شناگر (فالاروپ) بلوطی

Actitis سردۀ آبچلیک‌های آوازخوان

Common Sandpiper Actitis hypoleucos آبچلیک آوازخوان

Tringa سردۀ آبچلیک‌ها

Spotted Redshank Tringa erythropus آبچلیک پاسرخ خال‌دار

Common Redshank Tringa totanus آبچلیک پاسرخ معمولی

• آبچلیک پاسرخ اروپایی European Redshank Tringa totanus totanus (Linnaeus, 1758)
• آبچلیک پاسرخ اوسوری Ussuri Redshank Tringa totanus ussuriensis Buturlin, 1934
• آبچلیک پاسرخ هندیIndian Redshank Tringa totanus eurhina (Oberholser, 1900)

Marsh Sandpiper Tringa stagnatilis آبچلیک تالابی

Common Greenshank Tringa nebularia آبچلیک پاسبز معمولی

Green Sandpiper Tringa ochropus آبچلیک سبز (تک‌زی)

Wood Sandpiper Tringa glareola آبچلیک خال‌دار پاسبز

Family DROMADIDAE تیرۀ سَلیمان خرچنگ‌خوار

• جایگاه رده‌بندی تیرۀ سَلیمان خرچنگ‌خوار در پیش از تیره کاکایی‌ها قرار گرفته است.

Crab-plover Dromas ardeola سَلیم خرچنگ‌خوار

*****

فهرست آرایه‌شناختی پرندگان آزاد ایران- پرندگان ناگنجشک‌سان: بخش دوم

Taxonomic checklist of the wild birds of Iran- Non-passerines- Part II

Suborder LARI زیرراستۀ کاکایی‌سانیان

Family GLAREOLIDAE تیرۀ گِلاریولان (چلچلگان بیابانی)

نام چلچلۀ بیابانی در کتاب جرویس رید آمده بود. همچنین واژه مصوب فرهنگستان فارسی است.

Cursorius سردۀ دودوَک‌ها

Cream-colored Courser Cursorius cursor دودوَک {بور}

• دودوک {بور} غربی Western Cream-colored Courser Cursorius cursor cursor (Latham, 1787)
• دودوک {بور} ایرانی Iranian Cream-colored Courser Cursorius cursor bogolubovi Zarudny, 1885

Glareola سردۀ چلچله‌های بیابانی (گلاریول‌ها)

Collared Pratincole Glareola pratincola گِلاریول (چلچله بیابانی) بال‌سرخ

• گلاریول (چلچله بیابانی) بال‌سرخ اروپایی European Collared Pratincole Glareola pratincola pratincola (Linnaeus, 1766)

Oriental Pratincole Glareola maldivarum گِلاریول (چلچله بیابانی) خاوری

Black-winged Pratincole Glareola nordmanni گِلاریول (چلچله بیابانی) بال‌سیاه

Small Pratincole Glareola lactea گِلاریول (چلچله بیابانی) کوچک

Family LARIDAE تیرۀ کاکاییان

Group NODDIES گروه پرستواقیانوسی‌ها

Brown Noddy Anous stolidus پرستواقیانوسی قهوه‌ای

• پرستودریایی قهوه‌ای هندیIndian Brown Noddy Anous stolidus pileatus (Scopoli, 1786)

Lesser Noddy Anous tenuirostris پرستواقیانوسی کوچک

• پرستودریایی کوچک هندیIndian Lesser Noddy Anous tenuirostris tenuirostris (Temminck, 1823)

Group SKIMMERS گروه آب‌شکاف‌ها

Indian Skimmer Rynchops albicollis آب‌شکاف هندی

Group GULLS گروه کاکایی‌ها

Rissa سردۀ کاکایی‌های پاسیاه

Black-legged Kittiwake Rissa tridactyla کاکایی پاسیاه

• کاکایی پاسیاه اقیانوس اطلس Atlantic Black-legged Kittiwake Rissa tridactyla tridactyla (Linnaeus, 1758)

Chroicephalus سردۀ کاکایی‌های رنگین‌سر

• نام سردۀ کاکایی‌های صورتی، سرقهوه‌ای و سرسیاه کوچک از Larus به Chroicocephalus تغییر کرده است.

Slender-billed Gull Chroicocephalus genei کاکایی صورتی

Brown-headed Gull Chroicocephalus brunnicephalus کاکایی سرقهوه‌ای

Black-headed Gull Chroicocephalus ridibundus کاکایی سرسیاه کوچک

Hydrocoleus سردۀ کاکایی‌های کوچک

• نام سردۀ کاکایی کوچک از Larus به Hydrocoloeus تغییر کرده است.

Little Gull Hydrocoloeus minutus کاکایی کوچک

Ichthyaetus سردۀ کاکایی‌های ماهی‌خوار

Mediterranean Gull Ichthyaetus melanocephalus کاکایی مدیترانه‌ای

Pallas’s (Great Black-headed) Gull Ichthyaetus ichthyaetus کاکایی سرسیاه بزرگ

White-eyed Gull Ichthyaetus leucophthalmus کاکایی چشم‌سفید

Sooty Gull Ichthyaetus hemprichii کاکایی دودی

Larus سردۀ کاکایی‌های بزرگ

• در زیرگونه های کاکایی نوک سبز، نام منطقه خلیج فارس برای پراکنش زیرگونه نمادین (canus) نیز اشاره شده است. افزودن این زیرگونه نیاز به بررسی دارد.

Common Gull Larus canus کاکایی نوک‌سبز

• کاکایی نوک‌سبز روسی Russian Common Gull Larus canus heinei Homeyer, 1853

Great Black-backed Gull Larus marinus کاکایی پشت‌سیاه بزرگ

Glaucous Gull Larus hyperboreus کاکایی راه‌راه (کبود)

• کاکایی راه‌راه اروپاییEuropean Glaucous Gull Larus hyperboreus hyperboreus Gunnerus, 1767

Vega Gull Larus vegae کاکایی وِگا (شرق سیبری)

• کاکایی مغولیMongolian Gull Larus vegae mongolicus Sushkin, 1925

Caspian Gull Larus cachinnans کاکایی خزری (کاسپی)

Armenian Gull Larus armenicus کاکایی ارمنی

Lesser Black-backed Gull Larus fuscus کاکایی پشت‌سیاه کوچک

• زیرگونۀ کاکایی {پشت‌سیاه} بالتیکBaltic Gull Larus fuscus fuscus Linnaeus, 1758
• کاکایی {پشت‌سیاه} سیبری Heuglin’s (or Siberian) Gull Larus fuscus heuglini Bree, 1876
• کاکایی {پشت‌سیاه} آسیای میانه Steppe Gull Larus fuscus barabensis Johansen, H, 1960

Group TERNS گروه پرستودریایی‌ها

• نام فارسی این گروه از پرندگان به شکل ترکیبی و چسبیده “پرستودریایی” برای برابر واژه انگلیسی “Tern”می‌آید.

Gelochelidon سردۀ پرستودریایی نوک‌کلفت

Gull-billed Tern Gelochelidon nilotica پرستودریایی نوک‌کاکایی

• پرستودریایی نوک‌کاکایی اوراسیایی Eurasian Gull-billed Tern Gelochelidon nilotica nilotica (Gmelin, JF, 1789)

Hydroprogne سردۀ پرستودریایی خزری (کاسپی)

Caspian Tern Hydroprogne caspia پرستودریایی خزری (کاسپی)

Thalasseus سردۀ پرستودریایی‌های کاکلی

Greater Crested Tern (Swift Tern) Thalasseus bergii پرستودریایی کاکلی بزرگ

• پرستودریایی کاکلی بزرگ هندی Indian Greater Crested Tern Thalasseus bergii velox (Cretzschmar, 1827)

Lesser Crested Tern Thalasseus bengalensis پرستودریایی کاکلی کوچک

• پرستودریایی کاکلی کوچک بنگالیBengali Lesser Crested Tern Thalasseus bengalensis bengalensis (Lesson, 1831)
• پرستودریایی کاکلی کوچک ایرانی Persian Lesser Crested Tern Thalasseus bengalensis emigratus (Neumann, 1934)

Sandwich Tern Thalasseus sandvicensis پرستودریایی کاکلی تُک‌زرد

Sternula سردۀ پرستودریایی‌های کوچک

• نام سردۀ پرستوهای دریایی کوچک و خلیج فارس از Sterna به Sternula تغییر کرده است.

Little Tern Sternula albifrons پرستودریایی کوچک

• پرستودریایی کوچک اوراسیاییEurasian Little Tern Sternula albifrons albifrons (Pallas, 1764)

Saunders’s Tern Sternula saundersi پرستودریایی خلیج فارس

Onychoprion سردۀ پرستودریایی‌های پشت‌تیره

Bridled Tern Onychoprion anaethetus پرستودریایی پشت‌دودی

• پرستودریایی پشت‌دودی دریای سرخ Red Sea Bridled Tern Onychoprion anaethetus antarcticus (Lesson, 1831)

Sooty Tern Onychoprion fuscatus پرستودریایی پشت‌سیاه

• پرستودریایی پشت‌سیاه هندی Indian Sooty Tern Onychoprion fuscatus nubilosus (Sparrman, 1788)

Sterna سردۀ پرستودریایی‌ها

River Tern Sterna aurantia پرستودریایی رودخانه‌ای

Common Tern Sterna hirundo پرستودریایی معمولی

• پرستودریایی معمولی Common Tern Sterna hirundo hirundo Linnaeus, 1758

White-cheeked Tern Sterna repressa پرستودریایی گونه‌سفید

Chlidonias سردۀ پرستوتالابی‌ها

Whiskered Tern Chlidonias hybrida پرستودریایی تیره

• پرستودریایی تیره اوراسیایی Eurasian Whiskered Tern Chlidonias hybrida hybrida (Pallas, 1811)

White-winged Tern Chlidonias leucopterus پرستودریایی بال‌سفید

Black Tern Chlidonias niger پرستودریایی سیاه

• پرستودریایی سیاه اوراسیاییEurasian Black Tern Chlidonias niger niger (Linnaeus, 1758)

Family STERCORARIIDAE تیرۀ کاکایی‌اقیانوسیان

Brown Skua Stercorarius antarcticus کاکایی‌اقیانوسی قهوه‌ای

• کاکایی‌اقیانوسی قهوه‌ای قطب جنوب Antarctic Brown Skua Stercorarius antarcticus lonnbergi (Mathews, 1912)

Pomarine Skua Stercorarius pomarinus کاکایی‌اقیانوسی دم‌پیچ

Parasitic Jaeger Stercorarius parasiticus کاکایی‌اقیانوسی قطبی

Long-tailed Jaeger Stercorarius longicaudus کاکایی‌اقیانوسی دم‌دراز

• کاکایی‌اقیانوسی دم‌دراز اسکاندیناوی Scandinavian Long-tailed Skua Stercorarius longicaudus longicaudus Vieillot, 1819

Order PHAETHONTIFORMES راستۀ نوک‌سرخ دریایی‌سانان

Family PHAETHONTIDAE تیرۀ نوک‌سرخان دریایی

Red-billed Tropicbird Phaethon aethereus نوک‌سرخ دریایی

• نوک‌سرخ دریایی هندیIndian Red-billed Tropicbird Phaethon aethereus indicus Hume, 1876

Order GAVIIFORMES راستۀ غواص‌سانان (شیرجه‌روسانان)

• نام فارسی رایج برای این راسته، «غواص‌سانان» بوده است اما برای این نام عربی نام فارسی جایگزین، یعنی نام «شیرجه‌روسانان» هم ارائه شده است.

Family GAVIIDAE تیرۀ غواصان (شیرجه‌روان)

Gavia سردۀ غواص‌ها (شیرجه‌روها)

Red-throated Loon Gavia stellata غواص (شیرجه‌رو) گلوسرخ

Black-throated Loon Gavia arctica غواص (شیرجه‌رو) گلوسیاه

• غواص (شیرجه‌رو) گلوسیاه اوراسیاییEurasian Black-throated Diver Gavia arctica arctica (Linnaeus, 1758)

Order PROCELLARIIFORMES راستۀ کبوتردریایی‌سانان

Family OCEANITIDAE تیرۀ مرغان توفان

Wilson’s Storm Petrel Oceanites oceanicus مرغ توفان ویلسون

• مرغ توفان ویلسونWilson’s Storm Petrel Oceanites oceanicus oceanicus (Kuhl, 1820)

Family PROCELLARIDAE تیرۀ کبوتردریاییان

• نام سردۀ دو گونه کبوتردریایی دم‌پهن و دودی از Puffinus به Ardenna  تغییر کرده است و بر اساس اصول نام‌گذاری علمی، مطابق با نام سرده، نام گونه‌ها نیز به pacifica و grisea تغییر کرده‌اند.

Cory’s Shearwater Calonectris diomedea کبوتردریایی مدیترانه‌ای

Wedge-tailed Shearwater Ardenna pacifica کبوتردریایی دم‌پهن

Sooty Shearwater Ardenna grisea کبوتردریایی دودی

Persian Shearwater Puffinus persicus کبوتردریایی ایرانی

• کبوتردریایی ایرانیPersian Shearwater Puffinus persicus persicus Hume, 1872

Order CICONIIFORMES راستۀ لک‌لک‌سانان

Family CICONIDAE تیرۀ لک‌لکان

Black Stork Ciconia nigra لک‌لک سیاه

Woolly-necked Stork Ciconia episcopus لک‌لک گردن‌سفید

• لک‌لک گردن‌سفید هندیIndian Woolly-necked Stork Ciconia episcopus episcopus (Boddaert, 1783)

White Stork Ciconia ciconia لک‌لک سفید

• لک‌لک سفید اروپایی (غربی)European (or Western) White Stork Ciconia ciconia ciconia (Linnaeus, 1758)
• لک‌لک سفید آسیایی (شرقی)Asian (or Eastern) White Stork Ciconia ciconia asiatica Severtzov, 1873

Order SULIFORMES راستۀ بوبی‌سانان

• تاکنون برای بوبی واژه فارسی مناسبی گزینش نشده است.

Family FREGATIDAE تیرۀ گلوبادکنکان

Lesser Frigatebird Fregata ariel گلوبادکنک کوچک

• گلوبادکنک کوچک ماداگاسکارMascarene Lesser Frigatebird Fregata ariel iredalei Mathews, 1914

Family SULIDAE تیرۀ بوبیان

Masked Booby Sula dactylatra بوبی نقاب‌دار

• بوبی نقاب‌دار دریای سرخRed Sea Masked Booby Sula dactylatra melanops Hartlaub, 1859

Red-footed Booby Sula sula بوبی پاسرخ

• بوبی پاسرخ گرمسیریTropic Red-footed Booby Sula sula rubripes Gould, 1838

Family ANHINGIDAE تیرۀ مارگردنان

Anhinga سردۀ مارگردن‌ها

African Darter Anhinga rufa مارگردن آفریقایی

• مارگردن شامیLevant Darter Anhinga rufa chanteri (Oustalet, 1882)

Family PHALACROCORACIDAE تیرۀ قره‌قاران (باکلانان)

Microcarbo سردۀ قره‌قارهای (باکلان‌های) کوچک

• نام سردۀ باکلان کوچک از Phalacrocorax به Microcarbo تغییر کرده است.

Pygmy Cormorant Microcarbo (Phalacrocorax) pygmeus باکلان (قره‌قار) کوتوله (کوچک)

Phalacrocorax سردۀ قره‌قارها (باکلان‌ها)

Great Cormorant Phalacrocorax carbo باکلان (قره‌قار) بزرگ

• باکلان بزرگ اوراسیاییEurasian Great Cormorant Phalacrocorax carbo sinensis (Staunton, 1796)

Socotra Cormorant Phalacrocorax nigrogularis باکلان (قره‌قار) گلوسیاه

Order PELECANIFORMES راستۀ لَمبرسانان (پلیکان‌سانان)

نام «لَمبر» واژه‌ای فارسی است که در کتاب جانورشناسی عمومی (حبیبی، 1373) نیز آمده بود و در مناطق شمال کشور هم نامی رایج است.

Family THRESKIORNITHIDAE تیرۀ اکراسان

Subfamily THRESKIORNITHINAE زیرتیرۀ اکراسیان

Threskiornis سردۀ اکراس‌های سپید

African Sacred Ibis Threskiornis aethiopicus اکراس آفریقایی

Plegadis سردۀ اکراس‌های تیره

Glossy Ibis Plegadis falcinellus اکراس سیاه

Subfamily PLATALEINAE زیرتیرۀ کفچه‌نوکیان

Eurasian Spoonbill Platalea leucorodia کفچه‌نوک اوراسیایی

• کفچه‌نوک اوراسیاییEurasian Spoonbill Platalea leucorodia leucorodia Linnaeus, 1758

Family ARDEIDAE تیرۀ حواصیلان (وکایان)

Subfamily BOTAURINAE زیرتیرۀ بوتیماریان

Botaurus سردۀ بوتیمارهای بزرگ

Eurasian Bittern Botaurus stellaris بوتیمار بزرگ

• بوتیمار بزرگ اوراسیاییEurasian Bittern Botaurus stellaris stellaris (Linnaeus, 1758)

Botaurus سردۀ بوتیمارهای کوچک

Little Bittern Ixobrychus minutus بوتیمار کوچک

• بوتیمار کوچک اوراسیاییEurasian Little Bittern Ixobrychus minutus minutus (Linnaeus, 1766)

Subfamily ARDEINAE زیرتیرۀ حواصیلیان (وکاییان)

Nycticorax سردۀ حواصیل‌های (وِکاهای) شب

Black-crowned Night Heron Nycticorax nycticorax حواصیل (وِکای) شب

• حواصیل (وِکای) شب اوراسیاییEurasian Black-crowned Night Heron Nycticorax nycticorax nycticorax (Linnaeus, 1758)

Butorides سردۀ وِکاهای (حواصیل‌های) سبز

• دربارۀ حواصیل راه‌راه، زیرگونه javanica برای این گونه افزوده شد. سپس زیرگونه Butorides striata chloriceps (Bonaparte, 1855)  با زیرگونه Butorides striata javanica (Horsfield, 1821) ادغام شدند و اکنون زیرگونه‌ای که در ایران حضور دارد، فرم javanica است که فرم chloripes را نیز دربر می‌گیرد (Rasmussen & Anderton, 2012).

Striated Heron Butorides striata حواصیل (وِکای) راه‌راه (سبز)

• حواصیل (وِکای) راه‌راه هندیIndian Striated Heron Butorides striata javanica (Horsfield, 1821)

Ardeola سردۀ وِکاهای (حواصیل‌های) برکه‌ای

Squacco Heron Ardeola ralloides حواصیل (وِکای) زرد

Indian Pond Heron Ardeola grayii حواصیل (وِکای) هندی

Bubulcus سردۀ گاوچَرانک‌ها

Western Cattle Egret Bubulcus ibis گاوچرانک غربی

Eastern Cattle Egret Bubulcus coromandus گاوچرانک شرقی

Ardea سردۀ وِکاها (حواصیل‌ها)

Grey Heron Ardea cinerea حواصیل (وِکای) خاکستری

• حواصیل (وِکای) خاکستری اوراسیاییEurasian Grey Heron Ardea cinerea cinerea Linnaeus, 1758

Goliath Heron Ardea goliath غول‌حواصیل (غول‌وِکا)

Purple Heron Ardea purpurea حواصیل (وِکای) ارغوانی

• حواصیل (وِکای) ارغوانی اوراسیاییEurasian Purple Heron Ardea purpurea purpurea Linnaeus, 1766

Great Egret Ardea (Casmerodius) alba اگرت (قار) بزرگ

• اگرت (قار) بزرگ غربیWestern Great Egret Ardea alba alba Linnaeus, 1758
• اگرت (قار) بزرگ شرقیEastern Great Egret Ardea alba modesta Gray, JE, 1831

Medium Egret Ardea intermedia اگرت (قار) میانی

• اگرت (قار) میانی جنوب آسیاSouth Asian Intermediate Egret Ardea intermedia intermedia Wagler, 1829

Egretta سردۀ قارها (اگرت‌ها)

Little Egret Egretta garzetta اگرت (قار) کوچک

• اگرت کوچک اوراسیاییEurasian Little Egret Egretta garzetta garzetta (Linnaeus, 1766)

Western Reef Heron Egretta gularis اگرت (قار) ساحلی

• اگرت (قار) ساحلی آسیاییAsian Reef Heron Egretta gularis schistacea (Hemprich & Ehrenberg, 1828)

Family PELECANIDAE تیرۀ لَمبران (پلیکانان)

Great White Pelican Pelecanus onocrotalus پلیکان (لَمبر) سفید

Dalmatian Pelican Pelecanus crispus پلیکان (لَمبر) خاکستری

Order ACCIPITRIFORMES راستۀ بازسانان

• نام فارسی این راسته در منابع به طور یکدست به کار نرفته است. گاهی با نام «عقاب‌سانان»، گاهی با نام «بازسانان» و گاهی حتی با نام «شاهین‌سانان» به کار می‌رفت. برای هماهنگی نام لاتین بازها (Accipiter)، نام «بازسانان» اولویت داده شد.

Suborder ACCIPITRES زیرراستۀ بازسانیان

Family PANDIONIDAE تیرۀ عقابان ماهی‌گیر

Western Osprey Pandion haliaetus عقاب ماهی‌گیر

• عقاب ماهی‌گیر اوراسیاییEurasian Osprey Pandion haliaetus haliaetus (Linnaeus, 1758)

Family ACCIPITRIDAE تیرۀ بازان

Subfamily ELANINAE زیرتیرۀ کورکوریان بال‌سیاه

Black-winged Kite Elanus caeruleus کورکور بال‌سیاه

• کورکور بال‌سیاه گسترۀ میانی[Central] Black-winged Kite Elanus caeruleus vociferus (Latham, 1790)

Subfamily GYPAETINAE زیرتیرۀ هماییان

Gypaetus سردۀ هماها

Bearded Vulture Gypaetus barbatus هما

• همای اوراسیاییEurasian Bearded Vulture Gypaetus barbatus barbatus (Linnaeus, 1758)

Neophron سردۀ کرکس‌های کوچک

Egyptian Vulture Neophron percnopterus کرکس کوچک (مصری)

• کرکس کوچک مصریEgyptian Vulture Neophron percnopterus percnopterus (Linnaeus, 1758)

Subfamily PERNINAE زیرتیرۀ سارگپه‌ایان عسلی

Pernis سردۀ سارگپه‌های عسلی

European Honey Buzzard Pernis apivorus سارگپۀ عسلی (سارگپۀ جنگلی) اروپایی

• دربارۀ سارگپۀ عسلی تاج‌دار، فرمی که مهاجر زمستان‌گذران ایران است، به احتمال زیاد زیرگونۀ orientalis است اما نیاز به بررسی بیشتر دربارۀ زیرگونه‌های این گونه در ایران است.

Crested Honey Buzzard Pernis ptilorhynchus سارگپۀ عسلی (سارگپۀ جنگلی) تاج‌دار

• سارگپۀ عسلی (سارگپۀ جنگلی) تاج‌دار خاوریEastern Crested Honey Buzzard Pernis ptilorhynchus orientalis Taczanowski, 1891

Subfamily AEGYPYIINAE زیرتیرۀ دالیان

Gyps سردۀ دال‌های قهوه‌ای

White-rumped Vulture Gyps bengalensis دال دمگاه‌سفید

Himalayan Vulture Gyps himalayensis دال هیمالیایی

Griffon Vulture Gyps fulvus دال قهوه‌ای (معمولی)

• دال قهوه‌ای اوراسیاییEurasian Griffon Vulture Gyps fulvus fulvus (Hablizl, 1783)

Aegypius سردۀ دال‌های سیاه

Cinereous Vulture Aegypius monachus دال سیاه

Subfamily CIRCAETINAE زیرتیرۀ عقابیان مارخوار

Short-toed Snake Eagle Circaetus gallicus عقاب مارخوار پنجه‌کوتااه

Subfamily AQUILINAE زیرتیرۀ عقابیان

Clanga سردۀ عقاب‌های خال‌دار

• عقاب‌های خال‌دار ایران، با نام سردۀ Clanga شناخته می‌شوند.

Lesser Spotted Eagle Clanga (Aquila) pomarina عقاب خال‌دار کوچک (جنگلی)

Greater Spotted Eagle Clanga (Aquila) clanga عقاب خال‌دار بزرگ (تالابی)

• ‘fulvescens’-morph ریخت کُرَنگ‌فام

Hieraaetus (Small eagles) سردۀ عقاب‌های کوچک

Booted Eagle Hieraaetus pennatus عقاب پَرپا

Aquila (True Eagles) سردۀ عقاب‌های راستین

Tawny Eagle Aquila rapax عقاب خاکی

• عقاب خاکی هندیIndian Tawny Eagle Aquila rapax vindhiana Franklin, 1831

Steppe Eagle Aquila nipalensis عقاب دشتی (صحرایی)

• عقاب دشتی (صحرایی) غربیWestern Steppe Eagle Aquila nipalensis orientalis Cabanis, 1854

Eastern Imperial Eagle Aquila heliaca عقاب شاهی

Golden Eagle Aquila chrysaetos عقاب طلایی

• عقاب طلایی اوراسیاییEurasian Golden Eagle Aquila chrysaetos homeyeri Severtzov, 1888

Bonelli’s Eagle Aquila fasciata عقاب دوبرادر

• عقاب دوبرادر اوراسیاییEurasian Bonelli’s Eagle Aquila fasciata fasciata Vieillot, 1822

Subfamily ACCIPITRINAE (Hawks) زیرتیرۀ بازیان

Tachyspiza (Sparrowhawks) سردۀ تیزواشه‌ها

Shikra Tachyspiza badia پیغوی کوچک (شِکَره)

• پیغوی کوچک (شِکَره) شمالیNorthern Shikra Tachyspiza badia cenchroides (Severtzov, 1873)

Levant Sparrowhawk Tachyspiza brevipes پیغوی (بازگنجشک) بزرگ

Accipiter (Hawks) سردۀ بازها

Eurasian Sparrowhawk Accipiter nisus قرقی (باشه) اوراسیایی

• قرقی (باشه) اوراسیاییEurasian Sparrowhawk Accipiter nisus nisus (Linnaeus, 1758)
• قرقی (باشه) سیبریSiberian Sparrowhawk Accipiter nisus nisosimilis (Tickell, 1833)

Astur (Goshawks) سردۀ شهبازها

Northern Goshawk Accipiter gentilis طرلان (شهباز) اوراسیایی

• طرلان (شهباز) مدیترانه‌ایMediterranean Goshawk Accipiter gentilis marginatus (Piller & Mitterpacher, 1783)

Subfamily CIRCINAE زیرتیرۀ سنقریان

Western Marsh Harrier Circus aeruginosus سنقر تالابی غربی

• سنقر تالابی اوراسیاییEurasian Marsh Harrier Circus aeruginosus aeruginosus (Linnaeus, 1758)

Eastern Marsh Harrier Circus spilonotus سنقر تالابی شرقی

Hen Harrier Circus cyaneus سنقر خاکستری

Pallid Harrier Circus macrourus سنقر سفید

Montagu’s Harrier Circus pygargus سنقر گندمزار

Subfamily MILVINAE زیرتیرۀ زغنیان

Milvus سردۀ زغن‌ها

• برای نام فارسی این تیره و سرده، از واژه کهن “زغن” بهره‌گیری شد.

Red Kite Milvus milvus کورکور حنایی

• کورکور حنایی اوراسیاییEurasian Red Kite Milvus milvus milvus (Linnaeus, 1758)

Black Kite Milvus migrans کورکور سیاه

• کورکور سیاهBlack Kite Milvus migrans migrans (Boddaert, 1783)
• کورکور گوش‌سیاهBlack-eared Kite Milvus migrans lineatus (Gray, JE, 1831)
• کورکور سیاه هندیIndian Black Kite Milvus migrans govinda Sykes, 1832

Haliastur سردۀ کورکورهای دریایی

Brahminy Kite Haliastur indus کورکور سرسفید (برهمایی)

Subfamily HALIAEETINAE زیرتیرۀ عقابیان دم‌سفید

Pallas’s Fish Eagle Haliaeetus leucoryphus عقاب دریایی پالاس

White-tailed Eagle Haliaeetus albicilla عقاب دریایی دم‌سفید

• عقاب دم‌سفید اوراسیاییEurasian White-tailed Eagle Haliaeetus albicilla albicilla (Linnaeus, 1758)

Subfamily BUTEONINAE زیرتیرۀ سارگپه‌ایان

Butastur سردۀ سارگپه‌های چشم‌سفید

White-eyed Buzzard Butastur teesa سارگپۀ چشم‌سفید

Buteo سردۀ سارگپه‌ها

Rough-legged Buzzard Buteo lagopus سارگپۀ پرپا

• سارگپۀ پرپای اوراسیاییEurasian Rough-legged Buzzard Buteo lagopus lagopus (Pontoppidan, 1763)
• سارگپۀ پرپای آسیاییAsian Rough-legged Buzzard Buteo lagopus menzbieri Dementiev, 1951

Upland Buzzard Buteo hemilasius سارگپۀ کوهی (بلندبوم)

Long-legged Buzzard Buteo rufinus سارگپۀ پابلند

• سارگپۀ پابلند شمالیNorthern Long-legged Buzzard Buteo rufinus rufinus (Cretzschmar, 1829)

Common Buzzard Buteo buteo سارگپۀ معمولی

• The vulpinus group گروه زیرگونه‌ای سارگپه‌های حنایی
• زیرگونۀ سارگپۀ {معمولی} هیرکانی[Hyrcanian Buzzard] (or Southern Steppe Buzzard) Buteo buteo menetriesi Bogdanov, 1879
• زیرگونۀ سارگپۀ {معمولی} دشتیSteppe Buzzard (or Northern Steppe Buzzard) Buteo buteo vulpinus (Gloger, 1833)

Order STRIGIFORMES راستۀ جغدسانان

Suborder STRIGINAE زیرراستۀ جغدسانیان

Family TYTONIDAE تیرۀ جغدان انباری

• جغد انباری به دو گونه تقسیم شد و گونه موجود در ایران Western Barn Owl (Tyto alba) می‌باشد.

Western Barn Owl Tyto alba جغد انباری {غربی}

• جغد انباری خاورمیانه Middle Eastern Barn Owl Tyto alba erlangeri Sclater, WL, 1921

Family STRIGIDAE (True Owls) تیرۀ جغدان راستین

Aegolius سردۀ جغدهای درختزار

Boreal (Tengmalm’s) Owl Aegolius funereus جغد شمالی

Athene سردۀ جغدهای کوچک

• جایگاه رده‌بندی سردۀ جغدهای کوچک (Athene) در پیش از مرغ حق‌ها قرار گرفته است.

Little Owl Athene noctua جغد کوچک

• جغد کوچک بلخی Bactrian (or Blyth’s) Little Owl Athene noctua bactriana Blyth, 1847

Spotted Owlet Athene brama جغد خال‌دار جنوبی

• جغد خال‌دار هندی Indian Spotted Owlet Athene brama indica (Franklin, 1831)

Otus سردۀ مرغ حق‌ها

Pallid Scops Owl Otus brucei مرغ حق جنوبی

• مرغ حق جنوب غرب آسیا Southwest Asian Scops Owl Otus brucei exiguus Mukherjee, 1958
• مرغ حق جنوبی آسیای میانه Central Asian Scops Owl Otus brucei brucei (Hume, 1872)
• مرغ حق جنوبی سمنوفSemenow’s Scops Owl Otus brucei semenowi (Zarudny & Härms, 1902)

Eurasian Scops Owl Otus scops مرغ حق اوراسیایی

• مرغ حق تورانی  [Turan] Scops Owl Otus scops turanicus (Loudon, 1905)
• مرغ حق اوراسیایی شرقیEastern Scops Owl Otus scops pulchellus (Pallas, 1771)

Oriental Scops Owl Otus sunia مرغ حق خاوری

• مرغ حق خاوریOriental Scops Owl Otus sunia sunia (Hodgson, 1836)

Asio سردۀ جغدهای گوش‌دار

Long-eared Owl Asio otus جغد گوش‌دراز

• جغد گوش‌دراز اوراسیایی Eurasian Long-eared Owl Asio otus otus (Linnaeus, 1758)
• جغد گوش‌دراز شمالی Northern Short-eared Owl Asio flammeus flammeus (Pontoppidan, 1763)

Short-eared Owl Asio flammeus جغد تالابی

Bubo سردۀ بوف‌ها

Snowy Owl Bubo scandiacus بوف برفی

Eurasian Eagle-Owl Bubo bubo شاه‌بوف اوراسیایی

• شاه‌بوف شرق اروپا “East European (or Byzantine or Aharoni’s)” Eagle-Owl Bubo bubo interpositus Rothschild & Hartert, 1910
• شاه‌بوف ایرانی “Iranian” Eagle-Owl Bubo bubo nikolskii Zarudny, 1905
• شاه‌بوف دشتی “Steppe” Eagle-Owl Bubo bubo turcomanus (Eversmann, 1835)
• شاه‌بوف ترکمنی”Turkmenistan” Eagle-Owl Bubo bubo omissus Dementiev, 1933

Ketupa سردۀ بوف‌های ماهی‌خوار

Brown Fish Owl Ketupa zeylonensis بوف ماهی‌خوار

• بوف ماهی‌خوار غربی (سمنوف) Western (or Semenow’s) Brown Fish Owl Ketupa zeylonensis semenowi Zarudny, 1905

Strix سردۀ جغدهای بی‌گوش

Tawny Owl Strix aluco جغد جنگلی

• جغد جنگلی زاگرسی Zagros Tawny Owl Strix aluco sanctinicolai (Zarudny, 1905)
• جغد جنگلی هیرکانی Hyrcanian Tawny Owl Strix aluco willkonskii (Menzbier, 1896

Omani Owl Strix butleri جغد طلایی

Order BUCEROTIFORMES راستۀ نوک‌شاخ‌سانان

Family UPUDIDAE تیرۀ پوپکان

• برای نام فارسی این تیره، از واژه فارسی “پوپَک” بهره‌گیری شد.

Eurasian Hoopoe Upupa epops هدهد (پوپَک)

• هدهد (پوپَک) اوراسیایی Eurasian Hoopoe Upupa epops epops Linnaeus, 1758

Order CORACIIFORMES راستۀ سبزقباسانان

Family CORACIIDAE تیرۀ سبزقبایان

Indian Roller Coracias benghalensis سبزقبای هندی

• سبزقبای هندی بنگالی Bengali Roller Coracias benghalensis benghalensis (Linnaeus, 1758)

European Roller Coracias garrulus سبزقبای اروپایی

• سبزقبای اروپایی غربی Western European Roller Coracias garrulus garrulus Linnaeus, 1758
• سبزقبای اروپایی شرقی Eastern European Roller Coracias garrulus semenowi Loudon & Tschusi, 1902

Family MEROPIDAE تیرۀ زنبورخواران

Asian Green Bee-eater Merops orientalis زنبورخوار سبز آسیایی

• زنبورخوار سبز بلوچی [Baluchistan] Green Bee-eater Merops orientalis beludschicus Neumann, 1910

Persian (Blue-cheeked) Bee-eater Merops persicus زنبورخوار ایرانی (گلوخرمایی)

• زنبورخوار ایرانی (گلوخرمایی) Persian Blue-cheecked Bee-eater Merops persicus persicus Pallas, 1773

European Bee-eater Merops apiaster زنبورخوار اروپایی

• با توجه به جدا بودن زیرراستۀ ماهی‌خورک‌سانیان، این زیرراسته پس از تیرۀ زنبورخواران قرار گرفته است.

Suborder ALCEDINI زیرراستۀ ماهی‌خورک‌سانیان

Family ALCEDINIDAE تیرۀ ماهی‌خورکان

Subfamily Halcyoninae (Tree Kingfishers) زیرتیرۀ ماهی‌خورکیان درختی

White-throated Kingfisher Halcyon smyrnensis ماهی‌خورک گلوسفید

• ماهی‌خورک گلوسفید غربی Western White-breasted Kingfisher Halcyon smyrnensis smyrnensis (Linnaeus, 1758)

Grey-headed Kingfisher Halcyon leucocephala ماهی‌خورک سرخاکستری

Subfamily Alcedininae زیرتیرۀ ماهی‌خورکیان رودخانه‌ای

Common Kingfisher Alcedo atthis ماهی‌خورک معمولی (کوچک)

• ماهی‌خورک معمولی (کوچک) گسترۀ میانی [Central] Common Kingfisher Alcedo atthis atthis (Linnaeus, 1758)

Subfamily Cerylinae زیرتیرۀ ماهی‌خورکیان آبی

Pied Kingfisher Ceryle rudis ماهی‌خورک ابلق

• ماهی‌خورک ابلق سوری Syrian Pied Kingfisher Ceryle rudis syriacus Roselaar, 1995

Order PICIFORMES راستۀ دارکوب‌سانان

Family PICIDAE تیرۀ دارکوبان

Subfamily JYNGINAE زیرتیرۀ دارکوبیان قهوه‌ای

Eurasian Wryneck Jynx torquilla دارکوب قهوه‌ای

• دارکوب قهوه‌ای اروپایی European Wryneck Jynx torquilla torquilla Linnaeus, 1758

Subfamily PICINAE (True Woodpeckers) زیرتیرۀ دارکوبیان راستین

Tribe MELANERPINI تبار دارکوب‌تباران خال‌دار

Dendrocoptes سردۀ دارکوب‌های خال‌دار سرسرخ

• نام سردۀ دارکوب خال‌دار میانی (سرسرخ) از Dendrocopos، به Dendrocoptes تغییر یافته است.

Middle Spotted Woodpecker Dendrocoptes (Dendrocopos) medius دارکوب خال‌دار میانی (سرسرخ)

• دارکوب خال‌دار میانی قفقازیCaucasus Middle Spotted Woodpecker Dendrocoptes medius caucasicus (Bianchi, 1904)
• دارکوب خال‌دار میانی زاگرسی Zagros Middle Spotted Woodpecker Dendrocoptes medius sanctijohannis (Blanford, 1873)

Dryobates سردۀ دارکوب‌های خال‌دار کوچک

• نام سردۀ دارکوب کوچک از Dendrocopos، به Dryobates تغییر یافته است.

Lesser Spotted Woodpecker Dryobates (Dendrocopos) minor دارکوب خال‌دار کوچک

• دارکوب خال‌دار کوچک هیرکانیHyrcanian Lesser Spotted Woodpecker Dryobates minor hyrcanus (Zarudny & Bilkevitch, 1913)
• دارکوب خال‌دار کوچک زاگرسیZagros Lesser Spotted Woodpecker Dryobates minor morgani Zarudny & Loudon, 1904

Dendrocopos سردۀ دارکوب‌های خال‌دار بزرگ

Sind Woodpecker Dendrocopos assimilis دارکوب بلوچی

Syrian Woodpecker Dendrocopos syriacus دارکوب باغی

• دارکوب باغی سوری Syrian Woodpecker Dendrocopos syriacus syriacus (Hemprich & Ehrenberg, 1833)
• دارکوب باغی قفقازی Caucasian Woodpecker Dendrocopos syriacus transcaucasicus Buturlin, 1910
• دارکوب باغی بلوچیBaluchestan Woodpecker Dendrocopos syriacus milleri Zarudny, 1909 Extinct

Great Spotted Woodpecker Dendrocopos major دارکوب خال‌دار بزرگ

• The nominate major group گروه زیرگونه‌ای دارکوب‌های خال‌دار بزرگ نمادین
• دارکوب خال‌دار بزرگ هیرکانی Hyrcanian Great Spotted Woodpecker Dendrocopos major poelzami (Bogdanov, 1879)

Tribe PICINI تبار دارکوب‌تباران راستین

Dryocopus سردۀ دارکوب‌های سیاه

Black Woodpecker Dryocopus martius دارکوب سیاه

• دارکوب سیاه اوراسیایی Eurasian Black Woodpecker Dryocopus martius martius (Linnaeus, 1758)

Picus سردۀ دارکوب‌های سبز

Scaly-bellied Woodpecker Picus squamatus دارکوب سبز شکم‌پولکی

• دارکوب سبز شکم‌پولکی خراسانی Khorasan Scaly-bellied Woodpecker Picus squamatus flavirostris (Menzbier, 1886)

European Green Woodpecker Picus viridis دارکوب سبز اروپایی

• دارکوب سبز اوراسیایی Eurasian Green Woodpecker Picus viridis karelini Brandt, 1841
• دارکوب سبز زاگرسی Zagross Green Woodpecker Picus viridis innominatus (Zarudny & Loudon, 1905)
• دارکوب سبز بمپوری* Bampur Green Woodpecker Picus viridis bampurensis (Zarudny, 1911) Extinct

Order FALCONIFORMES راستۀ شاهین‌سانان

Family FALCONIDAE تیرۀ شاهینان

Subfamily FALCONINAE زیرتیرۀ شاهینیان

Falco سردۀ شاهین‌ها

Lesser Kestrel Falco naumanni دلیجۀ کوچک (ناخن‌سفید)

Common Kestrel Falco tinnunculus دلیجۀ معمولی

• دلیجۀ معمولی اوراسیایی Eurasian Common Kestrel Falco tinnunculus tinnunculus Linnaeus, 1758

Red-necked Falcon Falco chicquera شاهین سرحنایی

• شاهین سرحنایی آسیایی Asian Red-headed Merlin Falco chicquera chicquera Daudin, 1800

Red-footed Falcon Falco vespertinus شاهین پاسرخ

Amur Falcon Falco amurensis شاهین آمور

Sooty Falcon Falco concolor شاهین دودی

Merlin Falco columbarius تُرُم‌تای

• ترم‌تای اروپاییEuropean Merlin Falco columbarius aesalon Tunstall, 1771
• ترم‌تای سیبری Siberian Merlin Falco columbarius insignis (Clark, AH, 1907)
• ترم‌تای رنگ‌پریده Pallid Merlin Falco columbarius pallidus (Sushkin, 1900)

Eurasian Hobby Falco subbuteo لیل اوراسیایی

• لیل اوراسیایی Eurasian Hobby Falco subbuteo subbuteo Linnaeus, 1758

Lanner Falcon Falco biarmicus شاهین لاچین

• شاهین لاچین دریای سیاه Black Sea Lanner Falcon Falco biarmicus feldeggii Schlegel, 1843

Laggar Falcon Falco jugger شاهین بلوچی

Saker Falcon Falco cherrug بالابان (چَرغ)

• بالابان (چَرغ) غربی Western Saker Falcon Falco cherrug cherrug Gray, JE, 1834
• بالابان (چَرغ) آسیای میانه Central Asian Saker Falcon Falco cherrug coatsi Dementiev, 1945
• بالابان (چَرغ) هِندِرسونHenderson’s Saker Falcon Falco cherrug hendersoni Hume, 1871
• بالابان (چَرغ) شرقی (تبت)Eastern (Tibet) Saker Falcon Falco cherrug milvipes Jerdon, 1871

Peregrine Falcon Falco peregrinus شاهین (بحری)

• The peregrinus group (Peregrine Falcon) گروه زیرگونه‌ای شاهین‌های بحری
• شاهین سیبری (سینه‌سفید)Siberian Falcon Falco peregrinus calidus Latham, 1790
• شاهین مدیترانه‌ای (تُرکی)Mediterranean Falcon Falco peregrinus brookei Sharpe, 1873
• The pelegrinoides/babylonicus group (Barbary Falcon) گروه زیرگونه‌ای شاهین‌های کوهی
• شاهین آسیای میانه (شاهین پسِ‌سر‌سرخ، شاهین شور) Central Asian Falcon (Red-naped Shaheen) Falco peregrinus babylonicus Sclater, PL, 1861
• شاهین عربی (باربِری)Arabian (Barbary) Falcon Falco peregrinus pelegrinoides Temminck, 1829

Order PSITTACIFORMES راستۀ طوطی‌سانان

Superfamily PSITTACOIDEA (True Parrots) بالاتیرۀ طوطی‌واران

Family PSITTACULIDAE (Old World Parrots) تیرۀ طوطیان جهان کهن

Subfamily PSITTACULINAE (Parrots) زیرتیرۀ طوطیان سبز

Tribe PSITTACULINI تبار طوطی‌تباران آسیایی

Genus PSITTACULA (Ring-necked Parakeets) سردۀ طوطی‌های طوق‌دار

Alexandrine Parakeet Psittacula eupatria شاه‌طوطی اسکندر Exotic

• شاه‌طوطی نپالی Nepal Alexandrine Parakeet Psittacula eupatria eupatria (Linnaeus, 1766) Exotic

Rose-ringed Parakeet Psittacula krameri طوطی طوق‌صورتی

• طوطی طوق‌صورتی آسیایی Asian Rose-ringed Parakeet Psittacula krameri borealis (Neumann, 1915)

*****

فهرست آرایه‌شناختی پرندگان آزاد ایران- پرندگان گنجشک‌سان: بخش یکم

Taxonomic checklist of the wild birds of Iran- Passerines- Part I

گرآوری و پژوهش: ابوالقاسم خالقی‌زاده

By: Abolghasem Khaleghizadeh

تازه‌ترین به‌روزرسانی: 31 اردیبهشت 1405

Last updated: 21 May 2026

فهرست 252 گونه از 39 تیره در راستۀ گنجشک‌سانان

Chacklist of 252 species of 39 families in order Passeriformes

—–

Class AVES ردۀ پرندگان

Subclass NEORNITHES زیرردۀ نوپرندگان

Superorder NEOGNATHAE or CARINATAE بالاراستۀ پرندگان پروازی

Order PASSERIFORMES راستۀ گنجشک‌سانان

Suborder PASSERI (Oscines) زیرراستۀ گنجشک‌سانیان (پرندگان آوازخوان)

Infraorder CORVIDA فروراستۀ کلاغ‌وارگان

Superfamily CORVOIDEA بالاتیرۀ کلاغ‌واران

Family CAMPEPHAGIDAE تیرۀ سنگ‌چشم-کوکویان

Lalage سردۀ سنگ‌چشم-کوکوها

Black-headed CuckooShrike Lalage melanoptera سنگ‌چشم-کوکوی سرسیاه

• سنگ‌چشم-کوکوی سرسیاه غربی Western Black-headed CuckooShrike Lalage melanoptera melanoptera (Rüppell, 1839)

Family LANIIDAE تیرۀ سنگ‌چشمان

Lanius سردۀ سنگ‌چشم‌ها

Brown Shrike Lanius cristatus سنگ‌چشم قهوه‌ای

• سنگ‌چشم قهوه‌ای ژاپنی Japan Brown Shrike Lanius cristatus lucionensis Lin., 1766

Red-backed Shrike Lanius collurio سنگ‌چشم پشت‌سرخ

• سنگ‌چشم پشت‌سرخ شرقی Eastern Red-backed Shrike Lanius collurio kobylini (Buturlin, 1906)

Isabelline Shrike Lanius isabellinus سنگ‌چشم دم‌سرخ

• سنگ‌چشم دم‌سرخ Rufous-tailed (Daurian) Shrike Lanius isabellinus isabellinus Hemprich & Ehrenberg, 1833

Turkestan (Red-tailed) Shrike Lanius phoenicuroides سنگ‌چشم تورانی

Bay-backed Shrike Lanius vittatus سنگ‌چشم پشت‌بلوطی

• سنگ‌چشم پشت‌بلوطی بلوچی Baluchistan (Vaurie’s) Bay-backed Shrike Lanius vittatus nargianus Vaurie, 1955

Long-tailed Shrike Lanius schach سنگ‌چشم دم‌دراز

• سنگ‌چشم دم‌دراز غربی Western Long-tailed Shrike Lanius schach erythronotus (Vigors, 1831)

Lesser Grey Shrike Lanius minor سنگ‌چشم خاکستری کوچک

Great Grey Shrike Lanius excubitor سنگ‌چشم خاکستری بزرگ

• The nominate excubitor group گروه زیرگونه‌ای سنگ‌چشم‌های خاکستری بزرگ روشن
• سنگ‌چشم خاکستری هومیری (اوکراینی) Homeyer’s (Ukraine) Grey Shrike Lanius excubitor homeyeri Cabanis, 1873
• The meridionalis group گروه زیرگونه‌ای سنگ‌چشم‌های خاکستری بزرگ تیره
• سنگ‌چشم خاکستری عربی Arabian Grey Shrike Lanius excubitor aucheri Bonaparte, 1853
• سنگ‌چشم خاکستری موریایی (هندی)Mauryan (Indian) Grey Shrike Lanius meridionalis lahtora (Sykes, 1832)
• سنگ‌چشم خاکستری دشتی Steppe Grey Shrike Lanius excubitor pallidirostris Cassin, 1851

Woodchat Shrike Lanius senator سنگ‌چشم سرحنایی

• سنگ‌چشم سرحنایی شرقی Eastern Woodchat Shrike Lanius senator niloticus (Bonaparte, 1853)

Masked Shrike Lanius nubicus سنگ‌چشم پیشانی‌سفید

Family ORIOLIDAE تیرۀ پری‌شاهرخان

Indian Golden Oriole Oriolus kundoo پری‌شاهرخ هندی

Eurasian Golden Oriole Oriolus oriolus پری‌شاهرخ اوراسیایی

Black-naped Oriole Oriolus chinensis پری‌شاهرخ چینی

• پری‌شاهرخ چینی شرق آسیا East Asian Black-naped Oriole Oriolus chinensis diffusus Sharpe, 1877

Family DICRURIDAE تیرۀ بوچانگایان

Black Drongo Dicrurus macrocercus بوچانگای سیاه

• بوچانگای سیاه هیمالیایی Himalayan Black Drongo Dicrurus macrocercus albirictus (Hodgson, 1836)

Ashy Drongo Dicrurus leucophaeus بوچانگای خاکستری

• بوچانگای خاکستری هندی (دم‌دراز) [Indian (Long-tailed)] Ashy Drongo Dicrurus leucophaeus longicaudatus Jerdon, 1862

Family MONARCHIDAE تیرۀ شاه‌مگس‌گیران

Black-naped Monarch Hypothymis azurea شاه‌مگس‌گیر کاکل‌سیاه

• شاه‌مگس‌گیر کاکل‌سیاه هندی Indian Black-naped Monarch Hypothymis azurea styani (Hartlaub, 1899)

Indian Paradise Flycatcher Terpsiphone paradisi مگس‌گیر بهشتی هندی

• مگس‌گیر بهشتی هندی Indian Paradise Flycatcher Terpsiphone paradise paradisi (L., 1758) ORمگس‌گیر بهشتی چینی  Chinese Paradise Flycatcher T. p. leucogaster (Swainson, 1838)

Family CORVIDAE تیرۀ کلاغان

Subfamily PYRRHOCORACINAE زیرتیرۀ زاغیان کوهی

Red-billed Chough Pyrrhocorax pyrrhocorax زاغ کوهی نوک‌سرخ

• زاغ کوهی نوک‌سرخ شرقی Eastern Red-billed Chough Pyrrhocorax pyrrhocorax docilis (Gmelin, SG, 1774)

Alpine Chough Pyrrhocorax graculus زاغ کوهی نوک‌زرد

• زاغ کوهی نوک‌زرد غربی Western Alpine Chough Pyrrhocorax graculus graculus (Linnaeus, 1766)
• زاغ کوهی نوک‌زرد شرقی Eastern Alpine Chough Pyrrhocorax graculus digitatus Hemprich & Ehrenberg, 1833

Subfamily CORVINAE زیرتیرۀ کلاغیان

Garrulus سردۀ جیجاق‌های بلوطی (زاغ‌های جنگلی)

Eurasian Jay Garrulus glandarius جیجاق (زاغ جنگلی) اوراسیایی

• The atricapillus group گروه زیرگونه‌ای جیجاق‌های سرسیاه
• جیجاق آناتولی Anatolian Jay Garrulus glandarius anatoliae Seebohm, 1883
• جیجاق قفقازیCaucasian Jay Garrulus glandarius krynicki Kaleniczenko, 1839
• The hyrcanus group گروه زیرگونه‌ای جیجاق‌های هیرکانی
• جیجاق هیرکانی Hyrcanian Jay Garrulus glandarius hyrcanus Blanford, 1873

Pica سردۀ زاغی‌ها

Eurasian Magpie Pica pica زاغی اوراسیایی

• زاغی بلخی Bactrian Magpie Pica pica bactriana Bonaparte, 1850

Podoces سردۀ زاغ‌های بور (زاغ‌های زمینی)

Iranian (Pleske’s) Ground Jay Podoces pleskei زاغ بور ایرانی

Nucifraga سردۀ فندق‌شکن‌ها

Spotted Nutcracker Nucifraga caryocatactes فندق‌شکن خال‌دار

• The nominate caryocatactes group گروه زیرگونه‌ای فندق‌شکن‌های خال‌دار نمادین
• فندق‌شکن خال‌دار نوک‌دراز Slender-billed Spotted Nutcracker Nucifraga caryocatactes macrorhynchos Brehm, CL, 1823

Coleus سردۀ کلاغک‌ها

• نام سردۀ کلاغک گردن‌بور از Corvus به Coloeus تغییر کرده است.

Western Jackdaw Coloeus monedula کلاغک گردن‌بور

• کلاغک گردن‌بور شرقی Eastern Jackdaw Coloeus monedula soemmerringii (Fischer von Waldheim, 1811)

Corvus سردۀ کلاغ‌ها

House Crow Corvus splendens کلاغ هندی Exotic

• کلاغ هندی زوگمایری Zugmayer’s House Crow Corvus splendens zugmayeri Laubmann, 1913 Exotic

Rook Corvus frugilegus کلاغ سیاه

• کلاغ سیاه اوراسیایی Eurasian Rook Corvus frugilegus frugilegus Linnaeus, 1758

Carrion Crow Corvus corone کلاغ لاشه‌خوار

• کلاغ لاشه‌خوار خاوری Oriental Crow Corvus corone orientalis Eversmann, 1841

Hooded Crow Corvus cornix کلاغ ابلق

• کلاغ ابلق شرقی (مرکز اوراسیا) Eastern [(or Central Eurasian)] Hooded Crow Corvus cornix sharpii Oates, 1889
• کلاغ میان‌رودان Mesopotamian Crow Corvus cornix capellanus Sclater, PL, 1877

Large-billed Crow Corvus macrorhynchos کلاغ جنگلی نوک‌بزرگ

• کلاغ نوک‌بزرگ غربی Western Large-billed Crow Corvus macrorhynchos intermedius Adams, 1859

Pied Crow Corvus albus کلاغ ابلق آفریقایی

Brown-necked Raven Corvus ruficollis غراب گردن‌قهوه‌ای

Northern (Common) Raven Corvus corax غراب سیاه (شمالی)

• غراب سیاه اروپایی European Northern (Common) Raven Corvus corax corax Linnaeus, 1758
• غراب سیاه جنوب اروپا South Eurasian Northern (Common) Raven Corvus corax laurencei Hume, 1873 (also spelt lawrencii)

* Family BOMBYCILLIDAE تیرۀ بال‌لاکیان

Bohemian Waxwing Bombycilla garrulus بال‌لاکی بوهمی

• بال‌لاکی اوراسیایی Bohemian (Eurasian) Waxwing Bombycilla garrulus garrulus (Linnaeus, 1758)

* Family HYPOCOLIIDAE تیرۀ میوه‌خواران

Grey Hypocolius Hypocolius ampelinus میوه‌خوار

Infraorder PASSERIDA فروراستۀ گنجشک‌وارگان

Superfamily SYLVIOIDEA بالاتیرۀ سسک‌واران

* Family PARIDAE تیرۀ چرخ‌ریسکان

• در سال 2020، جایگاه گونه‌ها در تیره چرخ‌ریسکان دگرگون شده است.

Periparus سردۀ چرخ‌ریسک‌های پس‌سرسفید

• نام سردۀ چرخ‌ریسک پس‌سرسفید از Parus به Periparus تغییر کرده است.
• اکنون دو زیرگونه Periparus ater gaddi Zarudny, 1911 و زیرگونه Periparus ater chorassanicus Zarudny & Bilkevitch, 1911  در زیرگونه Periparus ater phaeonotus ادغام شده اند (Kirwan & Grieve, 2010).

Coal Tit Periparus ater چرخ‌ریسک پس‌سرسفید

• Isolated races نژادهای جداگانه
• چرخ‌ریسک پس‌سرسفید هیرکانی Hyrcanian Coal Tit Periparus ater phaeonotus (Blanford, 1873) (includes Periparus ater gaddi Zarudny, 1911 and Periparus ater chorassanicus Zarudny & Bilkevitch, 1911 based on Kirwan & Grieve, 2010)

Poecile سردۀ چرخ‌ریسک‌های سرسیاه

• نام سردۀ چرخ‌ریسک‌های سرسیاه و هیرکانی از Parus به Poecile تغییر کرده است.

Sombre Tit Poecile (Parus) lugubris چرخ‌ریسک سرسیاه

• چرخ‌ریسک سرسیاه آناتولی Anatolian Sombre Tit Poecile lugubris anatoliae (Hartert, 1905)
• چرخ‌ریسک سرسیاه زاگرسی Zagros Sombre Tit Poecile lugubris dubius (Hellmayr, 1901)
• چرخ‌ریسک سرسیاه کرمانیKerman Sombre Tit Poecile lugubris kirmanensis (Koelz, 1950)

Hyrcanian (Caspian) Tit Poecile hyrcanus چرخ‌ریسک هیرکانی

Cyanistes سردۀ چرخ‌ریسک‌های آبی

• نام سردۀ چرخ‌ریسک سرآبی از Parus به Cyanistes تغییر کرده است.

Eurasian Blue Tit Cyanistes caeruleus چرخ‌ریسک سرآبی

• The nominate caeruleus group گروه زیرگونه‌ای چرخ‌ریسک‌های سرآبی نمادین
• چرخ‌ریسک سرآبی قفقازی Caucasian Blue Tit Cyanistes caeruleus satunini Zarudny, 1908
• چرخ‌ریسک سرآبی هیرکانی Hyrcanian Blue Tit Cyanistes caeruleus raddei Zarudny, 1908
• چرخ‌ریسک سرآبی زاگرسی Zagross Blue Tit Cyanistes caeruleus persicus (Blanford, 1873)

Parus سردۀ چرخ‌ریسک‌ها

• به دلیل وجود زیرگونۀ Parus major turkestanicus و برای پرهیز از اشتباه، برای زیرگونۀ Parus major bokharensis نام فارسی چرخ‌ریسک بُخارا (تورانی) و برای نام انگلیسی آن Bokhara Tit برگزیده شده است. چرخ‌ریسک بُخارا (تورانی) گاهی گونۀ جداگانه شمرده می‌شود.
• در برخی از فهرست‌ها، زیرگونۀ Parus major intermedius بخشی از گونۀ Cinereous Tit Parus cinereous آمده بود ولی اکنون در بیشتر فهرست‌های جهان بخشی از گونۀ چرخ‌ریسک بزرگ قلمداد می‌شود.

Great Tit Parus major چرخ‌ریسک بزرگ

• چرخ‌ریسک بزرگ اروپایی European Great Tit Parus major major Linnaeus, 1758
• چرخ‌ریسک بزرگ آذربایجانی [Azarbaijan] Great Tit Parus major karelini Zarudny, 1910
• چرخ‌ریسک بزرگ ایرانی [Persian] Great Tit Parus major blanfordi Pražák, 1894
• چرخ‌ریسک بُخارا (تورانی)Bokhara (Turkestan) Tit Parus major bokharensis Lichtenstein, MHK, 1823
• چرخ‌ریسک خراسانی (میانی)Intermediate Tit Parus major intermedius Zarudny, 1890

* Family REMIZIDAE تیرۀ چرخ‌ریسکان بلوطی

• گونۀ پیشین چرخ‌ریسک بلوطی، به سه گونه چرخ‌ریسک بلوطی سرخاکستری، سرسیاه و سرسفید تقسیم شده است.

Eurasian Penduline Tit Remiz pendulinus چرخ‌ریسک بلوطی سرخاکستری

• چرخ‌ریسک بلوطی سرخاکستری آسیای کوچکAsia Minor (or Menzbier’s) Penpuline Tit Remiz pendulinus menzbieri (Zarudny, 1913)
• چرخ‌ریسک بلوطی سرخاکستری شمال خزر (کاسپی)Caspian Penpuline Tit Remiz pendulinus caspius (Peltzam, 1870)

Black-headed Penduline Tit Remiz macronyx چرخ‌ریسک بلوطی سرسیاه

• چرخ‌ریسک بلوطی جنوب خزر  [South Caspian] Black-headed Penduline Tit Remiz macronyx neglectus (Zarudny, 1908)
• چرخ‌ریسک بلوطی سیستانیSistan Black-headed Penduline Tit Remiz macronyx nigricans (Zarudny, 1908) Extinct

White-crowned Penduline Tit Remiz coronatus چرخ‌ریسک بلوطی سرسفید

• چرخ‌ریسک بلوطی سرسفید غربی Western White-crowned Penduline Tit Remiz coronatus coronatus (Severtsov, 1873)

Family PANURIDAE تیرۀ چرخ‌ریسکان نیزار

Bearded Reedling Panurus biarmicus چرخ‌ریسک نیزار

• چرخ‌ریسک نیزار شرقی Eastern Bearded Reedling Panurus biarmicus russicus (Brehm, CL, 1831)

Family ALAUDIDAE تیرۀ چَکاوکان

Alaemon سردۀ چکاوک‌های هدهدی

Greater Hoopoe-Lark Alaemon alaudipes چکاوک هدهدی بزرگ

• چکاوک هدهدی شرقی Eastern Greater Hoopoe-Lark Alaemon alaudipes doriae (Salvadori, 1868)

Ammomanes سردۀ چکاوک‌های بیابانی

• اکنون زیرگونه Ammomanes deserti darica Koelz, 1951 در زیرگونه Ammomanes deserti iranica ادغام شده است (Vaurie, 1959).

Desert Lark Ammomanes deserti چکاوک بیابانی

• چکاوک بیابانی میان‌رودان [Mesopotamian] Desert Lark Ammomanes deserti cheesmani Meinertzhagen, 1923
• چکاوک بیابانی ترکمنی [Turkmen] Desert Lark Ammomanes deserti parvirostris Hartert, 1890
• چکاوک بیابانی خاوریOriental Desert Lark Ammomanes deserti orientalis Zarudny & Loudon, 1904
• چکاوک بیابانی ایرانی Iranian Desert Lark Ammomanes deserti iranica Zarudny, 1911 (includes Ammomanes deserti darica Koelz, 1951)

Bar-tailed Lark Ammomanes cinctura چکاوک سردم‌سیاه

• چکاوک سَردُم‌سیاه شرقی (زارودنی) Eastern (or Zarudny’s) Bar-tailed Lark Ammomanes cinctura zarudnyi Hartert, 1902

Eremopterix (Sparrow-Larks) سردۀ چکاوک‌های گنجشکی

Black-crowned Sparrow-Lark Eremopterix nigriceps چکاوک سهره‌ای شکم‌سیاه

• چکاوک سهره‌ای شکم‌سیاه شرقی [Eastern] Black-crowned Sparrow-Lark Eremopterix nigriceps melanauchen (Cabanis, 1851)

Lullula سردۀ چکاوک‌های درختی

Woodlark Lullula arborea چکاوک درختی

• چکاوک درختی شرقی [Eastern] Woodlark Lullula arborea pallida Zarudny, 1902

Alauda سردۀ چکاوک‌های آسمانی

White-winged Lark Alauda leucoptera چکاوک بال‌سفید

Oriental Skylark Alauda gulgula چکاوک آسمانی کوچک

• چکاوک آسمانی کوچک غربی [Western] Oriental Skylark Alauda gulgula inconspicua Severtzov, 1873

Eurasian Skylark Alauda arvensis چکاوک آسمانی بزرگ

• چکاوک آسمانی بزرگ جنوب اروپا South European Skylark Alauda arvensis cantarella Bonaparte, 1850
• چکاوک آسمانی ارمنیArmenian Skylark Alauda arvensis armenica Bogdanov, 1879
• چکاوک آسمانی مرکز اروپا [Central Eurasian] Skylark Alauda arvensis dulcivox Hume, 1872

Galerida سردۀ چکاوک‌های کاکلی

• در مورد چکاوک کاکلی Galerida cristata magna Hume, 1871 دربرگیرندۀ زیرگونهGalerida cristata iwanowi Loudon & Zarudny, 1903 نیز است (Vaurie, 1959).

Crested Lark Galerida cristata چکاوک کاکلی

• چکاوک کاکلی ترکی [Tauric] Crested Lark Galerida cristata subtaurica (Kollibay, 1912)
• چکاوک کاکلی هیوم [Hume’s] Crested Lark Galerida cristata magna Hume, 1871(includes Galerida cristata iwanowi Loudon & Zarudny, 1903)

Eremophila سردۀ چکاوک‌های شاخ‌دار

Horned Lark Eremophila alpestris چکاوک شاخدار

• The alpestris (flava) group گروه زیرگونه‌ای چکاوک‌های شاخ‌دار یقه‌باز
• چکاوک شاخ‌دار برانتBrandt’s (or Steppe) Horned Lark Eremophila alpestris brandti (Dresser, 1874)
• The penicillata group گروه زیرگونه‌ای چکاوک‌های شاخ‌دار یقه‌بسته
• چکاوک شاخ‌دار قفقازی Caucasian Horned Lark Eremophila alpestris penicillata (Gould, 1838)
• چکاوک شاخ‌دار خراسانی [Khorasan] Horned Lark Eremophila alpestris albigula (Bonaparte, 1850)

Calandrella سردۀ چکاوک‌های کشتزار

Hume’s Short-toed Lark Calandrella acutirostris چکاوک پنجه‌کوتاه هیوم

• چکاوک پنجه‌کوتاه هیوم Hume’s Short-toed Lark Calandrella acutirostris acutirostris Hume, 1873

Greater Short-toed Lark Calandrella brachydactyla چکاوک پنجه‌کوتاه بزرگ

• چکاوک پنجه‌کوتاه {بزرگ} قفقازی Caucasian {Greater} Short-toed Lark Calandrella brachydactyla artemisiana Banjkowski, 1913
• چکاوک پنجه‌کوتاه اِوِرسمَنEversmann’s Short-toed Lark Calandrella brachydactyla longipennis (Eversmann, 1848)

Melanocorypha سردۀ چکاوک‌های تنومند

• اکنون چکاوک گندمزار Melanocorypha bimaculata، تک‌سنخی است و شامل دو زیرگونه rufescens وtorquata است (Alström, 2004).

Bimaculated Lark Melanocorypha bimaculata چکاوک طوقی

Calandra Lark Melanocorypha calandra چکاوک گندمزار (طُرقه چکاوک)

• چکاوک گندمزار غربی [Western] Calandra Lark Melanocorypha calandra calandra (Linnaeus, 1766)
• چکاوک گندمزار شرقی [Eastern] Calandra Lark Melanocorypha calandra psammochroa Hartert, 1904
• چکاوک گندمزار غزه‌ای[Gaza or (Meinertzhagen’s)] Calandra Lark Melanocorypha calandra gaza Meinertzhagen, 1919

Black Lark Melanocorypha yeltoniensis چکاوک سیاه

Alaudala سردۀ چکاوک‌های پنجه‌کوتاه

• چکاوک پنجه‌کوتاه کوچک، به دو گونه چکاوک پنجه‌کوتاه مدیترانه‌ای (Alaudala rufescens) و تورانی (Alaudala heinei) تقسیم شده است.
• زیرگونه Alaudala rufescens persica (Sharpe, 1890) از گونه چکاوک پنجه‌کوتاه آسیایی (A. cheleensis) جدا شد و به گونه چکاوک پنجه‌کوتاه تورانی (A. heinei) پیوست (Kirwan et al., 2008, Dickinson & Christidis, 2014).

Turkestan (Lesser) Short-toed Lark Alaudala (Calandrella) heinei چکاوک پنجه‌کوتاه تورانی (کوچک)

• چکاوک پنجه‌کوتاه خزری (کاسپی) [Caspian] Short-toed Lark Alaudala heinei heinei (Homeyer, 1873) (includes A. r. pseudobaetica Stegmann, 1932 based on Alstrom et al. 2020)
• چکاوک پنجه‌کوتاه ایرانی Persian Short-toed Lark Alaudala heinei persica (Sharpe, 1890)

Sand Lark Alaudala (Calandrella) raytal چکاوک شنی

• چکاوک شنی بلوچی [Baluchestan or Adams’] Sand Lark Alaudala raytal adamsi (Hume, 1871)

Family PYCNONOTIDAE تیرۀ بُلبلان گرمسیری

Pycnonotus سردۀ بلبل‌های گرمسیری

White-eared Bulbul Pycnonotus leucotis بلبل خرما (گوش‌سفید)

• بلبل خرمای (گوش‌سفید) میان‌رودان Mesopotanian White-eared Bulbul Pycnonotus leucotis mesopotamia[e] Ticehurst, 1918
• بلبل خرمای (گوش‌سفید) خاوری[Oriental] White-eared Bulbul Pycnonotus leucotis leucotis (Gould, 1836)

Red-vented Bulbul Pycnonotus cafer بلبل زیرِدم‌سرخ Exotic

• بلبل زیرِدم‌سرخ مرکز هند [Central Indian] Red-vented Bulbul Pycnonotus cafer humayuni Deignan, 1951 Exotic

Family HIRUNDINIDAE تیرۀ پرستویان

Subfamily Hirundininae زیرتیرۀ پرستوایان (و چلچله‌ایان)

Riparia سردۀ چِلچِله‌های کرانه‌‌ای

• اکنون زیرگونه Riparia riparia innominata Zarudny, 1916 با زیرگونه Riparia riparia riparia (Linnaeus, 1758) هم‌نام و بخشی از آن زیرگونه است (Schweizer et al. 2018).

Grey-throated Martin Riparia chinensis چلچلۀ گلوخاکستری

• چلچلۀ گلوخاکستری آسیایی [Asian] Grey-throated Martin Riparia chinensis chinensis (Gray, JE, 1830)

Sand Martin Riparia riparia چلچلۀ رودخانه‌ای

• چلچلۀ رودخانه‌ای شمالی [Northern] Sand Martin Riparia riparia riparia (Linnaeus, 1758) (includes Riparia riparia innominata Zarudny, 1916)

Pale [Sand] Martin Riparia diluta چلچلۀ رودخانه‌ای کم‌رنگ

• چلچلۀ رودخانه‌ای کم‌رنگ شمالی [Northern] Pale Martin Riparia diluta diluta (Sharpe & Wyatt, 1893)

Hirundo (Typical Swallows) سردۀ پَرستوهای نمادین

Barn Swallow Hirundo rustica پرستوی خانگی

• پرستوی خانگی اوراسیایی Eurasian Barn Swallow Hirundo rustica rustica Linnaeus, 1758

Wire-tailed Swallow Hirundo smithii پرستوی سرسرخ

• پرستوی سرسرخ آسیایی [Asian] Wire-tailed Swallow Hirundo smithii filifera Stephens, 1826

Ptyonoprogne سردۀ چِلچله‌های کوهی

Eurasian Crag Martin Ptyonoprogne rupestris چلچلۀ کوهی

Pale Crag Martin Ptyonoprogne obsoleta چلچلۀ بیابانی

• چلچلۀ بیابانی ترکیه‌ای [Turkey] Pale Crag Martin Ptyonoprogne obsoleta obsoleta (Cabanis, 1850)
• چلچلۀ بیابانی سیستانی [Sistan] Pale Crag Martin Ptyonoprogne obsoleta pallida Hume, 1872

Delichon سردۀ چِلچله‌های خانگی

Common House Martin Delichon urbicum چلچلۀ دمگاه‌سفید معمولی

• چلچۀ دمگاه‌سفید اروپاییEuropean House Martin Delichon urbicum urbicum (Linnaeus, 1758)
• چلچلۀ دمگاه‌سفید جنوب اوراسیا [South Eurasian] House Martin Delichon urbicum merdionale (Hartert, 1910)

Cecropis سردۀ پرستوهای حنایی

European Red-rumped Swallow Cecropis rufula پرستوی دمگاه‌حنایی اروپایی

Eastern Red-rumped Swallow Cecropis daurica پرستوی دمگاه‌حنایی شرقی

• پرستوی دمگاه‌حنایی شرقی Eastern Red-rumped Swallow Cecropis daurica erythropygia (Sykes, 1832)

Pterochelidon (Cliff swallows) سردۀ پرستوهای صخره‌ای

Streak-throated Swallow Petrochelidon fluvicola پرستوی گلورگه‌ای (گلوراه‌راه)

Family CETTIIDAE تیرۀ سِسکان دم‌پهن

Cetti’s Warbler Cettia cetti سسک دم‌پهن

• سسک دم‌پهن خاورمیانه [Middle Eastern] Cetti’s Warbler Cettia cetti orientalis Tristram, 1867
• سسک دم‌پهن آسیای میانه [Central Asian] Cetti’s Warbler Cettia cetti albiventris Severtzov, 1873

Streaked Scrub Warbler Scotocerca inquieta سسک جنبان (سسک بوته‌ای رگه‌دار)

• سسک جنبان ایرانی [Persian] Streaked Scrub Warbler Scotocerca inquieta montana Stepanyan, 1970
• سسک جنبان جنوبی [Southern] Streaked Scrub Warbler Scotocerca inquieta striata (Brooks, WE, 1872)

Family AEGITHALIDAE تیرۀ چرخ‌ریسکان دم‌دراز

Long-tailed Tit Aegithalos caudatus چرخ‌ریسک دم‌دراز

• The alpinus group گروه زیرگونه‌ای چرخ‌ریسک‌های دم‌دراز آلپی
• چرخ‌ریسک دم‌دراز هیرکانی [Hyrcanian] Long-tailed Tit Aegithalos caudatus alpinus (Hablizl, 1783)
• چرخ‌ریسک دم‌دراز پاسِکی [Passeki’s] Long-tailed Tit Aegithalos caudatus passekii (Zarudny, 1904)

Family PHYLLOSCOPIDAE (Leaf Warblers) تیرۀ سِسکان بَرگی

Willow Warbler Phylloscopus trochilus سسک بیدی

• سسک بیدی اسکاندیناوی Scandinavian Willow Warbler Phylloscopus trochilus acredula (Linnaeus, 1758)
• سسک بیدی سیبریSiberian Willow Warbler Phylloscopus trochilus yakutensis Ticehurst, 1935

Common Chiffchaff Phylloscopus collybita سسک چیف‌چاف معمولی

• سسک چیف‌چاف اسکاندیناوی Scandinavian Chiffchaff Phylloscopus collybita abietinus (Nilsson, 1819)
• سسک چیف‌چاف ترکمنی (مِنزبیری) [Turkmen or Menzbier’s] Chiffchaff Phylloscopus collybita menzbieri (Shestoperov, 1937)
• سسک چیف‌چاف سیبریSiberian Chiffchaff Phylloscopus collybita tristis Blyth, 1843

Mountain Chiffchaff Phylloscopus sindianus سسک چیف‌چاف کوهستان

• سسک چیف‌چاف کوهستان قفقازی Caucasian Mountain Chiffchaff Phylloscopus sindianus lorenzii (Lorenz, T, 1887)

Plain Leaf Warbler Phylloscopus neglectus سسک برگی کوچک

Eastern Bonelli’s Warbler Phylloscopus orientalis سسک دمگاه‌زیتونی شرقی

Wood Warbler Phylloscopus sibilatrix سسک جنگلی

Dusky Warbler Phylloscopus fuscatus سسک تیره

• سسک تیرۀ سیبری [Siberian] Dusky Warbler Phylloscopus fuscatus fuscatus (Blyth, 1842)

Pallas’s Leaf Warbler Phylloscopus proregulus سسک گل (پالاس)

Yellow-browed Warbler Phylloscopus inornatus سسک ابروزرد

Hume’s Leaf Warbler Phylloscopus humei سسک ابروزرد هیوم

• سسک ابروزرد هیوم آسیای میانه [Central Asian] Hume’s Leaf Warbler Phylloscopus humei humei (Brooks, WE, 1878)

Green Warbler Phylloscopus nitidus سسک سبز {بیدی}

Greenish Warbler Phylloscopus trochiloides سسک سبز زیتونی (سبزفام)

• سسک سبز زیتونی (سبزفام) غربی Western Greenish Warbler Phylloscopus trochiloides viridanus Blyth, 1843

Family ACROCEPHALIDAE (Reed, Marsh and Tree Warblers) تیرۀ سِسکان نیزار و درخت

Acrocephalus سردۀ سِسک‌های نیزار

Basra Reed Warbler Acrocephalus griseldis سسک نیزار خوزی

Great Reed Warbler Acrocephalus arundinaceus سسک نیزار بزرگ

• سسک نیزار بزرگ غربی Western Great Reed Warbler Acrocephalus arundinaceus arundinaceus (Linnaeus, 1758)
• سسک نیزار بزرگ شرقیEastern Great Reed Warbler Acrocephalus arundinaceus zarudnyi Hartert, 1907

Clamorous Reed Warbler Acrocephalus stentoreus سسک نیزار پرصدا

• سسک نیزار هندی Indian Reed Warbler Acrocephalus stentoreus brunnescens (Jerdon, 1839)

Moustached Warbler Acrocephalus melanopogon سسک ابروسفید

• سسک ابروسفید شرقی  [Eastern] Moustached Warbler Acrocephalus melanopogon mimicus (Madarász, 1903)

Sedge Warbler Acrocephalus schoenobaenus سسک جگنزار

Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola سسک شالیزار

• سسک شالیزار شرقی [Eastern] Paddyfield Warbler Acrocephalus agricola agricola (Jerdon, 1845)

Blyth’s Reed Warbler Acrocephalus dumetorum سسک تالابی خاوری

Common Reed Warbler Acrocephalus scirpaceus سسک نیزار معمولی

• سسک نیزار خزری (کاسپی) [Caspian (Eastern)] Reed Warbler Acrocephalus scirpaceus fuscus (Hemprich & Ehrenberg, 1833)

Marsh Warbler Acrocephalus palustris سسک تالابی {زیتونی}

Iduna سردۀ سِسک‌های درختی کوچک

• در مورد سسک‌های درختی زیتونی، کوچک و هندی، نام سردۀ آن‌ها از Hippolais به Iduna تغییر کرده است.

Booted Warbler Iduna caligata سسک درختی کوچک

Sykes’s Warbler Iduna rama سسک درختی هندی

Eastern Olivaceous Warbler Iduna pallida سسک درختی زیتونی شرقی

• سسک درختی زیتونی شرق اوراسیا [East Eurasian] Olivaceous Warbler Iduna pallida elaeica (Lindermayer, A, 1843)

Hippolais سردۀ سِسک‌های درختی بزرگ

Upcher’s Warbler Hippolais languida سسک درختی بزرگ

Icterine Warbler Hippolais icterina سسک درختی لیمویی

Family LOCUSTELLIDAE تیرۀ سِسکان ملخی

Common Grasshopper Warbler Locustella naevia سسک ملخی معمولی

• سسک ملخی شرقیEastern (Common) Grasshopper Warbler Locustella naevia straminea Seebohm, 1881
• سسک ملخی قفقازیCaucasian Grasshopper Warbler Locustella naevia obscurior Buturlin, 1929

River Warbler Locustella fluviatilis سسک رودخانه‌ای

Savi’s Warbler Locustella luscinioides سسک خوش‌صدا

• سسک خوش‌صدای آسیایی [Asian] Savi’s Warbler Locustella luscinioides fusca (Severtzov, 1873)

Family CISTICOLIDAE تیرۀ سِسکان دُم‌چتری

Cisticola سردۀ سِسک‌های دُم‌چتری

Zitting Cisticola Cisticola juncidis سسک دُم‌چتری

• سسک دم‌چتری مِینِرژاگِن [Meinertzhagen] Zitting Cisticola Cisticola juncidis neuroticus Meinertzhagen, 1920

Prinia سردۀ سِسک‌های پرنیان

• در نسخه 11.2 (2021) فهرست ای.او.سی گونۀ پیشین سسک شکیل Graceful Prinia Prinia gracilis به دو گونه تقسیم شده است و گونه‌ای که در ایران پراکنش دارد، گونۀ سسک دلکش Delicate Prinia Prinia lepida است.

Delicate Prinia Prinia lepida سِسک دلکش

• سسک دلکش عراقی Iraqi Delicate Prinia Prinia lepida irakensis Meinertzhagen, 1923
• سسک دلکش ایرانیIranian Delicate Prinia Prinia lepida lepida Blyth, 1844

Family SYLVIIDAE تیرۀ سِسکان راستین

Sylvia سردۀ سسک‌های نمادین

Eurasian Blackcap Sylvia atricapilla سسک سرسیاه

• سسک سرسیاه اوراسیایی[Eurasian] Blackcap Sylvia atricapilla atricapilla (Linnaeus, 1758)
• سسک سرسیاه شرقی Eastern Blackcap Sylvia atricapilla dammholzi Stresemann, 1928

Garden Warbler Sylvia borin سسک باغی

• سسک باغی شرقی Eastern Garden Warbler Sylvia borin woodwardi (Sharpe, 1877)

Curruca سردۀ سسک‌های نقاب‌دار

• وضعیت زیرگونه‌های سسک گلوسفید کوچک آشکار نیست. اکنون، زیرگونه Curruca althaea althaea Hume, 1878 تک‌نماد است و اکنون شامل دو زیرگونه نمادین (althaea) و monticola است (Aymí & Gargallo, 2006).

Barred Warbler Curruca nisoria سسک سینه‌نواری (سینه‌راه‌راه)

• سسک سینه‌نواری (سینه‌راه‌راه) غربی [Western] Barred Warbler Curruca nisoria nisoria (Bechstein, 1792)
• سسک سینه‌نواری (سینه‌راه‌راه) شرقی (مِرزباچِری) [Eastern (or Merzbacher’s)] Barred WarblerCurruca nisoria merzbacheri Schalow, 1907

Lesser Whitethroat Curruca curruca سسک گلوسفید کوچک

• سسک گلوسفید کوچک غربی [Western] Lesser WhitethroatCurruca curruca curruca (Linnaeus, 1758)
• سسک گلوسفید کوچک شرقی (یا آسیای میانه)[Eastern or Central Asian] Lesser WhitethroatCurruca curruca halimodendri Sushkin, 1904
• سسک گلوسفید کوچک سیبری (بلیثی)Siberian (Blyth’s) Lesser Whitethroat Curruca curruca blythi Ticehurst & Whistler, 1933

Desert Whitethroat Curruca minula سسک گلوسفید بیابانی

• سسک گلوسفید بیابانی آسیای میانه [Central Asian] Desert Whitethroat Curruca minula minula Hume, 1873
• سسک گلوسفید {بیابانی} مارگولانیMargelanic (Desert) WhitethroatCurruca minula margelanica Stolzmann, 1898

Hume’s Whitethroat Sylvia althaea سسک گلوسفید هیوم

Western Orphean Warbler Curruca hortensis سسک چشم‌سفید غربی

• سسک چشم‌سفید غربی Western Orphean WarblerCurruca hortensis hortensis (Gmelin, JF, 1789)

Eastern Orphean Warbler Curruca crassirostris سسک چشم‌سفید شرقی

• سسک چشم‌سفید شرقیEastern Orphean WarblerCurruca crassirostris crassirostris Cretzschmar, 1830
• سسک چشم‌سفید ایرانی [Iranian] Orphean WarblerCurruca crassirostris balchanica Zarudny & Bilkevitch, 1918
• سسک چشم‌سفید جِردونیJerdon’s Orphean WarblerCurruca crassirostris jerdoni (Blyth, 1847)

Asian Desert Warbler Curruca nana سسک بیابانی آسیایی

Common Whitethroat Curruca communis سسک گلوسفید بزرگ

• سسک گلوسفید بزرگ اروپاییEuropean Common WhitethroatCurruca communis communis Latham, 1787
• سسک گلوسفید بزرگ ولگایی[Volga] Common WhitethroatCurruca communis volgensis Domaniewski, 1915
• سسک گلوسفید بزرگ غرب آسیا [West Asian] Common Whitethroat Curruca communis icterops Ménétries, 1832

Menetries’s Warbler Curruca mystacea سسک سردودی

• سسک سردودی شمالی Northern Menetries’s Warbler Curruca mystacea mystacea Ménétries, 1832
• سسک سردودی غربی Western Menetries’s Warbler Curruca mystacea rubescens Blanford, 1874
• سسک سردودی شرقی Eastern Menetries’s Warbler Curruca mystacea turcmenica Zarudny & Bilkevitch, 1918

Rüppell’s Warbler Curruca ruppeli سسک گلوسیاه

Family ZOSTEROPIDAE (White-eyes) تیرۀ سِسکان چشم‌سفید

Indian White-eye Zosterops palpebrosus سسک چشم‌سفید هندی

• سسک چشم‌سفید هندی Indian Whiteeye Zosterops palpebrosus palpebrosus (Temminck, 1824)

Family LEIOTHRICHIDAE تیرۀ لیکویان

Iraq Babbler Argya altirostris لیکوی خوزی

Afghan Babbler Argya huttoni لیکوی افغان

• لیکوی ایرانی[Persian] Babbler Argya huttoni salvadorii (de Filippi, 1865)
• لیکوی افغانAfghan Babbler Argya huttoni huttoni (Blyth, 1847)

Family REGULIDAE تیرۀ شاه‌سِسکان

Goldcrest Regulus regulus سسک تاج‌طلایی

• سسک تاج‌طلایی اروپاییEuropean Goldcrest Regulus regulus regulus (Linnaeus, 1758)
• سسک تاج‌طلایی قفقازی Cacasian Goldcrest Regulus regulus buturlini Loudon, 1911
• سسک تاج‌طلایی هیرکانی Hyrcanian Goldcrest Regulus regulus hyrcanus Zarudny, 1910
• سسک تاج‌طلایی تیان‌شانTian Shan Goldcrest Regulus regulus tristis Pleske, 1892

*****

فهرست آرایه‌شناختی پرندگان آزاد ایران- پرندگان گنجشک‌سان: بخش دوم

Taxonomic checklist of the wild birds of Iran- Passerines- Part II

Superfamily MUSCICAPOIDEA بالاتیرۀ مگس‌گیرواران

* Family TROGLODYTIDAE تیرۀ الیکاییان

Eurasian Wren Troglodytes troglodytes الیکایی اوراسیایی

• الیکایی هیرکانی Hyrcanian Wren Troglodytes troglodytes hyrcanus Zarudny & Loudon, 1905
• الیکایی زاگرسیZagros Wren Troglodytes troglodytes zagrossiensis Zarudny & Loudon, 1908
• الیکایی نیمه‌روشنPalish Wren Troglodytes troglodytes subpallidus Zarudny & Loudon, 1905

* Family SITTIDAE تیرۀ کَمَرکُلیان

Eurasian Nuthatch Sitta europaea کَمَرکُلی جنگلی

• The caesia group گروه زیرگونه‌ای کَمَرکُلی‌های جنگلی شکم‌قهوه‌ای
• کمرکلی جنگلی ایرانی [Persian] Nuthatch Sitta europaea persica Witherby, 1903
• کمرکلی جنگلی هیرکانی [Hyrcanian] Nuthatch Sitta europaea rubiginosa Tschusi & Zarudny, 1905

Western Rock Nuthatch Sitta neumayer کَمَرکُلی کوچک

• کمرکلی کوچک مرکز اوراسیا [Central Eurasian] Rock Nuthatch Sitta neumayer rupicola Blanford, 1873
• کمرکلی کوچک زاگرسی Zagros Rock Nuthatch Sitta neumayer tschitscherini Zarudny, 1904
• کمرکلی کوچک کرمانیKerman Rock Nuthatch Sitta neumayer plumbea Koelz, 1950

Eastern Rock Nuthatch Sitta tephronota کَمَرکُلی بزرگ

• کمرکلی بزرگ کردی [Kurdish] Rock Nuthatch Sitta tephronota dresseri Zarudny & Buturlin, 1906
• کمرکلی بزرگ قفقازی Caucasian Rock Nuthatch Sitta tephronota obscura Zarudny & Loudon, 1905
• کمرکلی بزرگ بلخی[Bactrian] Rock Nuthatch Sitta tephronota tephronota Sharpe, 1872
• کمرکلی بزرگ خراسانی[Khorasan] Rock Nuthatch Sitta tephronota iranica (Buturlin, 1916)

* Family TICHODROMIDAE تیرۀ دیوارخَزکان

Wallcreeper Tichodroma muraria دیوارخَزک

• دیوارخزک غربی Western Wallcreeper Tichodroma muraria muraria (Linnaeus, 1766)
• دیوارخزک شرقیEastern Wallcreeper Tichodroma muraria nepalensis Bonaparte, 1850

* Family CERTHIIDAE تیرۀ دارخَزکان

Eurasian Treecreeper Certhia familiaris دارخزک اوراسیایی

• Isolated races of Iran and Tian-Shan نژادهای جداگانه ایران و تیان‌شان
• دارخزک هیرکانی (ایرانی) [Hyrcanian (or Persian)] Treecreeper Certhia familiaris persica Zarudny & Loudon, 1905

Family STURNIDAE تیرۀ ساران

Clade Afrotropical-Palearctic Starlings

 نیاک سارنیان آفریقایی گرمسیری- دیرین شمالگان

Acridotheres سردۀ میناها

Bank Myna Acridotheres ginginianus مینای خاکستری

Common Myna Acridotheres tristis مینای معمولی (هندی)

• مینای معمولی (هندی) Common Myna Acridotheres tristis tristis (Linnaeus, 1766)

Sturnia سردۀ سارمیناها

Chestnut-tailed Starling Sturnia malabarica سار دم‌بلوطی

Brahminy Starling Sturnia pagodarum سار کاکل‌سیاه

Pastor سردۀ سار صورتی

Rosy Starling Pastor (Sturnus) roseus سار صورتی

Sturnus (Typical Starlings) سردۀ سارهای نمادین

Common Starling Sturnus vulgaris سار سیاه

• سار سیاه قفقازی Caucasian Common Starling Sturnus vulgaris caucasicus Lorenz, T, 1887
• سار سیاه سیبری Siberian Common Starling Sturnus vulgaris poltaratskyi Finsch, 1878
• سار سیاه ارمنیArmenian Common Starling Sturnus vulgaris purpurascens Gould, 1868
• سار سیاه افغانAfghan (or Hume’s) Starling Sturnus vulgaris nobilior Hume, 1879

Family TURDIDAE تیرۀ توکایان

• بسیاری از پرندگانی که در گذشته در تیرۀ توکایان Turdidae قرار داشتند، به تیرۀ مگس‌گیران Muscicapidae منتقل شدند.

Zoothera سردۀ توکاهای آسیایی

White’s Thrush Zoothera aurea توکای طلایی

• توکای طلایی شرقی Eastern White’s Thrush Zoothera aurea aurea (Holandre, 1825)

Turdus سردۀ توکاهای راستین

Ring Ouzel Turdus torquatus توکای طوقی

• توکای طوقی قفقازی Caucasian Ring Ouzel Turdus torquatus amicorum Hartert, 1923

Common Blackbird Turdus merula توکای سیاه

• توکای سیاه قفقازی [Caucasian] Blackbird Turdus merula aterrimus (Madarász, 1903)
• توکای سیاه خاورمیانه [Middle Eastern] Blackbird Turdus merula syriacus Hemprich & Ehrenberg, 1833
• توکای سیاه آسیای میانهCentral Asian Blackbird Turdus merula intermedius (Richmond, 1896)

Black-throated Thrush Turdus atrogularis توکای گلوسیاه

Red-throated Thrush Turdus ruficollis توکای گلوسرخ

Fieldfare Turdus pilaris توکای پشت‌بلوطی

Redwing Turdus iliacus توکای پهلوسرخ

• توکای پهلوسرخ اوراسیایی Eurasian Redwing Turdus iliacus iliacus Linnaeus, 1758

Song Thrush Turdus philomelos توکای باغی

• توکای باغی مرکز اوراسیا [Central Eurasian] Song Thrush Turdus philomelos philomelos Brehm, CL, 1831

Mistle Thrush Turdus viscivorus توکای بزرگ

• توکای بزرگ غربی Western Mistle Thrush Turdus viscivorus viscivorus Linnaeus, 1758
• توکای بزرگ هیمالیاییHimalayan Mistle Thrush Turdus viscivorus bonapartei Cabanis, 1860

Family MUSCICAPIDAE (Old World Flycatchers) تیرۀ مگس‌گیران جهان کهن

Subfamily MUSCICAPINAE (Typical Flycatchers) زیرتیرۀ مگس‌گیریان نمادین

Cercotichas سردۀ دُم‌چتری‌های بوته‌ای

Rufous-tailed Scrub Robin Cercotrichas (Erythropygia) galactotes دُم‌چتری

• دم‌چتری آسیایی [Asian] Rufous-tailed Scrub Robin Cercotrichas galactotes familiaris (Ménétries, 1832)

Muscicapa سردۀ مگس‌گیرهای نمادین

Asian Brown Flycatcher Muscicapa dauurica مگس‌گیر قهوه‌ای آسیایی

• مگس‌گیر قهوه‌ای آسیایی Asian Brown Flycatcher Muscicapa dauurica dauurica Pallas, 1811 OR مگس‌گیر قهوه‌ای آسیایی Asian Brown Flycatcher Muscicapa dauurica poonensis Sykes, 1832

Spotted Flycatcher Muscicapa striata مگس‌گیر خال‌دار

• مگس‌گیر خال‌دار غربیWestern Spotted Flycatcher Muscicapa striata striata (Pallas, 1764)
• مگس‌گیر خال‌دار شرقی Eastern Spotted Flycatcher Muscicapa striata neumanni Poche, 1904
• مگس‌گیر خال‌دار آسیای میانهCentral Asian Spotted Flycatcher Muscicapa striata sarudnyi Snigirewski, 1928

Eumyias سردۀ مگس‌گیرهای فیروزه‌ای

Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus مگس‌گیر فیروزه‌ای

• مگس‌گیر فیروزه‌ای غربی Western Verditer Flycatcher Eumyias thalassinus thalassinus (Swainson, 1838)

Subfamily ERITHACINAE زیرتیرۀ سینه‌سرخیان

European Robin Erithacus rubecula سینه‌سرخ اروپایی

• سینه‌سرخ اروپاییEuropean Robin Erithacus rubecula rubecula (Linnaeus, 1758)
• سینه‌سرخ قفقازی Caucasian Robin Erithacus rubecula caucasicus Buturlin, 1907
• سینه‌سرخ هیرکانی Hyrcanian Robin Erithacus rubecula hyrcanus Blanford, 1874
• سینه‌سرخ تاتاری [Tatar] Robin Erithacus rubecula tataricus Grote, 1928

Subfamily SAXICOLINAE زیرتیرۀ طُرقه‌ایان

Luscinia سردۀ بلبل‌های هزاردستان

Bluethroat Luscinia svecica گَلوآبی

• گلوآبی {طوق‌سیاه} خال‌سرخ [Black-collared] Red-spotted Bluethroat Luscinia svecica svecica (Linnaeus, 1758)
• گلوآبی {طوق‌سیاه} خال‌سفید [Black-collared White-spotted] Bluethroat Luscinia svecica cyanecula (Meisner, 1804)
• گلوآبی ولگایی (خط‌روشن) Volga (Pallid-lined) Bluethroat Luscinia svecica volgae (Kleinschmidt, O, 1907)
• گلوآبی قفقازی (ترکیه‌ای) Caucasus (or Turkish) Bluethroat Luscinia svecica magna (Zarudny & Loudon, 1904)
• گلوآبی لکه‌سرخ رنگ‌پریده [Pallid Red-patched] Bluethroat Luscinia svecica pallidogularis (Zarudny, 1897)

Thrush Nightingale Luscinia luscinia بُلبل خال‌دار

Common Nightingale Luscinia megarhynchos بُلبل هزاردستان

• بلبل هزاردستان قفقازی Caucasus Nightingale Luscinia megarhynchos africana (Fischer & Reichenow, 1884)
• بلبل هزاردستان شرقیEastern Nightingale Luscinia megarhynchos golzii (hafizi) Cabanis, 1873

Irania سردۀ سینه‌سرخ ایرانی

White-throated Robin Irania gutturalis سینه‌سرخ ایرانی

Myophonus (Whistling thrushes) سردۀ طُرقه‌های سوت‌زن

Blue Whistling Thrush Myophonus caeruleus طُرقۀ آوازخوان آبی

• طرقۀ آوازخوان آبی تِمینکی[Temminck’s] Blue Whistling Thrush Myophonus caeruleus temminckii Vigors, 1832

Ficedula سردۀ مگس‌گیرها

European Pied Flycatcher Ficedula hypoleuca مگس‌گیر ابلق اروپایی

• مگس‌گیر ابلق سیبری Siberian Pied Flycatcher Ficedula hypoleuca sibirica (Khakhlov, 1915)

Semicollared Flycatcher Ficedula semitorquata مگس‌گیر نیم‌طوق

Red-breasted Flycatcher Ficedula parva مگس‌گیر سینه‌سرخ

Ultramarine Flycatcher Ficedula superciliaris مگس‌گیر ابروسفید هیمالیایی

• مگس‌گیر ابروسفید غربی Western Ultramarine Flycatcher Ficedula superciliaris superciliaris (Jerdon, 1840)

Tarsiger سردۀ دم‌آبی‌ها

Red-flanked Bluetail Tarsiger cyanurus دُم‌آبی پهلوسرخ

Phoenicurus سردۀ دُم‌سرخ‌ها

Eversmann’s Redstart Phoenicurus erythronotus دُم‌سرخ پشت‌بلوطی

Black Redstart Phoenicurus ochruros دُم‌سرخ سیاه

• دم‌سرخ سیاه اروپایی European Black Redstart Phoenicurus ochruros gibraltariensis (Gmelin, SG, 1789)
• The ochruros group گروه زیرگونه‌ای دم‌سرخ‌های سیاه غرب آسیا
• دم‌سرخ سیاه قفقازی Caucasian Black Redstart Phoenicurus ochruros ochruros (Gmelin, SG, 1774)
• The phoenicuroides group گروه زیرگونه‌ای دم‌سرخ‌های سیاه شرق آسیا
• دم‌سرخ سیاه آسیای میانه [Central Asian] Black Redstart Phoenicurus ochruros phoenicuroides (Moore, 1854)

Common Redstart Phoenicurus phoenicurus دُم‌سرخ معمولی

• دم‌سرخ معمولی غربی [Western] Common Redstart Phoenicurus phoenicurus phoenicurus (Linnaeus, 1758)
• دم‌سرخ معمولی شرقی [Eastern] Common Redstart Phoenicurus phoenicurus samamisicus (Hablizl, 1783)

Monticola سردۀ طُرقه‌های کوهی

Rufous-tailed Rock Thrush Monticola saxatilis طُرقۀ حنایی (کوهی)

Blue Rock Thrush Monticola solitarius طُرقۀ کبود (بنفش)

• طرقۀ کبود (بنفش) نوک‌دراز Long-billed Blue Rock Thrush Monticola solitarius longirostris (Blyth, 1847)

Saxicola سردۀ چَک‌ها

• گونۀ پیشین Saxicola torquatus به سه گونه تقسیم شده است که دو گونۀSaxicola rubicola و Saxicola maurus در ایران حضور دارند.

Whinchat Saxicola rubetra چَک بوته‌ای

European Stonechat Saxicola rubicola چَک اروپایی

• چَک اروپایی شرقی [East] Euroean Stonechat Saxicola rubicola rubicola (Linnaeus, 1766)

Siberian Stonechat Saxicola maurus چَک سیبری

• چَک خزری (کاسپی)Caspian Stonechat Saxicola maurus hemprichi Ehrenberg, 1833
• چَک قفقازی Caucasian Stonechat Saxicola maurus variegatus Stegmann, 1935
• چَک سیبری Siberian Stonechat Saxicola maurus maurus (Pallas, 1773)

Pied Bush Chat Saxicola caprata چَک ابلق

• چَک ابلق سیبری Western Pied Bush Chat Saxicola caprata rossorum (Hartert, 1910)
• چَک ابلق شمال هندNorth Indian Pied Bush Chat Saxicola caprata bicolor Sykes, 1832

Oenanthe سردۀ چَکچَک‌ها

• اکنون زیرگونه Oenanthe deserti atrogularis (Blyth, 1847) بخشی از زیرگونه Oenanthe deserti deserti است.

Isabelline Wheatear Oenanthe isabellina چَکچَک دشتی

Northern Wheatear Oenanthe oenanthe چَکچَک کوهی

• چَکچک کوهی اروپایی European Wheatear Oenanthe oenanthe oenanthe (Linnaeus, 1758)
• چَکچک کوهی آسیاییAsian Wheatear Oenanthe oenanthe libanotica (Hemprich & Ehrenberg, 1833)

Kurdish Wheatear Oenanthe xanthoprymna چَکچَک کُردی

Persian Wheatear Oenanthe chrysopygia چَکچَک ایرانی (دُم‌سرخ)

Pied Wheatear Oenanthe pleschanka چَکچَک ابلق {معمولی}

Eastern Black-eared Wheatear Oenanthe melanoleuca چَکچَک گوش‌سیاه شرقی

Desert Wheatear Oenanthe deserti چَکچَک بیابانی

• چَکچک بیابانی هیمالیاییHimalayan Desert Wheatear Oenanthe deserti oreophila (Oberholser, 1900) (includes
• چَکچک بیابانی گلوسیاه * [Black-throated] Desert Wheatear Oenanthe deserti atrogularis (Blyth, 1847)

Mourning Wheatear Oenanthe lugens چَکچَک ابلق جنوبی

• چَکچک ابلق شرقی (عربی) Eastern (Arabian) Mourning Wheatear Oenanthe lugens lugens (Lichtenstein, 1823)
• چَکچک ابلق ایرانی Persian (or Iranian) Wheatear Oenanthe lugens persica (Seebohm, 1881)

Finsch’s Wheatear Oenanthe finschii چَکچَک پشت‌سفید

• چَکچک پشت‌سفید غربی Western Finsch’s Wheatear Oenanthe finschii finschii (Heuglin, 1869)
• چَکچک پشت‌سفید شرقی Eastern Finsch’s Wheatear Oenanthe finschii barnesi (Oates, 1890)

Variable (Eastern Pied) Wheatear Oenanthe picata چَکچَک ابلق خاوری

• چَکچک ابلق خاوری Variable (Eastern Pied) Wheatear  Oenanthe picata (Blyth, 1847) [includes three races]
• نژاد چَکچک ابلق خاوری سرسیاه O. p. picata (Blyth, 1847)
• نژاد چَکچک ابلق خاوری سرسفید  O. p. capistrata (Gould, 1865)
• نژاد چَکچک ابلق خاوری شکم‌سیاه O. p. opistholeuca (Strickland, 1849)

Hume’s Wheatear Oenanthe albonigra چَکچَک سیاه شکم‌سفید

White-crowned Wheatear Oenanthe leucopyga چَکچَک سیاه سرسفید

• چَکچک سیاه سرسفید آسیایی Asian White-crowned Wheatear Oenanthe leucopyga ernesti Meinertzhagen, 1930

Hooded Wheatear Oenanthe monacha چَکچَک ابلق دم‌سفید

Family CINCLIDAE تیرۀ زیرآبروکان

White-throated Dipper Cinclus cinclus زیرآبروک گلوسفید

• زیرآبرُوَک قفقازی Caucasian Dipper Cinclus cinclus caucasicus Madarász, 1903
• زیرآبرُوَک زاگرسی Zagros Dipper Cinclus cinclus persicus Witherby, 1906

* Family NECTARINIIDAE تیرۀ شَهدخواران

Purple Sunbird Cinnyris (Nectarinia) asiaticus شَهدخوار آسیایی

• شهدخوار آسیایی غربی Western Purple Sunbird Cinnyris asiaticus brevirostris (Blanford, 1873)

Superfamily PASSEROIDEA بالاتیرۀ گُنجشک‌واران

Family PASSERIDAE (Old World Sparrows) تیرۀ گُنجشکان جهان کهن

Passer (True sparrows) سردۀ گُنجشک‌های راستین

Saxaul Sparrow Passer ammodendri گنجشک تاغی

• گنجشک تاغی تورانی [Turan] Saxaul Sparrow Passer ammodendri ammodendri Gould, 1872

House Sparrow Passer domesticus گنجشک خانگی

• The nominate domestics group گروه زیرگونه‌ای گنجشک‌های خانگی نمادین
• گنجشک خانگی بابِلی[Babylon’s] House Sparrow Passer domesticus biblicus Hartert, 1904
• گنجشک خانگی هیرکانی Hyrcanian House Sparrow Passer domesticus hyrcanus Zarudny & Kudashev, 1916
• گنجشک خانگی ایرانی Persian House Sparrow Passer domesticus persicus Zarudny & Kudashev, 1916
• The indicus group گروه زیرگونه‌ای گنجشک‌های خانگی هندی
• گنجشک خانگی هندیIndian House Sparrow Passer domesticus indicus Jardine & Selby, 1831
• گنجشک خانگی بلخی Bactrian House Sparrow Passer domesticus bactrianus Zarudny & Kudashev, 1916

Spanish Sparrow Passer hispaniolensis گنجشک سینه‌سیاه

• گنجشک سینه‌سیاه شرقی Eastern Spanish Sparrow Passer hispaniolensis transcaspicus Tschusi, 1902

Sind Sparrow Passer pyrrhonotus گنجشک بلوچی

Dead Sea Sparrow Passer moabiticus گنجشک رودخانه‌ای

• گنجشک رودخانه‌ای میان‌رودان Mesopotamian Sparrow Passer moabiticus mesopotamicus Zarudny, 1904
• گنجشک رودخانه‌ای سیستانیSistan (or Afghan or Yate’s) Scrub Sparrow Passer moabiticus yatii Sharpe, 1888

Zarudny’s [(Desert)] Sparrow Passer [(simplex)] zarudnyi Pleske, 1896 گنجشک بیابانی زارودنی

Eurasian Tree Sparrow Passer montanus گنجشک درختی

• گنجشک درختی قفقازی Caucasian Tree Sparrow Passer montanus transcaucasicus Buturlin, 1906
• گنجشک درختی آسیای میانه [Central Asian] Tree Sparrow Passer montanus dilutus Richmond, 1896

Carpospiza سردۀ گُنجشک خاکی

Pale Rockfinch Carpospiza brachydactyla گنجشک خاکی

Petronia سردۀ گُنجشک کوهی

Rock Sparrow Petronia petronia گنجشک کوهی

• گنجشک کوهی قفقازی Caucasus Rock Sparrow Petronia petronia exigua (Hellmayr, 1902)
• گنجشک کوهی کوچک Little Rock Sparrow Petronia petronia intermedia Hartert, 1901

Gymnoris سردۀ گُنجشک‌های بوته‌ای

• نام سردۀ گنجشک گلوزرد از Petronia به Gymnoris تغییر کرده است.

Yellow-throated Sparrow Gymnoris xanthocollis گنجشک گلوزرد

• گنجشک گلوزرد غربی Western Yellow-throated Sparrow Gymnoris xanthocollis transfuga Hartert, 1904

Montifringilla (Snowfinches) سردۀ گُنجشک‌های (سهره‌های) برفی

White-winged Snowfinch Montifringilla nivalis گنجشک برفی

• گنجشک برفی قفقازی Caucasian White-winged Snowfinch Montifringilla nivalis alpicola (Pallas, 1811)
• گنجشک برفی زاگرسی [Zagros] White-winged Snowfinch Montifringilla nivalis gaddi Zarudny & Loudon, 1904

Family ESTRILDIDAE تیرۀ ریزسِهرگان

Amandava سردۀ سهره‌های نوک‌لاکی

Red Avadavat Amandava amandava سهرۀ نوک‌لاکی

• سهرۀ نوک‌لاکی هندی [Indian] Red Avadavat Amandava amandava amandava (Linnaeus, 1758)

Eudice سردۀ سیمین‌نوک

Indian Silverbill Euodice malabarica سیمین‌نوک (سهرۀ ریز) هندی

Family PRUNELLIDAE تیرۀ صَعوگان

Alpine Accentor Prunella collaris صَعوۀ کوهی

• صعوۀ کوهی قفقازی [Caucasus] Alpine Accentor Prunella collaris montana (Hablizl, 1783)

Radde’s Accentor Prunella ocularis صَعوۀ ابروسفید

Black-throated Accentor Prunella atrogularis صَعوۀ گلوسیاه

• صعوۀ گلوسیاه اورالی[Ural] Black-throated Accentor Prunella atrogularis atrogularis (Brandt, 1843)

Dunnock Prunella modularis صَعوۀ جنگلی

• صعوۀ جنگلی قفقازی Caucasian Dunnock Prunella modularis obscura (Hablizl, 1783)

Family MOTACILLIDAE تیرۀ دم جنبانکان

Genus Dendronanthus سردۀ دم‌جنبانک جنگلی

Forest Wagtail Dendronanthus indicus دم‌جنبانک جنگلی

Genus Motacilla سردۀ دم‌جنبانک‌ها

• اکنون زیرگونه Motacilla citreola werae (Buturlin, 1907) بخشی ازMotacilla citreola citreola Pallas, 1776است (Alström & Mild, 2003).

Western Yellow Wagtail Motacilla flava دم‌جنبانک شکم‌زرد

• دم‌جنبانک شکم‌زرد سرزردYellow-headed Yellow Wagtail Motacilla flava lutea (Gmelin, SG, 1774)
• دم‌جنبانک شکم‌زرد گونه‌سفید Sykes’s Yellow Wagtail Motacilla flava beema (Sykes, 1832)
• دم‌جنبانک شکم‌زرد سرسفیدWhite-headed Yellow Wagtail Motacilla flava leucocephala (Przewalski, 1887)
• دم‌جنبانک شکم‌زرد سرسیاه Black-headed Yellow Wagtail Motacilla flava feldegg Michahelles, 1830
• دم‌جنبانک شکم‌زرد سرخاکستری Grey-headed Yellow Wagtail Motacilla flava thunbergi Billberg, 1828

Citrine Wagtail Motacilla citreola دم‌جنبانک لیمویی

• دم‌جنبانک لیمویی شمالیNorthern Citrine Wagtail Motacilla citreola citreola Pallas, 1776 (includes Motacilla citreola werae (Buturlin, 1907))
• دم‌جنبانک لیمویی پشت‌سیاهBlack-backed (or Southern) Citrine Wagtail Motacilla citreola calcarata Hodgson, 1836

Grey Wagtail Motacilla cinerea دم‌جنبانک خاکستری

• دم‌جنبانک خاکستری اوراسیایی Eurasian Grey Wagtail Motacilla cinerea cinerea Tunstall, 1771

White Wagtail Motacilla alba دم‌جنبانک ابلق

• The nominate alba group گروه زیرگونه‌ای دم‌جنبانک‌های ابلق نمادین
• دم‌جنبانک ابلق اوراسیایی Eurasian White Wagtail Motacilla alba alba Linnaeus, 1758
• دم‌جنبانک {ابلق} نقاب‌دار Masked Wagtail Motacilla alba personata Gould, 1861
• دم‌جنبانک {ابلق} بایکالBaikal Wagtail Motacilla alba baicalensis Swinhoe, 1871

Genus Anthus سردۀ پیپت‌ها (نازپاها)

• به‌تازگی نام فارسی «نازپا» برای گروه پیپت‌ها برگزیده شده است.

Richard’s Pipit Anthus richardi پیپت (نازپای) بزرگ (پادراز)

Paddyfield Pipit Anthus rufulus پیپت (نازپای) شالیزار

• پیپت (نازپای) شالیزار جنوب آسیا [South Asian] Paddyfield Pipit Anthus rufulus rufulus Vieillot, 1818

Blyth’s Pipit Anthus godlewskii پیپت (نازپای) خاوری

Tawny Pipit Anthus campestris پیپت (نازپای) خاکی

Long-billed Pipit Anthus similis پیپت (نازپای) نوک‌دراز

• پیپت (نازپای) نوک‌دراز ایرانی Persian Long-billed Pipit Anthus similis decaptus Meinertzhagen, 1920

Meadow Pipit Anthus pratensis پیپت (نازپای) چمنزار

Tree Pipit Anthus trivialis پیپت (نازپای) درختی

• پیپت (نازپای) درختی اوراسیایی Eurasian Tree Pipit Anthus trivialis trivialis (Linnaeus, 1758)

Olive-backed Pipit Anthus hodgsoni پیپت (نازپای) پشت‌زیتونی

• پیپت (نازپای) پشت‌زیتونی غربی Western Olive-backed Pipit Anthus hodgsoni hodgsoni Richmond, 1907

Red-throated Pipit Anthus cervinus پیپت (نازپای) گلوسرخ

Siberian Pipit Anthus japonicus پیپت (نازپای) سیبری (شکم‌نخودی)

Water Pipit Anthus spinoletta پیپت (نازپای) تالابی

• پیپت (نازپای) تالابی گسترۀ میانی [Central] Water Pipit Anthus spinoletta coutellii Audouin, 1826

Family FRINGILLIDAE (True Finches) تیرۀ سِهرگان راستین

Subfamily FRINGILLINAE زیرتیرۀ سِهره‌ایان جنگلی

Fringilla سردۀ سِهره‌های جنگلی

Common Chaffinch Fringilla coelebs سهرۀ جنگلی معمولی

• سهرۀ جنگلی اوراسیایی Eurasian Chaffinch Fringilla coelebs coelebs Linnaeus, 1758
• سهرۀ جنگلی شمالیNorthern Iran Chaffinch Fringilla coelebs alexandrovi Zarudny, 1916
• سهرۀ جنگلی شمال شرق ایرانNortheastern Iran Chaffinch Fringilla coelebs transcaspia Zarudny, 1916

Brambling Fringilla montifringilla سهرۀ دمگاه‌سفید

Subfamily CARDUELINAE زیرتیرۀ سِهره‌ایان دانه‌خوار

Mycerobas سردۀ سِهره‌های سیاه و زرد

White-winged Grosbeak Mycerobas carnipes سهرۀ سیاه بال‌سفید

• سهرۀ سیاه بال‌سفید غربی [Western] White-winged Grosbeak Mycerobas carnipes speculigerus (Brandt, 1841)

Coccothraustes (Hawfinches) سردۀ سِهره‌های نوک‌بزرگ

Hawfinch Coccothraustes coccothraustes سهرۀ نوک‌بزرگ

• سهرۀ نوک‌بزرگ اوراسیاییEurasian Hawfinch Coccothraustes coccothraustes coccothraustes (Linnaeus, 1758)
• سهرۀ نوک‌بزرگ قفقازی Caucasus Hawfinch Coccothraustes coccothraustes nigricans Buturlin, 1908

Pyrrhula (Bullfinches) سردۀ سِهره‌های بزرگ

Eurasian Bullfinch Pyrrhula pyrrhula سهرۀ سرسیاه اوراسیایی

• سهرۀ سرسیاه قفقازیCaucasian Bullfinch Pyrrhula pyrrhula rossikowi Derjugin & Bianchi, 1900
• سهرۀ سرسیاه خزری (کاسپی)Caspian Bullfinch Pyrrhula pyrrhula caspica Witherby, 1908

Rhodopechys سردۀ سِهره‌های بال‌سرخ

Eurasian Crimson-winged Finch Rhodopechys sanguineus سهرۀ بال‌سرخ

Bucanetes سردۀ سِهره‌های صورتی

• نام سردۀ سهره‌های صورتی، خاکی و مغولی از Rhodopechys به Bucanetes تغییر کرده است.

Trumpeter Finch Bucanetes githagineus سهرۀ صورتی

• سهرۀ صورتی آسیایی [Asian] Trumpeter Finch Bucanetes githagineus crassirostris (Blyth, 1847)

Mongolian Finch Bucanetes (Eremopsaltria) mongolicus سهرۀ مغولی

Carpodacus (Rosefinches) سردۀ سِهره‌های گُلی

Common Rosefinch Carpodacus erythrinus سهرۀ گُلی معمولی

• سهرۀ گُلی اروپایی European Rosefinch Carpodacus erythrinus erythrinus (Pallas, 1770)
• سهرۀ گُلی قفقازیCaucasian Rosefinch Carpodacus erythrinus kubanensis Laubmann, 1915
• سهرۀ گُلی تورانیTurkestan Rosefinch Carpodacus erythrinus ferghanensis (Kozlova, 1939)

Chloris (Greenfinches) سردۀ سِهره‌های سبز

European Greenfinch Chloris chloris سهرۀ سبز اروپایی

• سهرۀ سبز بیلکِویچی [Bilkevitch’s] Greenfinch Chloris chloris bilkevitchi (Zarudny, 1911)

Rhodospiza سردۀ سِهرۀ خاکی

Desert Finch Rhodospiza obsoleta سهرۀ خاکی

Linaria سردۀ سِهره‌های خط‌دار (راه‌راه)

• نام سردۀ سهره‌های کوهی و سینه سرخ از Carduelis به Linaria تغییر کرده است.

Twite Linaria flavirostris سهرۀ کوهی

• سهرۀ کوهی ترکیه‌ای Turkish Twite Linaria flavirostris brevirostris (Bonaparte, 1855)
• سهرۀ کوهی کورِجِفKorejev’s Twite Linaria flavirostris korejevi (Zarudny & Härms, 1914)

Common Linnet Linaria cannabina سهرۀ سینه‌سرخ معمولی

• سهرۀ سینه‌سرخ آسیایی (شرقی) [Asian or Eastern] Linnet Linaria cannabina bella (Brehm, CL, 1845)

Loxia سردۀ سِهره‌های نوک‌قیچی

Red Crossbill Loxia curvirostra سهرۀ نوک‌قیچی سرخ

• سهرۀ نوک‌قیچی شمالی [Northern] Red Crossbill Loxia curvirostra curvirostra Linnaeus, 1758

Carduelis سردۀ سِهره‌های طلایی

European Goldfinch Carduelis carduelis سهرۀ طلایی اروپایی

• The nominate carduelis group گروه زیرگونه‌ای سهره‌های طلایی نمادین
• سهرۀ طلایی خاورمیانه [Middle Eastern] Goldfinch Carduelis carduelis niediecki Reichenow, 1907
• سهرۀ طلایی جنوب قفقاز [South Caucasus] Goldfinch Carduelis carduelis brevirostris Zarudny, 1889
• سهرۀ طلایی غرب سیبریWest Siberian Goldfinch Carduelis carduelis frigoris Wolters, 1953

Grey-crowned Goldfinch Carduelis caniceps سهرۀ طلایی تاج‌خاکستری

• سهرۀ طلایی پروپامیسی [Paropamisus] Goldfinch Carduelis carduelis paropanisi Kollibay, 1910
• سهرۀ طلایی جنوب ایرانSouthern Iran Goldfinch Carduelis carduelis ultima Koelz, 1949

Serinus سردۀ سِهره‌های زرد قناری

Red-fronted Serin Serinus pusillus سهرۀ پیشانی‌سرخ

European Serin Serinus serinus سهرۀ دمگاه‌زرد اروپایی

Spinus سردۀ سِهره‌های زرد سرسیاه

• نام سردۀ سهرۀ زرد از Carduelis به Spinus تغییر کرده است.

Eurasian Siskin Spinus spinus سهرۀ زرد سرسیاه اوراسیایی

Family EMBERIZIDAE (Old World Buntings) تیرۀ زردپرگان جهان کهن

Corn Bunting Emberiza (Miliaria) calandra زردپرۀ مزرعه

• زردپرۀ مزرعه غربی [Western] Corn Bunting Emberiza calandra calandra Linnaeus, 1758
• زردپرۀ مزرعه شرقی [Eastern] Corn Bunting Emberiza calandra buturlini Johansen, HE, 1907

Yellowhammer Emberiza citrinella زردپرۀ لیمویی

• زردپرۀ لیمویی شرقی [Eastern] Yellowhammer Emberiza citrinella erythrogenys Brehm, CL, 1855

Pine Bunting Emberiza leucocephalos زردپرۀ گونه‌سفید

• زردپرۀ گونه‌سفید اوراسیایی Eurasian Pine Bunting Emberiza leucocephalos leucocephalos Gmelin, SG, 1771

Rock Bunting Emberiza cia زردپرۀ کوهی

• The nominate cia group گروه زیرگونه‌ای زردپره‌های کوهی نمادین
• زردپرۀ کوهی قفقازی Caucasian Rock Bunting Emberiza cia prageri Laubmann, 1915
• زردپرۀ کوهی آسیای میانه[Central Asian] Rock Bunting Emberiza cia par Hartert, 1904

White-capped Bunting Emberiza stewarti زردپرۀ سرسفید

Grey-necked Bunting Emberiza buchanani زردپرۀ سرخاکستری

• زردپرۀ سرخاکستری غربی [Western] Grey-necked Bunting Emberiza buchanani cerrutii de Filippi, 1863
• زردپرۀ سرخاکستری بلخیBactrian Grey-necked Bunting Emberiza buchanani buchanani Blyth, 1845

Cinereous Bunting Emberiza cineracea زردپرۀ رُخ‌زرد

• زردپرۀ رُخ‌زرد شرقی Eastern Cinereous Bunting Emberiza cineracea semenowi Zarudny, 1904

Ortolan Bunting Emberiza hortulana زردپرۀ سرزیتونی

Cretzschmar’s Bunting Emberiza caesia زردپرۀ سرآبی

Striolated Bunting Emberiza striolata زردپرۀ راه‌راه

• زردپرۀ راه‌راه شرقی [Eastern] Striolated Bunting Emberiza striolata striolata (Lichtenstein, 1823)

Little Bunting Emberiza pusilla زردپرۀ کوچک

Rustic Bunting Emberiza rustica زردپرۀ حنایی

Yellow-breasted Bunting Emberiza aureola زردپرۀ سینه‌زرد

• زردپرۀ سینه‌زرد غربی [Western] Yellow-breasted Bunting Emberiza aureola aureola Pallas, 1773

Black-headed Bunting Emberiza melanocephala زردپرۀ سرسیاه

Red-headed Bunting Emberiza bruniceps زردپرۀ سرسرخ

Black-faced Bunting Emberiza spodocephala زردپرۀ رخ‌سیاه

• زردپرۀ رخ‌سیاهBlack-faced Bunting Emberiza spodocephala spodocephala Pallas, 1776 or Emberiza spodocephala sordida Blyth, 1845

Common Reed Bunting Emberiza schoeniclus زردپرۀ نیزار معمولی

• The nominate schoeniclus group گروه زیرگونه‌ای زردپره‌های نیزار پُرخَطدار (نمادین)
• زردپرۀ نیزار اروپاییEuropean Reed Bunting Emberiza schoeniclus schoeniclus (Linnaeus, 1758)
• زردپرۀ نیزار گنجشکی (شمال غرب سیبری) [Sparrow or Northwest Siberian] Reed Bunting Emberiza schoeniclus passerina Pallas, 1771
• زردپرۀ نیزار شمال قزاقستان [North Kazakhstan] Reed Bunting Emberiza schoeniclus pallidior Hartert, 1904
• The pyrrhuloides group گروه زیرگونه‌ای زردپره‌های نیزار کَم‌خطدار
• زردپرۀ نیزار جنوب قزاقستان[South Kazakhstan] Reed Bunting Emberiza schoeniclus pyrrhuloides Pallas, 1811
• The intermedia group گروه زیرگونه‌ای زردپره‌های نیزار میانی
• زردپرۀ نیزار خزری (کاسپی) Caspian Reed Bunting Emberiza schoeniclus caspia Ménétries, 1832
• زردپرۀ نیزار ایرانی (کُرِجِف) [Persian or Korejew’s] Reed Bunting Emberiza schoeniclus korejewi (Zarudny, 1907)

*****

منابع

Avibase. (2020). Avibase – The World Bird Database. https://avibase.bsc-eoc.org/avibase.jsp?lang=EN.

Birds of Kazakhstan. 2020. Birds of Kazakhstan. https://birds.kz/index.php?l=en.

 

Fotolulu (2018). Taxonomy of the birds of the world: The complete checklist of all bird species and subspecies of the world. Books on Demand.

Gill F. & Donsker D. (Eds). (2019). IOC World Bird List (v 9.2). Doi 10.14344/IOC.ML.9.2.  http://www.worldbirdnames.org/

HBW and BirdLife International (2018). Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 3. Available at: http://datazone.birdlife.org/userfiles/file/Species/Taxonomy/HBW-BirdLife_Checklist_v3_Nov18.zip [.xls zipped 1 MB].

HBW. (2020). Handbook of the Birds of the World. https://www.hbw.com/

Khaleghizadeh A., Roselaar C., Scott D.A. Tohidifar M., Mlikovsky J., Blair M. & Kvartalnov P. (2017). Annotated Checklist of the bird species and subspecies of Iran. Iran-Shenasi Institute, 474 pp.

Porter R. & Aspinall S. (2010). Birds of the Middle East. Christopher Helm, London.

OTS

*****