فهرست پرندگان وحشی استان خراسان جنوبی (نسخۀ 11، سال 1405)

فهرست پرندگان وحشی استان خراسان جنوبی (نسخۀ 11، سال 1405)

Checklist of the wild birds of South Khorasan province (version 11, 2026)

گردآوری: آقایان حامد استواری و محمدرضا بسملی

By: Hamed Ostovari & Mohammad-Reza Besmeli

تازه‌ترین به‌روزرسانی: 27 اردیبهشت 1405

Last updated: 17 May 2026

بر پایۀ کتاب اطلس پرندگان ایران (کابلی و همکاران 1395)، نخست 154 گونه ثبت شد. سپس یافته‌های بازدیدهای میدانی (ح. استواری و م.ر. بسملی، داده‌های چاپ‌نشده) افزوده شد. در فهرست کنونی، نام 269 گونه از پرندگان استان خراسان جنوبی آمده است.

List of 269 bird species of South Khorasan province

  1. Greylag Goose Anser anser غاز خاکستری
  2. Greater White-fronted Goose Anser albifrons غاز پیشانی‌سفید بزرگ
  3. Tundra Swan Cygnus columbianus قوی کوچک
  4. Common Shelduck Tadorna tadorna تنجه
  5. Ruddy Shelduck Tadorna ferruginea آنقوت
  6. Garganey Spatula querquedula خوتکای ابروسفید
  7. Eurasian Wigeon Anas penelope گیلار اوراسیایی
  8. Mallard Anas platyrhynchos مرغابی سرسبز
  9. Northern Shoveler Anas clypeata اردک نوک‌پهن شمالی
  10. Northern Pintail Anas acuta فیلوش شمالی
  11. Eurasian Teal Anas crecca خوتکای جُرّه
  12. Ferruginous Duck Aythya nyroca اردک بلوطی
  13. Red-crested Pochard Netta rufina اردک تاج‌دار
  14. Chukar Partridge Alectoris chukar کبک کوهپایه
  15. See-see Partridge Ammoperdix griseogularis تیهو
  16. Common Quail Coturnix coturnix بلدرچین (وَردیج)
  17. Egyptian Nightjar Caprimulgus aegyptius شبگرد مصری
  18. Alpine Swift Tachymarptis melba بادخورک کوهی (شکم‌سفید)
  19. Common Swift Apus apus بادخورک معمولی
  20. Little Swift Apus affinis بادخورک کوچک
  21. Asian Houbara Chlamydotis macqueenii هوبرۀ آسیایی
  22. Little Bustard Tetrax tetrax زنگوله‌بال
  23. Common Cuckoo Cuculus canorus کوکوی معمولی
  24. Black-bellied Sandgrouse Pterocles orientalis باقرقره (کوکر) شکم‌سیاه
  25. Crowned Sandgrouse Pterocles coronatus باقرقره (کوکر) گندمی
  26. Rock Dove Columba livia کبوتر چاهی
  27. Stock Dove Columba oenas کبوتر کوهپایه
  28. Common Wood Pigeon Columba palumbus کبوتر جنگلی
  29. European Turtle Dove Streptopelia turtur قمری اروپایی
  30. Oriental Turtle Dove Streptopelia orientalis قمری خاوری
  31. Eurasian Collared Dove Streptopelia decaocto یاکریم اوراسیایی
  32. Laughing Dove Spilopelia senegalensis قمری خانگی
  33. Namaqua Dove Oena capensis قمری دم‌دراز
  34. Little Grebe Tachybaptus ruficollis کشیم کوچک
  35. Water Rail Rallus aquaticus یلوۀ آبی
  36. Corn Crake Crex crex یلوۀ حنایی
  37. Little Crake Porzana parva یلوۀ کوچک
  38. Baillon’s Crake Porzana pusilla یلوۀ نوک‌سبز
  39. Spotted Crake Porzana porzana یلوۀ خال‌دار
  40. Common Moorhen Gallinula chloropus چنگر نوک‌سرخ
  41. Eurasian Coot Fulica atra چنگر نوک‌سفید (معمولی)
  42. Common Crane Grus grus درنای خاکستری
  43. Eurasian Stone-curlew Burhinus oedicnemus چاخ‌لق اوراسیایی
  44. Pied Avocet Recurvirostra avosetta نوک‌خنجری (اَوست) ابلق
  45. Black-winged Stilt Himantopus himantopus چوب‌پای بال‌سیاه
  46. Northern Lapwing Vanellus vanellus خروس کُلی شمالی (معمولی)
  47. White-tailed Lapwing Vanellus leucurus خروس کُلی دم‌سفید
  48. Common Ringed Plover Charadrius hiaticula سلیم طوقی بزرگ
  49. Little Ringed Plover Charadrius dubius سلیم طوقی کوچک
  50. Kentish Plover Charadrius alexandrinus سلیم پاسیاه (کوچک)
  51. Eurasian Woodcock Scolopax rusticola ابیای اوراسیایی
  52. Solitary Snipe Gallinago solitaria پاشلک تک‌زی
  53. Pin-tailed Snipe Gallinago stenura پاشلک دم‌سوزنی
  54. Common Snipe Gallinago gallinago پاشلک معمولی
  55. Spotted Sandpiper Tringa erythropus آبچلیک پاسرخ خال‌دار
  56. Marsh Sandpiper Tringa stagnatilis آبچلیک تالابی
  57. Green Sandpiper Tringa ochropus آبچلیک سبز (تک‌زی)
  58. Wood Sandpiper Tringa glareola آبچلیک خال‌دار پاسبز
  59. Common Sandpiper Actitis hypoleucos آبچلیک آوازخوان
  60. Black-tailed Godwit Limosa limosa گیلانشاه دم‌سیاه
  61. Bar-tailed Godwit Limosa lapponica گیلانشاه حنایی
  62. Ruff Calidris pugnax تلیلۀ شکیل
  63. Temminck’s Stint Calidris temminckii تلیلۀ دم‌سفید
  64. Little Stint Calidris minuta تلیلۀ کوچک
  65. Dunlin Calidris alpina تلیلۀ شکم‌سیاه
  66. Red-necked Phalarope Phalaropus lobatus شناگر (فالاروپ) گردن‌سرخ
  67. Cream-colored Courser Cursorius cursor دودوک
  68. Collared Pratincole Glareola pratincola گلاریول بال‌سرخ
  69. Slender-billed Gull Chroicocephalus genei کاکایی صورتی
  70. Black-headed Gull Chroicocephalus ridibundus کاکایی سرسیاه کوچک
  71. Caspian Gull Larus cachinnans کاکایی کاسپی (خزری)
  72. Common Tern Sterna hirundo پرستودریایی معمولی
  73. Whiskered Tern Chlidonias hybrida پرستودریایی (پرستوتالابی) تیره
  74. White-winged Tern Chlidonias leucopterus پرستودریایی (پرستوتالابی) بال‌سفید
  75. Great Crested Grebe Podiceps cristatus کشیم کاکلی بزرگ
  76. Greater Flamingo Phoenicopterus roseus فلامینگوی (بال‌آتشی) بزرگ
  77. Black Stork Ciconia nigra لک‌لک سیاه
  78. White Stork Ciconia ciconia لک‌لک سفید
  79. Great Cormorant Phalacrocorax carbo باکلان (قره‌قار) بزرگ
  80. Glossy Ibis Plegadis falcinellus اکراس سیاه
  81. Eurasian Spoonbill Platalea leucorodia کفچه‌نوک اوراسیایی
  82. Little Bittern Ixobrychus minutus بوتیمار کوچک
  83. Black-crowned Night Heron Nycticorax nycticorax حواصیل (وِکای) شب
  84. Squacco Heron Ardeolaa ralloides حواصیل (وِکای) زرد
  85. Indian Pond Heron Ardeolaa grayii حواصیل (وِکای) هندی
  86. Western Cattle Egret Bubulcus ibis گاوچرانک غربی (معمولی)
  87. Eastern Cattle Egret Bubulcus coromandus گاوچرانک شرقی (آسیایی)
  88. Grey Heron Ardea cinerea حواصیل (وِکای) خاکستری
  89. Purple Heron Ardea purpurea حواصیل (وِکای) ارغوانی
  90. Great Egret Ardea alba اگرت (قار) بزرگ
  91. Little Egret Egretta garzetta اگرت (قار) کوچک
  92. Great White Pelican Pelecanus onocrotalus پلیکان (لمبر) سفید
  93. Dalmatian Pelican Pelecanus crispus پلیکان (لمبر) خاکستری
  94. Western Osprey Pandion haliaeetus عقاب ماهی‌گیر
  95. Bearded Vulture Gypaetus barbatus هما
  96. Egyptian Vulture Neophron percnopterus کرکس کوچک (مصری)
  97. Griffon Vulture Gyps fulvus دال قهوه‌ای
  98. Cinereous Vulture Aegypius monachus دال سیاه
  99. Short-toed Snake Eagle Circaetus gallicus عقاب مارخوار
  100. Greater Spotted Eagle Clanga clanga عقاب خال‌دار بزرگ (تالابی)
  101. Booted Eagle Hieraaetus pennatus عقاب پرپا
  102. Steppe Eagle Aquila nipalensis عقاب دشتی (صحرایی)
  103. Eastern Imperial Eagle Aquila heliaca عقاب شاهی
  104. Golden Eagle Aquila chrysaetos عقاب طلایی
  105. Shikra Tachyspiza badia پیغوی کوچک (شِکَره)
  106. Eurasian Sparrowhawk Accipiter nisus قرقی (باشه) اوراسیایی
  107. Hen Harrier Circus cyaneus سنقر خاکستری
  108. Pallid Harrier Circus macrourus سنقر سفید
  109. Montagu’s Harrier Circus pygargus سنقر گندمزار
  110. Black Kite Milvus migrans کورکور سیاه
  111. White-tailed Eagle Haliaeetus albicilla عقاب دریایی دم‌سفید
  112. Rough-legged Buzzard Buteo lagopus سارگپه پرپا
  113. Upland Buzzard Buteo hemilasius سارگپه کوهی (بلندبوم)
  114. Long-legged Buzzard Buteo rufinus سارگپه پابلند
  115. Common Buzzard Buteo buteo سارگپه معمولی
  116. Pallid Scops Owl Otus brucei مرغ حق جنوبی
  117. Eurasian Scops Owl Otus scops مرغ حق اوراسیایی
  118. Eurasian Eagle-Owl Bubo bubo شاه‌بوف اوراسیایی
  119. Little Owl Athene noctua جغد کوچک
  120. Omani Owl Strix butleri جغد طلایی
  121. Long-eared Owl Asio otus جغد گوش‌دراز
  122. Short-eared Owl Asio flammeus جغد تالابی
  123. European Roller Coracias garrulus سبزقبای اروپایی
  124. Common Kingfisher Alcedo atthis ماهی‌خورک معمولی (کوچک)
  125. Persian (Blue-cheeked) Bee-eater Merops persicus زنبورخوار ایرانی (گلوخرمایی)
  126. European Bee-eater Merops apiaster زنبورخوار اروپایی
  127. Eurasian Hoopoe Upupa epops هدهد (پوپَک) اوراسیایی
  128. Eurasian Wryneck Jynx torquilla دارکوب قهوه‌ای
  129. Lesser Kestrel Falco naumanni دلیجۀ کوچک
  130. Common Kestrel Falco tinnunculus دلیجۀ معمولی
  131. Sooty Falcon Falco concolor شاهین دودی
  132. Merlin Falco columbarius تُرم‌تای
  133. Eurasian Hobby Falco subbuteo لیل اوراسیایی
  134. Laggar Falcon Falco jugger شاهین بلوچی
  135. Peregrine Falcon Falco peregrinus شاهین بَحری
  136. Red-backed Shrike Lanius collurio سنگ‌چشم پشت‌سرخ
  137. Isabelline Shrike Lanius isabellinus سنگ‌چشم دم‌سرخ دشتی
  138. Turkestan (Red-tailed) Shrike Lanius phoenicuroides سنگ‌چشم دم‌سرخ تورانی
  139. Bay-backed Shrike Lanius vittatus سنگ‌چشم پشت‌بلوطی
  140. Long-tailed Shrike Lanius schach سنگ‌چشم دم‌دراز
  141. Lesser Grey Shrike Lanius minor سنگ‌چشم خاکستری کوچک
  142. Great Grey Shrike Lanius excubitor سنگ‌چشم خاکستری بزرگ
  143. Masked Shrike Lanius nubicus سنگ‌چشم پیشانی‌سفید
  144. Eurasian Golden Oriole Oriolus oriolus پری‌شاهرخ اوراسیایی
  145. Black Drongo Dicrurus macrocercus بوچانگای سیاه
  146. Eurasian Magpie Pica pica زاغی اوراسیایی
  147. Iranian (Pleske’s) Ground Jay Podoces pleskei زاغ بور ایرانی

گونه بوم‌زاد (Endemic)

  1. Red-billed Chough Pyrrhocorax pyrrhocorax زاغ کوهی نوک‌سرخ
  2. Western Jackdaw Coloeus monedula کلاغک گردن‌بور
  3. Rook Corvus frugilegus کلاغ سیاه
  4. Carrion Crow Corvus corone کلاغ لاشه‌خوار (خاوری)
  5. Hooded Crow Corvus cornix کلاغ ابلق
  6. Brown-necked Raven Corvus ruficollis غراب گردن‌قهوه‌ای
  7. Northern (Common) Raven Corvus corax غراب سیاه (شمالی)
  8. Bohemian Waxwing Bombycilla garrulus بال‌لاکی
  9. Great Tit Parus major چرخ‌ریسک بزرگ
  10. Eurasian Penduline Tit Remiz pendulinus چرخ‌ریسک بلوطی سرخاکستری
  11. Greater Hoopoe-Lark Alaemon alaudipes چکاوک هدهدی
  12. Desert Lark Ammomanes deserti چکاوک بیابانی
  13. Bar-tailed Lark Ammomanes cinctura چکاوک سردم سیاه
  14. Oriental Skylark Alauda gulgula چکاوک آسمانی کوچک
  15. Eurasian Skylark Alauda arvensis چکاوک آسمانی بزرگ
  16. Crested Lark Galerida cristata چکاوک کاکلی
  17. Horned Lark Eremophila alpestris چکاوک شاخ‌دار
  18. Greater Short-toed Lark Calandrella brachydactyla چکاوک پنجه‌کوتاه بزرگ
  19. Bimaculated Lark Melanocorypha bimaculata چکاوک طوقی
  20. Turkestan Short-toed Lark Alaudala heinei چکاوک پنجه‌کوتاه تورانی (کوچک)
  21. White-eared Bulbul Pycnonotus leucotis بلبل خرما
  22. Sand Martin Riparia riparia چلچله رودخانه‌ای
  23. Barn Swallow Hirundo rustica پرستوی خانگی
  24. Eurasian Crag Martin Ptyonoprogne rupestris چلچله کوهی
  25. Pale Crag Martin Ptyonoprogne obsoleta چلچله بیابانی
  26. Common House Martin Delichon urbicum چلچله دمگاه‌سفید
  27. Red-rumped Swallow Cecropis daurica پرستوی دمگاه‌حنایی
  28. Scrub Warbler Scotocerca inquieta سسک جنبان
  29. Willow Warbler Phylloscopus trochilus سسک بیدی
  30. Common Chiffchaff Phylloscopus collybita سسک چیف‌چاف معمولی
  31. Pallas’s Leaf Warbler Phylloscopus proregulus سسک گل
  32. Hume’s Leaf Warbler Phylloscopus humei سسک ابروزرد هیوم
  33. Green Warbler Phylloscopus nitidus سسک سبز {بیدی}
  34. Greenish Warbler Phylloscopus trochiloides سسک سبز زیتونی (سبزفام)
  35. Great Reed Warbler Acrocephalus arundinaceus سسک نیزار بزرگ
  36. Clamorous Reed Warbler Acrocephalus stentoreus سسک نیزار پرصدا
  37. Blyth’s Reed Warbler Acrocephalus dumetorum سسک نیزار خاوری
  38. Common Reed Warbler Acrocephalus scirpaceus سسک نیزار معمولی
  39. Sykes’s Warbler Iduna rama سسک درختی هندی
  40. Eastern Olivaceous Warbler Iduna pallida سسک درختی زیتونی
  41. Upcher’s Warbler Hippolais languida سسک درختی بزرگ
  42. Eurasian Blackcap Sylvia atricapilla سسک سرسیاه
  43. Barred Warbler Sylvia nisoria سسک سینه‌نواری (سینه‌راه‌راه)
  44. Lesser Whitethroat Sylvia curruca سسک گلوسفید کوچک
  45. Eastern Orphean Warbler Sylvia crassirostris سسک چشم‌سفید شرقی
  46. Asian Desert Warbler Sylvia nana سسک بیابانی آسیایی
  47. Common Whitethroat Sylvia communis سسک گلوسفید بزرگ
  48. Menetries’s Warbler Sylvia mystacea سسک سردودی
  49. Afghan Babbler Argya huttoni لیکوی افغان
  50. Eastern Rock Nuthatch Sitta tephronota کمرکُلی بزرگ
  51. Wallcreeper Tichodroma muraria دیوارخزک
  52. Common Myna Acridotheres tristis مینای معمولی (هندی)
  53. Brahminy Starling Sturnia pagodarum سار کاکل‌سیاه (برهمایی)
  54. Rosy Starling Pastor roseus سار صورتی
  55. Common Starling Sturnus vulgaris سار سیاه
  56. White’s Thrush Zoothera aurea توکای طلایی
  57. Common Blackbird Turdus merula توکای سیاه
  58. Black-throated Thrush Turdus atrogularis توکای گلوسیاه
  59. Song Thrush Turdus philomelos توکای باغی
  60. Mistle Thrush Turdus viscivorus توکای بزرگ
  61. Rufous-tailed Scrub Robin Cercotrichas galactotes دم‌چتری حنایی
  62. Spotted Flycatcher Muscicapa striata مگس‌گیر خال‌دار
  63. European Robin Erithacus rubecula سینه‌سرخ اروپایی
  64. Bluethroat Luscinia svecica گلوآبی
  65. Thrush Nightingale Luscinia luscinia بلبل خال‌دار
  66. Common Nightingale Luscinia megarhynchos بلبل هزاردستان
  67. White-throated Robin Irania gutturalis سینه‌سرخ ایرانی
  68. Blue Whistling Thrush Myophonus caeruleus طرقۀ آوازخوان آبی
  69. Red-breasted Flycatcher Ficedula parva مگس‌گیر سینه‌سرخ
  70. Eversmann’s Redstart Phoenicurus erythronotus دم‌سرخ پشت‌بلوطی
  71. Black Redstart Phoenicurus ochruros دم‌سرخ سیاه
  72. Common Redstart Phoenicurus phoenicurus دم‌سرخ معمولی
  73. Rufous-tailed Rock Thrush Monticola saxatilis طرقۀ کوهی حنایی
  74. Blue Rock Thrush Monticola solitarius طرقۀ کوهی کبود (بنفش)
  75. Whinchat Saxicola rubetra چک بوته‌ای
  76. European Stonechat Saxicola rubecula چک اروپایی
  77. Siberian Stonechat Saxicola maurus چک سیبری
  78. Pied Bush Chat Saxicola caprata چک ابلق
  79. Isabelline Wheatear Oenanthe isabellina چکچک دشتی
  80. Northern Wheatear Oenanthe oenanthe چکچک کوهی
  81. Persian (Red-tailed) Wheatear Oenanthe chrysopygia چکچک ایرانی (دم‌سرخ)
  82. Pied Wheatear Oenanthe pleschanka چکچک ابلق {معمولی}
  83. Eastern Black-eared Wheatear Oenanthe melanoleuca چکچک گوش‌سیاه شرقی
  84. Desert Wheatear Oenanthe deserti چکچک بیابانی
  85. Finsch’s Wheatear Oenanthe finschii چکچک پشت‌سفید
  86. Variable Wheatear Oenanthe picata چکچک ابلق خاوری
  87. Hume’s Wheatear Oenanthe albonigra چکچک سیاه شکم‌سفید
  88. House Sparrow Passer domesticus گنجشک خانگی
  89. Spanish Sparrow Passer hispaniolensis گنجشک سینه‌سیاه
  90. Zarudny’s (Desert) Sparrow Passer (simplex) zarudnyi گنجشک (بیابانی) زارودنی
  91. Eurasian Tree Sparrow Passer montanus گنجشک درختی
  92. Pale Rockfinch Carpospiza brachydactyla گنجشک خاکی
  93. Rock Sparrow Petronia petronia گنجشک کوهی
  94. Yellow-throated Sparrow Gymnoris xanthocollis گنجشک گلوزرد
  95. Western Yellow Wagtail Motacilla flava دم‌جنبانک شکم‌زرد
  96. Citrine Wagtail Motacilla citreola دم‌جنبانک لیمویی
  97. Grey Wagtail Motacilla cinerea دم‌جنبانک خاکستری
  98. White Wagtail Motacilla alba دم‌جنبانک ابلق
  99. Richard’s Pipit Anthus richardi پیپت (نازپای) بزرگ (پادراز)
  100. Tawny Pipit Anthus campestris پیپت (نازپای) خاکی
  101. Meadow Pipit Anthus pratensis پیپت (نازپای) چمنزار
  102. Tree Pipit Anthus trivialis پیپت (نازپای) درختی
  103. Siberian (Buff-bellied) Pipit Anthus japonicus پیپت (نازپای) سیبری (شکم‌نخودی)
  104. Water Pipit Anthus spinoletta پیپت (نازپای) تالابی
  105. Common Chaffinch Fringilla coelebs سهرۀ جنگلی
  106. Brambling Fringilla montifringilla سهرۀ دمگاه‌سفید
  107. Crimson-winged Finch Rhodopechys sanguineus سهرۀ بال‌سرخ
  108. Trumpeter Finch Bucanetes githagineus سهرۀ صورتی
  109. Mongolian Finch Bucanetes mongolicus سهرۀ مغولی
  110. Common Rosefinch Carpodacus erythrinus سهرۀ گُلی
  111. European Greenfinch Chloris chloris سهرۀ سبز
  112. Desert Finch Rhodospiza obsoleta سهرۀ خاکی
  113. Common Linnet Linaria cannabina سهرۀ سینه‌سرخ
  114. Grey-crowned Goldfinch Carduelis caniceps سهرۀ طلایی تاج‌خاکستری
  115. Red-fronted Serin Serinus pusillus سهرۀ پیشانی‌سرخ
  116. Eurasian Siskin Spinus spinus سهرۀ زرد اوراسیایی
  117. Rock Bunting Emberiza cia زردپره کوهی
  118. Grey-necked Bunting Emberiza buchanani زردپره سرخاکستری
  119. Ortolan Bunting Emberiza hortulana زردپره سرزیتونی
  120. Rustic Bunting Emberiza rustica زردپره حنایی
  121. Black-headed Bunting Emberiza melanocephala زردپره سرسیاه
  122. Red-headed Bunting Emberiza bruniceps زردپره سرسرخ

چند زیرگونۀ مهم

  • Steppe Buzzard Buteo buteo vulpinus سارگپه {معمولی} دشتی
  • Red-naped Shaheen Falco peregrinus babylonicus شاهین آسیای میانه (پس‌سرسرخ)
  • Arabian Grey Shrike Lanius excubitor aucheri سنگ‌چشم خاکستری عربی (جنوبی)
  • Steppe Grey Shrike Lanius excubitor pallidirostris سنگ‌چشم خاکستری دشتی
  • Desert Whitethroat Sylvia minula سسک گلوسفید بیابانی
  • Hume’s Whitethroat Sylvia althaea سسک گلوسفید هیوم

—–

منابع

کابلی، محمد، منصور علی آبادیان، محمد توحیدی‌فر، علیرضا هاشمی، سید بابک موسوی و کیس رزلار (1395). اطلس پرندگان ایران، سازمان حفاظت محیط زیست، 620 ص.

*****

توسعه توسط تیم میهن وردپرس