پرنده‌شناسی ایران

نوشتۀ ابوالقاسم خالقی‌زاده و مطهره حکیمی‌نژاد

زمان تهیه: 5 آذر 1404

به منظور آموزش حروف الفبا برای کودکان بر پایۀ نام پرندگان، به این نکتۀ جالب توجه برخوردیم که چند حرف از حروف الفبای فارسی دارای نام هیچ پرنده‌ای نیستند یا نام آنها دارای ابهام است. در زیر به حروف الفبای فارسی بدون نام فارسی پرنده اشاره می‌شود:

حرف «ث» = هیچ نام خاصی یافت نشد. گاهی نام «ثباغ» شنیده می‌شود که گویا برای زاغ کوهی یا خاکی به کار می‌رود.

حرف «ذ» = هیچ نام خاصی یافت نشد، اما در یک زمان در نخستین فهرست نام‌های فارسی پرندگان ایران، نام «ذوالفقار» برای نام کنونی بوچانگا به کار رفته بود (جرویس رید، 1337). نام فارسی کهن «تَذَرو» نیز البته در حرف دوم در این واژه به کار رفته است.

حرف «ر» = این حروف بدون نام پرندۀ خاصی است. در عین حال، نام پرنده‌ای افسانه‌ای به نام «رُخ» وجود دارد که اطلاعات زیادی دربارۀ آن وجود ندارد.

حرف «ژ» = نام فارسی خاصی یافت نشد، اما در نام‌های کردی، نام «ژَرَژ» وجود دارد که به کبک گفته می‌شود اما برای دراج مناسب‌تر است.

حرف «ض» = هیچ نام خاصی یافت نشد.

حرف «ظ» = هیچ نام خاصی یافت نشد. در جنوب ایران گاهی نام «ظَلِم» برای شاهین‌ها شنیده می‌شود.

حرف «و» = هیچ نام خاصی یافت نشد.

*****