پرنده‌شناسی ایران

نوشتۀ ابوالقاسم خالقی‌زاده

زمان تهیه: 11 بهمن 1403

به آگاهی می‌رساند که بر اساس تغيير جدید آرایه‌شناختی انجام‌شده در فهرست‌های پرندگان جهان، گونۀ «پرستوی دمگاه‌حنایی» پیشین با نام انگلیسی

Red-rumped Swallow

و با نام علمی

Cecropis daurica

اکنون به سه گونۀ زیر سواسازی شده است:

گونۀ تک‌نماد

«پرستوی دمگاه‌حنایی اروپایی»

European Red-rumped Swallow

Cecropis rufula

گونۀ چندنماد

«پرستوی دمگاه‌حنایی شرقی (آسیایی)»

Eastern Red-rumped Swallow

Cecropis daurica

گونۀ چندنماد

«پرستوی دمگاه‌حنایی آفریقایی»

African Red-rumped Swallow

Cecropis melanocrissus

به هر روی، اکنون بر اساس تفاوت‌های ریخت‌شناسی و مولکولی، سه گونه پذیرفته شدند و به صورت سه گونۀ مستقل به شمار می‌روند (Sheldon et al. 2005; Brown 2019; Eaton et al. 2016, 2021; HBW/BLI; WGAC 1043). این تغییر از نسخه 2/ 14 در فهرست پرندگان جهان (آی.او.سی) آغاز شده است و در فهرست پرندگان کلمنتس/ایبرد نیز پذیرفته شده است.

مهم‌ترین تفاوت سه گونۀ اروپایی، شرقی و آفریقایی در سه کلید ریخت‌شناختی مهم آشکار می‌شود.

1. رنگ دمگاه: در گونه اروپایی دمگاه تقریبا سفید اما در گونۀ شرقی و آفریقایی به رنگ حنایی است.
2. رنگ پوشپرهای زیر بال: در دو زیرگونه شرقی و آفریقایی، پوشپرهای زیر بال نخودی هستند.
3. میزان رگه‌های زیرتنه: در زیرگونۀ شرقی میزان رگه‌های زیرتنه بسیار بیشتر از گونۀ اروپایی است، درحالی‌که در گونۀ آفریقایی در زیرتنه رگه دیده نمی‌شود.

بر اساس اطلاعات موجود، آنچه که در گذشته در ایران ثبت شده بود، «پرستوی دمگاه‌حنایی اروپایی» بوده است. بر این اساس، این تغییر آرایه‌شناختی همراه با تغییر نام‌های فارسی، انگلیسی و علمی این گونه، در فهرست‌های پرندگان ایران نیز اصلاح خواهد شد.

منابع

Brown CE. (2019). Phylogeny and Evolution of Swallows (Hirundinidae) With a Transcriptomic Perspective on Seasonal Migration. LSU Doctoral Dissertations 4823.

Eaton JA, B van Balen, NW Brickle & FE Rheindt. (2016). Birds of the Indonesian Archipelago. Greater Sundas and Wallacea. Lynx Edicions, Barcelona.

Eaton JA, B van Balen, NW Brickle & FE Rheindt. (2021). Birds of the Indonesian Archipelago. Greater Sundas and Wallacea. Second Edition. Lynx Edicions, Barcelona.

Sheldon FH, L A Whittinghamb, RG Moyle, B Slikasd  & DW Winkler. (2005). Phylogeny of swallows (Aves: Hirundinidae) estimated from nuclear and mitochondrial DNA sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution. 35: 254–270.

*****