یکی از گونه‌های پرندگان ایران، “عقاب صحرایی (دشتی)” با نام انگلیسی Steppe Eagle و نام علمی Aquila nipalensis است.

نگاهی به پیشینۀ رده‌بندی این گونه نشان می‌دهد که در گذشته دورتر، این گونه همراه با “عقاب خاکی” با هم در یک گونه ادغام شده بودند و نام فارسی گونۀ ادغام‌شدۀ پیشین “عقاب دشتی” با نام انگلیسی Tawny Eagle و با نام علمی Aquila rapax بود.

نگاهی به تصویر نشان‌داده‌شده در کتاب پرندگان ایران (اسکات و همکاران، 1354- ص 86) نیز بیانگر این است که نام پیشین “عقاب دشتی” بیشتر برای ریخت کنونی “عقاب صحرایی” کاربرد داشته است. همچنین، نگاهی به تعداد و مقایسه رکوردهای ثبت‌شده در ایران در دهۀ 1970 میلادی نشان می‌دهد که برای گونه “عقاب صحرایی” کنونی 77 رکورد و برای گونه “عقاب خاکی” کنونی تنها 6 رکورد وجود داشت. آنچه که مشخص است، نام پیشین “عقاب دشتی” به دلیل نوع زیستگاه مورد پسند آن گونه ادغام‌شده، از معیارهای مهم انتخاب آن نام بوده بود.

به علاوه، در کتاب پرندگان دیرین‌شمالگان- جلد دوم: ناگنجشک‌سان (واروی، 1965- ص 185)، گونه Aquila rapax دارای یک گروه زیرگونه‌ای به نام nipalensis (دربردارندۀ دو زیرگونۀ A. r. orientalis و A. r. nipalensis) بوده است که نام انگلیسی Steppe Eagle برای این گروه زیرگونه‌ای به کار رفته بود.

افزون بر این، از چند دهۀ گذشته، واژۀ “دشتی” معادل Steppe به کار می‌رفت که در نام گونه‌های زیر دیده می‌شود.

“سنگ‌چشم خاکستری دشتی” Steppe Grey Shrike

“گربۀ دشتی” Steppe Cat

نکتۀ دیگر اینکه در فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز، معادل فارسی «سبزدشت» برای واژۀ انگلیسی Steppe تصویب شده است.

در مرداد 1401، بر اساس توضیح‌های بالا و برای پیوند بهتر میان نام‌های جدید و پیشین و نیز بر اساس رواج نام‌ها، نام پیشین “دشتی” به عنوان نام دوم “عقاب صحرایی” در نظر گرفته شد و در فهرست‌های پرندگان ایران، افزوده شد.

همچنین در پاییز 1404، در فهرست پرندگان ایران تهیه‌شده توسط موسسه آوای بوم هم، نام فارسی این گونه به شکل «عقاب دشتی» اولویت داده شده بود.

با توجه به مطالب بالا، دربارۀ اولویت نام «عقاب دشتی» بر «عقاب صحرایی» نظرخواهی انجام شد و با اکثریت آرای دریافت‌شده، این اولویت مورد تایید قرار گرفت. بنابر این، از این‌پس نام فارسی این گونه در فهرست‌های پرندگان ایران به شکل زیر نوشته خواهد شد.

عقاب دشتی (صحرایی)

Steppe Eagle

Aquila nipalensis

*****

30 اردیبهشت 1405