پرنده‌شناسی ایران

تهیه و تنظیم: ابوالقاسم خالقی زاده

تاریخ تنظیم: 15 مهر 1399

جدول زیر برای تفکیک بهتر سسک‌های زیرگونه سسک چیف چاف سیبری، سسک چیف چاف اسکاندیناوی، سسک چیف چاف ترکمنی، سسک چیف چاف قفقازی، سسک کوهی قفقازی و سسک کوهی هیمالیایی تهیه شده است.

نام فارسی	سسک چیف چاف اسکاندیناوی	سسک چیف چاف سیبری	سسک چیف چاف ترکمنی (منزبیری)	سسک چیف چاف قفقازی	سسک کوهی قفقازی	سسک کوهی هیمالیایی
نام علمی	Phylloscopus collybita abietinus	Phylloscopus collybita tristis	Phylloscopus collybita menzbieri (=fulvescens)	Phylloscopus collybita caucasicus	Phylloscopus sindianus lorenziii	Phylloscopus sindianus sindianus
نام انگلیسی	Scandinavian Chiffchaff	Siberian Chiffchaff	Turkmen (Menzbier’s) Chiffchaff	Caucasian Chiffchaff	Caucasian Mountain (Lorenz’s) Chiffchaff	Himalayan Mountain Chiffchaff
شباهت زیرگونه ها	زیرگونه نمادین collybita ولی روشنتر و خاکستری‌تر از آن	شبیه زیرگونه قهوه‌ای fulvescens	شبیه زیرگونه tristis tristis		شبیه زیرگونه های abietinus, fulvescens	شبیه زیرگونه های abietinus, fulvescens
رنگ عمومی بدن	روشن‌تر، با زردی کمتر	بدون رنگ زرد			بدون رنگ زرد و سبز مشخص یا مایل به سبز
نوک		نوک تقریبا سیاه			نیمه عقبی نیم‌نوک پایین زردرنگ
سر و گونه		گوشپرها با ته‌مایه زنگ زدگی	تارک با رگه قهوه‌ای		ناحیه جلوی چشم تیره، گوشپرها نخودی- نشانه هایی از چانه سفید- پلک پایینی سفید
نوار ابرویی		ابروی لاغر اغلب مشخص {در پیشانی با پلی به هم می‌پیوندد}، سفید چرکی تا نخودی، به ندرت رگه زرد	ابروی مشخص‌تر به ویژه در بالا و جلوی چشم‌ها		نوار ابرویی سفید و پهن- در پیشانی با پلی به هم می‌پیوندد- پشت چشم‌ها نخودی
روتنه		بالاتنه قهوه ای خاکستری- خاکستری تیره تر در بالاتنه، بدون یا به میزان ناچیزی از ته مایه مایل به سبز- رگه سبز زیتونی روی دمگاه	بالاتنه با رگه قهوه‌ای- بالاتنه خیلی خاکستری تر از زیرگونه tristis، رنگدانه زیتونی در قسمت پایین پشت (کمر)، دمگاه و پوشپرهای روی دم به رنگ زرد مایل به سبز کاهش پیدا کرده است.	بالاتنه سبز تیره‌تر	بخش‌های روتنه قهوه‌ای زمینی- خاکستری تیره تر و نسبت به tristis و سندی کمتر سرد	شبیه به زیرگونه tristis اما با رنگ خاکستری سردتر، فقدان ته مایه رنگ مایل به سبز زیرگونه fulvescens
بالها	میانگین طول بال بیشتر، 61-67 میلیمتر در نرها	رگه سبز زیتونی روی پوشپرهای بال، پرهای شانه ای scapulars و لبه پرهای پروازی	انتهای بال کوتاهتر		بال‌ها به نسبت کوتاه‌تر- پرهای پروازی ممکن است لبه سبز داشته باشند- رگه کم‌رنگی روی پرهای شانه‌ای Scapulars	نوک بال‌ها گردتر
زیربالها و زیربغل		خم بال و زیر بال ممکن است دارای رنگ زرد باشد			پرهای زیربغل و زیربال زرد کمرنگ	زیربغل روشن‌تر از دو زیرگونه tristis و قهوه‌ای
زیرتنه	پوشپرهای زیردم سفیدتر	زیرتنه به طور کلی سفید چرکی- زیرتنه یک جورایی تیره‌تر، بیشتر نخودی و کمتر سفید	زیرتنه روشنتر از زیرگونه tristis، مایل به سفید یا به رنگ نخودی	شکم سفید تمیز	سفید چرکی- قهوه‌ای خاکستری گرم، تمایز (کنتراست) قوی‌تر بین سینه و شکم	در زیرتنه روشنتر
پهلوها	میزان زرد و نخودی کمتر روی سینه	کمی نخودی کناره‌های سینه و نیز پهلوها	کناره‌های سینه با رگه قهوه‌ای		سینه و پهلوها تیره‌تر از tristis و sindianus و بیشتری نخودی گندمی- کناره‌های سینه و نیز پهلوها با رگه زنگ‌زدگی	روی پهلوها روشن‌تر
دم	پوشپرهای زیردم سفیدتر	لبه پرهای دم با رگه سبز	پوشپرهای زیردم سفید چرکی	پوشپرهای زیردم سفید تمیز	دم بلند و مربعی پهن
پاها و انگشتان		پاها تقریبا سیاه		پاها مایل به سیاه	پاها و انگشتان کامل سیاه رنگ هستند.

منابع

Porter, R. & Aspinall, S. (2010). Birds of the Middle East. Christopher Helm, London.

Vaurie, C. (1959). The Birds of the Palearctic Fauna- Passeriformes. H.F. & G. Whitherby, London, 762 pp.

—–